諸家303–349

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 8 › Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia

Monumentum XXXIX 第XXXIX項

Various authors · Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia · PL 8, 778B · 61 sectiones

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.1

1

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . tamen cessit, qui velut alienus sui corporis de omnibus triumphavit.

PL 8, 778B

……それでも屈し〔なかった〕〔底本は tamen cessit で否定語を欠く。否定は欠落部にあったと見て補った〕。あたかも自分の身体には無縁であるかのように、すべてに打ち勝ったのである。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.2

2

Sic illic bellum gestum est inter corpus et poenas, inter sacrilegos et devotum, inter animi vires et laniantes, inter militem Christi et militem diaboli, inter patientem et judicem, et unus sufficit afflictus contra tantam dimicare suppliciorum hostiumque gloriosius multitudinem, ut in uno certamine non unam victoriam reportasset.

PL 8, 778B

こうしてそこでは、身体と刑罰との間、瀆聖の者たちと献身の者との間、心の力と引き裂く者たちとの間、キリストの兵士と悪魔の兵士との間、忍耐する者と裁判官との間で、戦いが交わされた。そして苦しめられた一人だけで、これほど多くの刑罰と敵の群れに対して、いっそう栄えある仕方で戦うのに十分であった。ただ一つの戦いにおいて、一つの勝利にとどまらなかったのである。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.3

3

Posset illic adipisci supremi cruciatus examen qui cum triumpho mittit ad mortem, sed oportebat ut interim retardasset ad eum quem Christus illi delegarat comitem.

PL 8, 778C

彼はそこで、極みの責め苦という試練を得ることもできたであろう。それは勝利とともに死へと送り出すものであった。しかし、キリストが彼に伴侶として定めた者のところまで、しばらくの間、遅らせることが必要であった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.4

4

Nam tunc illic illustris ISAAC de luctamine sui socii non retinens gaudium, inter fraternos populos publica exultatione sancti Spiritus ferebatur, qui plenus coelesti constantia liberius proclamabat: Traditores, Venite, salvate vestrae unitatis insaniam.

PL 8, 778C

というのは、そのときそこで、輝かしいイサアクは、自らの同志の闘いを見て喜びを抑えることができず、兄弟である民たちの間で、聖なる霊による公然たる歓喜のうちに運ばれていた。彼は天の不屈さに満たされて、より自由に声高らかに叫んだ。「引き渡し者たちよ、来たれ、諸君の一致の狂気を救え。」

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.5

5

Cujus ad vocem Proconsul furibundus auctorem clamoris instanter Officium conturbabat inquirere.

PL 8, 778C

その声に対して、狂乱した総督は、叫びの主を探し出すよう役人に厳しく詰め寄って命じた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.6

6

Sed non deerant Traditores qui milites praecessissent: ex quibus statim ministri ipsi sacrilegi de uno minime satiati, et alterum tradiderunt propriis manibus similiter victimari; ut Patrum illorum mensura super illos manifestius posset impleri.

PL 8, 778C

しかし、兵士たちに先んじていた引き渡し者たちが不在ではなかった。彼らのうちから、瀆聖の従僕たち自身が、一人だけでは満足せず、ただちに自らの手で、もう一人をも同様に犠牲として引き渡した。それは、彼らの先祖たちの量り〔罪の量〕が、彼らの上に、いっそう明らかに満たされうるようにするためであった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.7

7

Continuo judex vehementer incensus, remoto illo, quem paulo ante torquebat, in hunc contorsit acrius quod furebat, quasi qui unam necdum digesserat, et alteram conciperet iracundiam.

PL 8, 778D

裁判官はただちに激しく怒りに燃え、少し前まで拷問にかけていた者を退け、自らの猛りをこの者へといっそう激しく向け直した。あたかも一つの怒りをまだ消化しきらぬうちに、もう一つの怒りを新たに抱いたかのようであった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.8

8

Repetebant iterum furiariam defatigati tortores, quorum lassa jam brachia faciebat sola crudelitas fortiora.

PL 8, 779A

疲れ果てた拷問人たちは、再び狂気の業を繰り返した。すでに疲れきったその腕を、ただ残忍さだけが再び強めていた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.9

9

Liciebat idemtidem classis illa carnivorum violentiam plumbatarum, et totus vires imponderans egestis nisibus gementi rabie grassabatur, quasi ipsa quod inrogaverat pateretur. Qualis fuerat sustinentia patientis, ubi gemebat grassatio saevientis!

