テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2De Anima

Caput XLIV 第XLIV章

Tertullian · De Anima · PL 2, 724B · 6 sectiones

De Anima 44.1

1

Caeterum, de Hermotimo. Anima, ut aiunt, in somno carebat, quasi per occasionem vacaturi hominis proficiscente de corpore. Uxor hoc prodit. Inimici dormientem nacti pro defuncto cremaverunt. Regressa anima tardius, credo, homicidium sibi imputavit.

PL 2, 724B

ところで、ヘルモティモスについて言えば、人々が言うところによれば、彼は眠りの間、魂を欠いていたという。魂は、あたかも人がその場を空ける機会に乗じるかのように、肉体を離れて出ていったからである。これを明かしたのは彼の妻であった。敵たちは、彼が眠っているところを捕らえ、死んだものと思って火葬にした。あまりに遅れて戻ってきた魂は、思うに、その殺害の責めを自分自身に負わせたのである。

De Anima 44.2

2

Cives Clazomenii Hermotimum templo consolantur. Mulier non adit, ob notam uxoris. Quorsum istud? Ne quia vulgo existimare secessionem animae esse somnum, hoc quoque Hermotimi argumento credulitas subornetur.

PL 2, 724B

クラゾメナイの市民たちは、神殿を建ててヘルモティモスを慰めた。その神殿には、かの妻の悪名のゆえに、女は誰も近づかない。これは何のためであるか。世人が眠りを魂の離脱であると見なしていることに乗じて、このヘルモティモスの一件によってもその軽信が唆されることのないようにするためである。

De Anima 44.3

3

Genus fuerat gravioris aliquanto soporis, ut de incubone praesumptio est, vel valetudinis, quam Soranus opponit, excludens incubonem, aut tale quid vitii, quod etiam Epimenidem in fabulam impegit, quinquaginta pene annos somniculosum.

PL 2, 724B

それは、夢魔〔インクブス〕によるものと推測されるような、いくらか重い眠りの一種であったか、あるいはソラノスが夢魔説を退けて対置する病であったか、それとも、エピメニデスをほぼ五十年もの間眠り続けたという作り話に巻き込んだのと同種の、何らかの疾患であったのかもしれない。

De Anima 44.4

4

Sed et Neronem Suetonius, et Thrasimedem Theopompus, negant unquam somniasse: nisi vix Neronem, in ultimo exitu, post pavores suos. Quid si et Hermotimus ita fuit, ut otium animae nihil operantis in somnis divortium crederetur.

PL 2, 724C

スエトニウスはネロについて、テオポンポスはトラシメデスについて、彼らは決して夢を見なかったと伝えている。ただしネロについては、その最期の際、恐怖に襲われた後にはかろうじて夢を見たというのであるが。ヘルモティモスもまた同様であって、眠りの中で何も働かない魂の休止が、〔魂の肉体からの〕離脱であると信じられていたのだとすれば、どうであろうか。

De Anima 44.5

5

Omnia magis conjectes, quam istam licentiam animae sine morte fugitivae, et quidem ex forma, continuam.

PL 2, 725A

お前は、魂が死なずして逃げ出すというこの自由——しかもいつも同じ形で、絶えず繰り返されるもの——よりは、むしろどのようなことでも推し量る方がよいであろう。

De Anima 44.6

6

Si enim tale quid semel accidere dicatur, ut deliquium solis aut lunae, ita et animae; sane persuaderer divinitus factum; congruere enim hominem seu moneri, seu terreri a Deo, velut fulgure rapido, momentaneae mortis ictu; si non magis in proximo esset somnium credi, quod vigilanti potius accidere deberet, si non somnium magis credi oporteret.

PL 2, 725A

もしそのようなことが、太陽や月の欠けと同じく、魂についても一度だけ起こったと言われるのであれば、それは神によってなされたことであると、私は確かに説得されたであろう。人が、束の間の死という一撃によって、あたかも素早い稲妻によるかのように、神から警告されるか、あるいは恐れさせられるかすることは、ふさわしいことだからである。——ただし、それを夢であったと信じる方がより手近でないならば、の話である。そもそもそのようなことは、夢と信じられずに済むためには、むしろ目覚めている者にこそ起こらねばならなかったはずである。