Dialogi (Gallus) 3.11.1
Veniam ad illud quod propter notam temporum semper occultavit; sed nos celare non potuit: in quo illud est miraculi, quod facie ad faciem cum eo est angelus collocutus.
PL 20, 217C「次の話に移ろう。彼が時勢への非難をはばかって、つねに隠してきたが、我々には隠しおおせなかったことである。そこには、天使が彼と顔と顔を合わせて語り合った、という奇跡がある」。
Dialogi (Gallus) 3.11.2
Maximus imperator, alias sane bonus, depravatus consiliis sacerdotum, post Priscilliani necem Ithacium episcopum Priscilliani accusatorem caeterosque illius socios, quos nominari non est necesse, vi regia tuebatur, ne quis ei crimini daret, opera illius cujuscumquemodi hominem fuisse damnatum.
PL 20, 217C「皇帝マクシムスは、ほかの点では確かに善良であったが、司教たちの助言によって堕落し、プリスキリアヌスの処刑ののち、プリスキリアヌスの告発者であった司教イタキウスと、その仲間たち(名を挙げるには及ばない)を、王権の力で庇護した。誰も、彼らの働きによって、人が——どのような人であれ——有罪とされたことを、彼の罪過として問わないようにである」。
Dialogi (Gallus) 3.11.3
Interea Martinus multis gravibusque laborantium causis ad comitatum ire compulsus, procellam ipsam totius tempestatis incurrit. Congregati apud Treveros episcopi tenebantur, qui quotidie communicantes Ithacio communem sibi causam fecerant.
PL 20, 217D「その間に、マルティヌスは、苦しむ人々の多くの重大な訴えのために宮廷へ赴かざるをえず、嵐の全体の只中に突入した。トリーアに司教たちが集められていたが、彼らは日ごとにイタキウスと交わりを結び、その件を自分たち共通の問題としていた」。
Dialogi (Gallus) 3.11.4
His ubi nuntiatum est inopinantibus adesse Martinum, totis animis labefacti mussitare et trepidare coeperunt.
PL 20, 217D「マルティヌスが来ていると、思いがけず知らされたとき、彼らは心の底まで揺らぎ、ひそひそと囁き、おののき始めた」。
Dialogi (Gallus) 3.11.5
Et jam pridie imperator ex eorum sententia decreverat, tribunos summa potestate armatos ad Hispanias mittere, qui haereticos inquirerent: deprehensis vitam et bona adimerent.
PL 20, 217D「すでに前日、皇帝は彼らの意見に従って、最高の権限を帯びて武装した護民官たちをヒスパニアへ派遣し、異端者を探し出させ、捕らえた者からは命と財産を奪わせることに決めていた」。
Dialogi (Gallus) 3.11.6
Nec dubium erat, quin sanctorum etiam maximam turbam tempestas ista depopulata esset, parvo discrimine inter hominum genera; etenim tum solis oculis judicabatur, cum quis pallore potius aut veste, quam fide haereticus aestimaretur.
PL 20, 218A「この嵐が、聖なる者たちの非常に多くの群れをも荒らし尽くしたであろうことは疑いなかった。人の種類のあいだの違いはほとんど見分けられなかったからである。というのも、当時は目だけで裁かれ、信仰よりも顔色の青白さや衣のほうが、異端者と見なす決め手とされたのである」。
Dialogi (Gallus) 3.11.7
Haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant: sed male consciis illa vel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adveniens abstineret, non defuturis qui tanti viri constantiam praemissa auctoritate sequerentur.
PL 20, 218A「司教たちは、こうしたことがマルティヌスにまったく気に入られないことを感じていた。だが、やましさを抱く彼らにとって最も厄介な心配は、彼が到着して自分たちとの交わりを避けることだった。そうなれば、これほどの人の毅然さに、その権威を先頭に立てて従う者たちが、事欠くことはないであろう」。
Dialogi (Gallus) 3.11.8
Ineunt cum imperatore consilium, ut missis obviam Magistri officialibus urbem illam propius vetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. Quos ille callide frustratus profitetur, se cum pace Christi esse venturum.
PL 20, 218A「彼らは皇帝と謀り、官房長官の配下の役人たちを迎えに遣わして、あの町にそれ以上近づくことを禁じさせた。ただし、そこにいる司教たちと平和のうちにあることを表明するなら別とする。マルティヌスは巧みにこれをかわして、自分はキリストの平和とともに来るのだと表明した」。
Dialogi (Gallus) 3.11.9
Postremo ingressus nocturno tempore, adiit ecclesiam tantum orationis gratia: postridie palatium petit.
PL 20, 218B「ついに夜のうちに入り、ただ祈るためだけに教会に行った。翌日、宮殿へ赴いた」。
Dialogi (Gallus) 3.11.10
Praeter multas, quas evolvere longum est, has principales petitiones habebat: pro Narsete comite, et Leucadio praeside, quorum ambo Gratiani partium fuerant, pertinacioribus studiis, quae non est hujus temporis explicare, iram victoris emeriti.
PL 20, 218B「彼は、挙げるには長くなる多くの願いのほかに、次の主要な願いを持っていた。伯ナルセスと総督レウカディウスのためにである。この二人はともにグラティアヌスの側に属していた。より頑なな熱意のゆえに、勝者の怒りを受けていた。その事情を述べるのは、いま適当でない」。
Dialogi (Gallus) 3.11.11
Illa praecipua cura, ne tribuni cum jure gladiorum ad Hispanias mitterentur: pia enim erat sollicitudo Martino, ut non solum Christianos qui sub illa erant occasione vexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret.
PL 20, 218B「とりわけ気にかけたのは、護民官たちが剣の権限を帯びてヒスパニアへ遣わされないことであった。マルティヌスの心配は敬虔なもので、その口実のもとに苦しめられようとしているキリスト教徒たちだけでなく、異端者たち自身をも解放しようとしたからである」。
Dialogi (Gallus) 3.11.12
Verum primo die atque altero suspendit hominem callidus imperator, sive ut rei pondus imponeret, sive quia nimis sibi implacabilis erat, seu quia, ut plerique tum arbitrabantur, avaritia repugnabat: siquidem in bona eorum inhiaverat.
PL 20, 218B「だが、初日も二日目も、この巧みな皇帝は彼を待たせた。事の重みを加えるためか、あるいは彼自身があまりにも宥めがたかったためか〔sibi の係りは定かでない。皇帝自身の心のうちで宥めがたかったと取った〕、あるいは当時多くの者が考えたように、貪欲が逆らったためか。実際、彼は異端者たちの財産に目をつけていたのである」。
Dialogi (Gallus) 3.11.13
Fertur enim ille vir multis bonisque actibus praeditus, adversus avaritiam parum consuluisse: nisi fortasse regni necessitate, quippe exhausto superioribus principibus reipublicae aerario, pene semper in expeditione atque procinctu bellorum civilium constitutus, facile excusabitur, quibuslibet occasionibus subsidia imperio paravisse.
PL 20, 218C「というのも、多くの善い行ないを備えたこの人は、貪欲に対してあまり備えなかったと言われている。ただし、おそらくは統治の必要から、容易に弁護されうるであろう。すなわち、先の君主たちによって国家の国庫が使い果たされており、彼自身はほとんどつねに遠征と内乱の戦いの準備のうちにあったので、どのような機会にも帝国のために財源を整えたことは」。