Dialogi (Gallus) 2.4.1
Illud autem animadverti saepe, Sulpici, Martinum tibi dicere solitum, nequaquam sibi in episcopatu eam virtutum gratiam suppetisse, quam prius se habuisse meminisset: quod si verum est, immo quia verum est, conjicere possumus quanta fuerint illa quae monachus operatus est, et quae teste nullo solus exercuit, cum tanta illum in episcopatu signa fecisse sub oculis omnium viderimus.
PL 20, 204A「ところで、スルピキウスよ、私はよく気づいたのだが、マルティヌスはあなたにこう言うのが常だった。司教職にあっては、自分がかつて持っていたと覚えている力ある業の恩寵が、もう自分には備わっていない、と。これが本当ならば、いや本当なのだから、司教職にあって彼がこれほどのしるしを万人の目の前で行ったのを我々が見た以上、修道士として行ったこと、証人なしに独りで行ったことが、どれほど大きなものであったかを推し量ることができる」。
Dialogi (Gallus) 2.4.2
Multa quidem illius prius gesta innotuere mundo, neque potuere celari: sed innumerabilia esse dicuntur quae, dum jactantiam vitat, occultavit, neque in hominum notitiam passus est pervenire; quippe qui humanam substantiam supergressus, virtutis suae conscientia mundi gloriam calcans, coelo teste frueretur.
PL 20, 204A「確かに、彼の以前の行いの多くは世に知られ、隠されえなかった。しかし、彼が自慢を避けて隠し、人々の知るところとなるのを許さなかったことは、数えきれないと言われる。実に彼は、人間の実体を超え出て、自らの徳の自覚のうちに世の栄光を踏みにじり、天を証人として楽しんでいたのである」。
Dialogi (Gallus) 2.4.3
Quod verum esse vel ex his quae comperta nobis sunt nec latere potuerunt, possumus aestimare; siquidem ante episcopatum duos mortuos vitae restituerit, quod liber tuus plenius est locutus; in episcopatu vero, quod praetermisisse te miror, unum tantummodo suscitaverit.
PL 20, 204A「このことが真実であると、我々に知られて隠れえなかったことからも、推し量ることができる。すなわち、彼は司教職の前に二人の死者を命に戻した。これはあなたの書が詳しく語っている。ところが司教職にあっては——あなたがそれを省いたのが私は不思議なのだが——ただ一人しか甦らせなかった」。
Dialogi (Gallus) 2.4.4
Cujus rei ego testis sum, si tamen nihil de minus idoneo teste dubitatis. Idipsum autem vobis qualiter gestum sit, explicabo. Fuerat causa nescio quae, qua Carnotum oppidum petebamus.
PL 20, 204B「このことについて、私は証人である。もっとも、証人としてふさわしさの劣る者について、諸君が疑わぬならばだが。それがどのように行われたかを、諸君に説明しよう。何かの用で、我々はカルヌトゥム(シャルトル)の町へ向かっていた」。
Dialogi (Gallus) 2.4.5
Interea, dum vicum quemdam habitantium multitudine frequentissimum praeterimus, obviam nobis immanis turba processit, quae erat tota gentilium: nam nemo in illo vico noverat Christianum, verum ad famam tanti viri campos omnes late patentes confluentium multitudo contexerat.
PL 20, 204B「そのあいだに、住人のきわめて多いある村を通り過ぎたとき、巨大な群衆が我々を迎えに出て来た。それはすべて異邦人〔gentilis。異教徒の意〕であった。この村では誰もキリスト教徒を知らなかった。しかし、これほどの人の評判を聞いて、広々と広がる野をすべて、集まって来た群衆が覆っていたのである」。
Dialogi (Gallus) 2.4.6
Sensit hic Martinus operandum, et annuntiante sibi spiritu totus infremuit; nec mortale sonans, verbum Dei gentilibus praedicabat, saepius ingemiscens cur tanta Dominum Salvatorem turba nesciret.
PL 20, 204B「マルティヌスは、これが成すべき時だと感じ、霊が彼に告げるのを受けて、全身が震えた。人の声とは思えぬ響きで、異邦人たちに神の言葉を宣べた。これほど大勢の群衆が主なる救い主を知らぬことを、しばしば嘆きながら」。
Dialogi (Gallus) 2.4.7
Interea (sicut nos incredibilis circumdederat multitudo) mulier quaedam, cujus filius paulo ante defecerat, corpus exanime beato viro protensis manibus coepit offerre, dicens: Scimus quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicus est mihi.
PL 20, 204C「そのあいだに、信じがたいほどの群衆が我々を取り囲んでいたとき、ある女が、息子がつい先ほど息絶えたのだが、息絶えた亡骸を、両手を伸ばして福なる人に差し出しはじめて、こう言った。『あなたが神の友であることを、我々は知っています。私の息子を返してください。私にはこの子ひとりしかいないのです』」。
Dialogi (Gallus) 2.4.8
Junxit se caetera multitudo, et matris precibus acclamabat. Tum Martinus videns pro exspectantium salute, ut postea nobis ipse dicebat, consequi se posse virtutem, defuncti corpus propriis manibus accepit; et cum inspectantibus cunctis genua flexisset, ubi consummata oratione surrexit, vivificatum parvulum matri restituit.
PL 20, 204C「ほかの群衆もこれに加わり、母の願いに声を合わせた。そこでマルティヌスは、待ち望む人々の救いのために力が得られうると見て、のちに我々に自ら語ったとおり、死者の亡骸を自分の手で受け取り、皆が見ているなかでひざまずいた。祈りを終えて立ち上がると、生き返った幼子を母に返した」。
Dialogi (Gallus) 2.4.9
Tum vero multitudo omnis in coelum clamore sublato Christum Deum fateri: postremo cuncti catervatim ad genua beati viri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos; nec cunctatus, in medio ut erant campo, cunctos imposita universis manu catechumenos fecit, cum quidem ad nos conversus diceret, non irrationabiliter in campo catechumenos fieri, ubi solerent martyres consecrari.
PL 20, 204C「そのとき、群衆はすべて天に向かって叫びを上げ、キリストを神と告白した。ついに、全員が群れをなして福なる人の膝もとに押し寄せ、自分たちをキリスト教徒にしてくれるよう信仰をもって願った。彼はためらわず、居合わせた野のただ中で、全員の上に手を置いて、洗礼志願者にした。そして我々のほうを向いて、殉教者が聖別されるのが常である野で洗礼志願者が生まれるのは、理に合わぬことではない、と言った」。