PL 8, 779A

肉を食らう者どもの部隊は、鉛入りの鞭の暴力を繰り返し放ち、力の限りを尽くしながら、あえぎ苦しみつつ、荒れ狂う怒りをもって猛威をふるった。あたかも、自らが加えていたその苦痛そのものを、自ら受けているかのようであった。忍耐する者の耐え忍びがいかばかりであったか、猛る者の猛威そのものがうめき苦しんでいたところに見て取れよう。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.10

10

Sed nec in secundo permissus est diabolus superare, quia victoriam Christi quae fervebat fas non erat in aliquo posse succumbere.

PL 8, 779A

しかし悪魔は、この第二の戦いにおいても、勝利することを許されなかった。燃えたぎるキリストの勝利が、何ものかに屈することなど、許されていなかったからである。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.11

11

Denique sic rursus postquam plumbatis nihil valuere, tormenta similiter admovit immanitas furiosa, ut in nullo dispari genere tolerantiae discreparent coelestes armigeri, et in nullo videretur hostis leniori supplicio mitigari.

PL 8, 779A

こうして、鉛入りの鞭が何の効もなさなかった後、狂った残忍さは同様に責め苦を加えた。それは、天の武人たちが忍耐の種類においていささかも異ならぬようにするため、また敵がいささかもより緩やかな刑罰で和らげられたと見られぬようにするためであった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.12

12

Laniabatur Isaac, nomen scillcet victimae, virgis rumpentibus, patientiam sui nominis imitatus, et caesoribus iterum atque iterum repetitis, inconcussa permanebat devotio confitentis.

PL 8, 779B

イサアク――すなわち犠牲の名――は、笞に引き裂かれながら、自らの名〔を負う族長イサアク〕の忍耐に倣った。打つ者たちが幾度も幾度も繰り返し打ち続けても、告白する者の献身は揺るぐことなく保たれた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.13

13

Patuerant omnes compagines ruptis conjunctionibus madidatae; et quasi per tot vulnera exitum reperiret, vox illa videbatur confessionis praeconia resonare.

PL 8, 779B

すべての関節は、結合を破られて開かれ、血にまみれていた。そして、あたかもこれほど多くの傷を通して出口を見出すかのように、その声は告白の宣言を響かせているように見えた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.14

14

Nemo enim putet pro levi castigatione plagas tunc fuisse virgarum, quae pro certo lanienam vicerant ungularum. adeo ab ipso judice ungulae fastiditae sunt.

PL 8, 779B

誰も、そのとき笞による打撃を軽い懲らしめであったなどと思ってはならない。それは確かに鉤爪による責め苦を凌ぐものであったからである。それほどまでに、裁判官自身によって鉤爪は退けられたのである。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.15

15

Jam non erant vulnera, sed secreta corporis denudata; nec ab ullo dici poterat caesus, qui madentibus frustis fuerat enervatus. Jam virgarum cesserant fasces, obtunderentur pene si tantos comminuerent bipennes aut falces.

PL 8, 779B

もはやそれは傷ではなく、身体の内奥があらわにされたものであった。そして、ぬれた肉塊となるまで力を失った者を、もはや打たれたとは誰も言うことができなかった。笞の束はすでに尽き果て、もし斧や鎌でこれほどのものを切り刻んだとしても、ほとんど刃こぼれしていたであろう。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.16

16

Jam truces ministri aegris ductibus victae feritatis hiatus languidos anhelabant, et adhuc esurientia membra mandendis ac devorandis poenis omnibus inhiabant.

PL 8, 779C

残忍な従僕たちはすでに、弱まった打撃とともに〔底本は aegris ductibus。第37項の並行箇所の aegris ictibus と同じ意に取った〕、力尽きた獰猛さの疲れた息を吐き出していたが、それでもなお飢えたる肢体は、あらゆる責め苦をもって噛み砕き貪り食らうことを求め続けていた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.17

17

Tunc illic insultavit cruciatibus corpus, mens laeta saevientibus tot torquentibus unus et tortus ac judici judicatus nulla protinus mora sententiam retardavit, sed ambos judex pari sorte conjungens ad exilium religavit: quibus in carcerem trusis, Isaac statim martyrii consummavit effectum; et, quod plus est, semel omnes carceres et corpus dimisit et mundum, ne in aliquo visionis ejus revelatio falleretur.

PL 8, 779C

そのときそこで身体は責め苦を嘲り笑い、心は、これほど多くの猛る者たちが責め苛む間も喜びに満ちていた。ただ一人、責め苛まれ、裁判官によって裁かれた者は、判決をいささかも遅らせることなく受けた。裁判官は二人をひとしい運命に結び合わせ、追放の刑に処した。二人は獄に投じられ、イサアクはただちに殉教の成就を遂げた。さらにそれ以上に、彼は一挙に、あらゆる獄をも、身体をも、世をも去った。それは、彼の幻視の啓示が、いかなる点においても偽りとならないためであった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.18

18

Sic enim cuncta per ordinem percucurrit, ut et in ipsa revelatione propemodum quod passus ejus fuerat ante jam passus sit.

