Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 9.7.1
Post hunc Dativus a Domino in certamine erigitur, qui Thelicae fortissimum praelium de proximo cominus cum penderet equuleo spectaverat extensus: idemque cum se voce saepius repetita christianum esse, et collectam fecisse fortiter proclamaret, emersit Fortunatianus sanctissimae martyris Victoriae frater, vir sane togatus, sed a religionis christianae sanctissimo cultu ipsis temporibus alienus; qui suspensum in equuleo martyrem profanis vocibus hactenus arguebat: Hic est, ait, o Domine, qui per absentiam Patris nostri, nobis hic studentibus, sororem nostram Victoriam seducens, hinc de splendidissima Carthaginis civitate una cum Secunda et Restituta ad Abitinensem coloniam secum usque perduxit, quique numquam domum nostram ingressus est nisi tunc quando quibusdam persuasionibus puellares animos illiciebat.
PL 8, 708B彼の後、ダティウスが主によって闘いへと立たされた。彼は拷問台に吊るされ伸ばされながら、テリカのいとも勇壮な戦いをすぐそばで間近に見ていた。その彼が、自分はキリスト教徒であり集会を行ったと、繰り返し声を上げて力強く宣言していると、いと聖なる殉教者ウィクトリアの兄フォルトゥナティアヌスが進み出た。確かに弁護士ではあったが、当時はキリスト教のいと聖なる崇敬からは縁遠い者であった。彼は拷問台に吊るされた殉教者を、俗なる言葉でこう責め立てた。「おお閣下、これがその男です。我々の父の不在に乗じ、我々がここで学んでいる間に、我々の妹ウィクトリアを誘惑し、いとも華麗なカルタゴの町からセクンダとレスティトゥタとともに、アビティナの植民市へとこの男自ら連れ去った者です。そして、娘たちの心をある種の説得によって惑わすとき以外、我々の家に足を踏み入れたことは一度もありません。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 9.7.2
Sed non tulit Victoria clarissima martyr Domini collegam et commartyrem suum falso appeti senatorem, statimque christiana libertate prorumpens, Nullius, inquit, persuasione profecta sum, nec cum ipso ad Abitinas veni. Hoc possum per cives probare.
PL 8, 708Cしかし、いと輝かしい主の殉教者ウィクトリアは、自らの仲間にして共に殉教する者である元老院議員が偽りの訴えを受けることに耐えられず、ただちにキリスト教徒としての率直さをもって進み出て言った。「私は誰の説得によって出発したのでもなく、この人とともにアビティナへ来たのでもない。これは町の人々によって証明できる。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 9.7.3
Omnia mea sponte atque voluntate perfeci. Nam et in collecta fui, et dominicum cum fratribus celebravi, quia christiana sum. Tunc impudens advocatus maledicta exaggerabat in martyrem. Et contra martyr gloriosus de equuleo cuncta vera responsione solvebat.
PL 8, 708D「私はすべてを自分の意志と望みによって行った。集会にもいたし、兄弟たちと共に主の集いを行った。私はキリスト教徒だからだ。」そのとき恥知らずな弁護人は殉教者に対する罵りを募らせた。これに対して栄光ある殉教者は、拷問台の上から、真実の答えをもってすべてに応じていた。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 9.7.4
Inter haec Anulinus ardescens premi ungulas in martyrem jubet. Statim carnifices nuda praeparataque ictibus latera cruentis vulneribus invenerunt.
PL 8, 709Aこうしている間にアヌリヌスは怒りに燃え、殉教者に鉤爪を押しつけるよう命じた。処刑人たちはただちに、打撃に備えて裸にされた脇腹が、すでに血まみれの傷を負っているのを見出した〔底本は invenerunt。構文が取りにくく、invaserunt(襲った)の誤りの可能性もある〕。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 9.7.5
Advolabant truces manus jussis velocibus leviores, secretaque pectoris, disruptis cutibus visceribusque divulsis, nefandis aspectibus profanorum annixa crudelitate pandebant.
PL 8, 709A荒々しい手は速やかな命令よりもなお軽やかに飛びかかり、皮膚を引き裂き内臓を露わにし、胸の奥深くの秘めた部分を、俗人たちの忌まわしい眼差しの前に、力を込めた残忍さでさらけ出していった。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 9.7.6
Inter haec martyris mens immobilis perstat; et licet membra rumpantur, divellantur viscera, latera dissipentur, animus tamen martyris integer inconcussusque perdurat.
PL 8, 709Aその間、殉教者の心は揺るぎなく立ち続けた。手足が砕かれ、内臓が引き裂かれ、脇腹が裂かれようとも、殉教者の魂はなお損なわれることなく、揺るぎなく持ちこたえていた。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 9.7.7
Denique dignitatis suae memor Dativus, qui et senator, tali voce preces Domino sub carnifice rabiente fundebat: O Christe Domine, non confundar. His dictis, beatissimus martyr quod a Domino poposcerat, tam facile meruit quam breviter postulavit.
PL 8, 709Aついに、元老院議員でもあるダティウスは、自らの品位を心に留め、猛り狂う処刑人のもとで、このような声で主に祈りを捧げた。「おお主キリストよ、私が辱められることのないように。」このように言うと、いとも幸いな殉教者は、主に求めたことを、短く求めたのと同じほどたやすく得た。