Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 35.1.1
Si manifesta persecutionum gesta non otiose conscripta sint, nec inconsulte in honorem martyrum et aedificationem credentium anniversaria solemnitate leguntur: cur non magis subdolae fraudes et blandae deceptionis insidiae conscribantur pariter et legantur, quae sub obtentu religionis animas fraudulenta circumventione subvertunt.
PL 8, 752D迫害の明白な事跡がいたずらに記されたのではなく、殉教者たちの誉れと信じる者たちの徳を建てるために、年ごとの祭儀において分別をもって読まれているとすれば、なぜ狡猾な欺きと、甘言による欺瞞の罠――宗教を装って欺瞞の術策によって魂を覆すもの――もまた同様に記され、読まれるべきではないのか。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 35.1.2
Magis enim necessaria instructio illic est, ubi professa hostilitas non est, quia hostilis societas ad decipiendum facilis et proxima est, et inimici, inquit, hominis domestici ejus (Math. X, 36).
PL 8, 752Dというのも、公然たる敵意が無いところにこそ、いっそう必要な教えがあるからである。敵意ある交わりは欺くにたやすく、身近だからである。そして「人の敵はその家の者である」と言われている(マタイ10:36)。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 35.1.3
Ideo alienum ab officio religionis et pietatis erit non solum martyrum glorias invida quodammodo taciturnitate comprimere, sed eo patrocinante silentio deceptoria subtilitate celare quod salutare est.
PL 8, 753Aそれゆえ、殉教者たちの栄光をいわば妬み深い沈黙によって押し殺すだけでなく、その沈黙を口実として、救いとなるものを欺瞞的な巧みさによって隠すことは、信仰と敬虔の務めにとって異質なことであろう。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 35.1.4
Quid enim tam periculose tacetur a prudentibus, quam inutiliter a simplicibus ignoratur. Quoniam quidem, ut facile est, incautos appellatione nominis Christi a fallacibus decipi, ita necesse est fugere hoc nomen ministros Antichristi.
PL 8, 753A実に、思慮ある者たちが黙していることが危険であるのと同じだけ、単純な者たちがそれを知らずにいることは無益である。不用意な者たちが、キリストの名という呼び名によって欺く者たちに欺かれるのがたやすいように、この名を〔帯びる〕反キリストの手先たちを避けることもまた必要である。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 35.1.5
Proditione ergo luporum latentium sub vestitu ovium aut liberabuntur instructi, qui imperitia fallebantur, aut contumaces vitio suo perient sine culpa et periculo praedicantium Christianorum ergo causa repetendi quae gesta sunt, et utilitatis et justitiae plena sunt, quia fideles commemorando corroborantur, et rudes quosque ad tolerantiam tentationum instigant, et inimicos detegendo condemnant.
PL 8, 753Aそれゆえ、羊の衣の下に潜む狼どもが暴かれることによって、無知のゆえに欺かれていた者たちは教え示されて救われるか、あるいは強情な者たちは自らの悪徳のゆえに滅びるであろう――宣べ伝える者たちに咎めも危険も及ぶことなしに。それゆえキリスト教徒にとって、起こったことを繰り返し語る理由は、有益さと正しさとに満ちている。というのも、〔その記録は〕想起させることによって信徒たちを強め、未熟な者たちをみな試練への忍耐へと駆り立て、敵たちを暴くことによって断罪するからである。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 35.1.6
Praedicet ergo patientissimam filiorum suorum fidem pia mater Ecclesia. Recognoscat et fructum operis sui latronum crudelissimorum spelunca. Ergo jam veniamus ad causas.
PL 8, 753Bそれゆえ、敬虔な母なる教会は、その子らの限りなき忍耐の信仰を宣べ伝えるがよい。そして、この上なく残忍な盗賊どもの巣窟もまた、おのれの所業の実りを思い知るがよい〔operis sui が教会の働きを指すか、盗賊の巣窟自身の働きを指すかは定かでない〕。それでは、いよいよ事の次第に入ろう。