PL 8, 779C

というのも、彼はこのようにすべてを順序どおりに駆け抜けたので、その幻視そのものにおいてさえ、彼がのちに受けることになる苦しみを、ほとんどすでに、あらかじめ受けていたかのようであった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.19

19

Nam cum quietis sopore paululum teneretur; videbatur sibimet cum ministris imperatoris habere certamen, non aliunde scilicet, quam unde sustinuit passionem.

PL 8, 779C

というのも、しばらくのあいだ安らかな眠りに包まれていたとき、彼は皇帝の従者たちと戦いを交えている自分自身の姿を見ていたのであり、それは他でもなく、彼が実際に殉教を耐え忍んだのと同じ源からのものであった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.20

20

Et hoc plane non fuerat aliud nisi devotionis indicium, ut quod vigilans desiderio rectratabat etiam dormiens patoretur, ut quod propheta de se professus est in eodem compleretur. Ego, inquit, dormio, et cor meum vigilat.

PL 8, 779D

そしてこれは、まさに献身のしるし以外の何ものでもなかった。すなわち、目覚めているときに願いをもって思い巡らしていたことを、眠っているときにも同じく受けたのである。それは、預言者が自らについて言い表したことが、彼において成就するためであった。〔預言者は〕言う。「私は眠っているが、私の心は目覚めている」と。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.21

21

Vigilabat ergo devotio illa jam conamina virtutis exercens, ministros nequitiae cum jussionibus regis constantius repellebat audacius repugnantes.

PL 8, 779D

それゆえ、その献身はすでに徳の努力を働かせながら目覚めており、王の命とともにいっそう大胆に抵抗する悪の従僕たちを、いっそう毅然として退けていた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.22

22

Quos cum diuturno certamine superaret, ipsum quoque imperatorem respexit subito venientem: qui cum ad complendam jussionem ab eodem cogeretur, fortior refutabat sacrilegae jussionis imperium, et minantis saeva supplicia.

PL 8, 779D

長きにわたる戦いの末に彼らを打ち破ると、彼は突然やって来た皇帝その人に目を向けた。皇帝が命令の実行を彼に強いようとしたとき、彼はいっそう強く、瀆聖の命令の権威と、脅す者の残忍な刑罰とを、はねつけた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.23

23

Ipse quoque oculum se illi pariter eruturum frequenti comminatione terribilis promittebat.

PL 8, 780A

彼もまた、恐るべき者となって、繰り返し脅しながら、皇帝の目を同じようにえぐり取ってやると約束していた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.24

24

Cum his diu certationibus inter semetipsos ferocius dimicarent, non passus est tantum se differri victorem: sed injecta fortiter manu moram suae comminationis irrupit, et oculum violenter eliciens, viduata facie sedem luminis evacuavit.

PL 8, 780A

このような争いのうちに、二人が長く激しく戦い合っていたとき、彼〔イサアク〕は、勝利者としての自分がこれ以上引き延ばされることに耐えず、力強く手を伸ばして自らの脅しの猶予を打ち破り、目を乱暴にえぐり出して、顔からそれを奪い、光の座を空にした。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.25

25

De cujus victoria protinus juvenis mirae claritudinis visus est triumphare, et coronam subinde radiatam capiti ejus imponere: quibus radiis multae fratrum atque sororum facies ejus videbantur infixae, quam cum illi pro praemio traderet gaudens, adversarium quoque magnis exprobrationibus ludificabat irridens.

PL 8, 780A

その勝利について、たちどころに、驚くべき輝きをもった若者が凱旋するのが見え、光を放つ冠を彼の頭に載せた。その光の中には、多くの兄弟姉妹たちの顔が刻み込まれているように見えた。彼は喜びながら、その冠を報いとして彼〔イサアク〕に手渡すとともに、敵をも大いなる非難の言葉で嘲り笑った。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.26

26

Tunc hostis vehementi dolore compulsus jussit eum poenis saevientibus laniari, ut quasi poenam suam posset ulcisci.

PL 8, 780A

そのとき敵は激しい苦痛に駆られ、あたかも自らの受けた痛みに報いようとするかのように、猛る刑罰によって彼を引き裂くよう命じた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.27

27

Sed ille jam victor cernebat se gestantium manibus ad superiora subduci, et volantem celerius ad coelorum sublimia sublevari: quo cum laetus ascenderet, senis cujusdam vociferantis audiebat vocem desuper dicentem: Vae tibi, saecule, quia peristi.

PL 8, 780B

しかし彼はすでに勝利者として、自分が担い手たちの手によって上へと引き上げられ、飛び翔けるように速やかに天の高みへと運び上げられるのを見た。喜びながらそこへと上っていくとき、彼は上方から、ある老人が声高く叫ぶのを聞いた。「世よ、汝に災いあれ、汝は滅びたのだから」と。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.28

28

Hoc clamore ter iterato, visionis pervenit ad metam, et iteravit postmodum faciendo quod viderat. Quid igitur hac visione manifestius? quid agi per dies posset expressius, quando in aclibus digestus est visus?

PL 8, 780B

この叫びが三度繰り返されたのち、幻視はその目的地に達した。そして彼はのちに、自らが見たことを実行することによって、それを繰り返したのである。それゆえ、この幻視よりも明白なものが他にあろうか。日々になしたことが、これほどはっきりと示されうるであろうか、幻視がすでに行為として展開されていたのであれば。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.29

29

Nunc oppugnasse se contra ministros Regis sic in nocte sibi soli conspexit, sicut per diem nobis postmodum demonstravit: sic lumen imperatoris eruisse, sic cum habebat vincendo caecasse, sic praemia coronae sortitus est, sic et publice coronatus est; sic coronae radiis plurimos inhaerere viderat vultus, sicut passioni ejus universus populus fuerat excubaturus: sic volavit ad coelum, sicut propere meruit adipisci martyrium.

PL 8, 780B

すなわち、夜のうちに自分ひとりで、王の従者たちに対して戦いを挑んだと見たとおりに、彼は後に昼において我々にそれを示した。すなわち、彼が皇帝の光をえぐり取ったのと同じように、彼は勝利によって彼〔皇帝〕〔底本は cum。eum と読む〕を盲目にした。彼が冠の報いを得たのと同じように、彼は公然と冠を戴いた。冠の光に多くの顔が付着しているのを彼が見たのと同じように、彼の殉教には全民衆が徹夜で付き添うことになった。彼が天へと飛び翔けたのと同じように、彼は速やかに殉教を得るにふさわしい者となった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.30

30

Hoc solum plane de dictis ejus adhuc usque restitisse cognoscitur, quod mundo prophetavit interitum, quod eum, omnes siquidem scimus non fuisse mentitum, aliquis fortasse de fratribus expavescat, et MAXIMIANUM imparem dicat, quia prior confessus, superstes est modico tempore reservatus.

PL 8, 780C

彼の言葉のうち、今に至るまでなお〔成就せずに〕残っていると知られているのは、ただこれだけである。すなわち、彼が世に滅びを予言したということである。そして、それが偽りではなかったことを我々は皆知っているのであるから、あるいは兄弟たちのうちの誰かが恐れをなし、マクシミアヌスを彼と対等でないと言うかもしれない。というのも、マクシミアヌスは先に告白しながらも、なお短い間、生き残された者だからである。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.31

31

Absit fratres videantur, quia aequali praelio pugnaverunt, nam si per diversas horas venientes ad vineam Dominus de pacto mercedis aequavit, quomodo dispares judicat quas uno tempore laborantes invenit.

PL 8, 780C

兄弟たちよ、彼らが〔対等でない者と〕見なされることがあってはならない〔底本は Absit fratres videantur。本文が崩れているらしく、第37項の並行箇所に準じて補って訳した〕。彼らは等しい戦いを戦い抜いたからである。というのも、もし主が、異なる時刻にぶどう畑にやって来た者たちを、賃金の約束において等しくしたのであれば、同じ時に働いているのを見出した者たちを、どうして異なる者と判断するであろうか。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.32

32

Sed quod Isaac prior videtur excedere, inde magis eos dico Dominum comparasse: ut sicut ille huic confessionis incitamento suggesserat, sic eum et hic provocaret pariter ad coronam.

PL 8, 780C

しかし、イサアクが先んじていたように見えるのは、むしろ主がこの二人を等しくしたことの理由であると、私は言いたい。すなわち、イサアクがマクシミアヌスに告白への刺激を与えたように、マクシミアヌスもまた、イサアクを等しく冠へと促したのである。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.33

33

Ambos voluit Dominus sibimetipsos esse Doctores, ut de vicissitudine documenti fecisset aequales; ne unus in omnibus antecederet, et unus in omnibus videretur se ipse sequentem. Nunc vero ambo se invicem praecesserunt, et ambo se invicem consecuti sunt.

PL 8, 780D

主は二人を、互いに互いの教師とすることを望んだ。それは、教えの交替によって二人を等しい者とするためであった。一人がすべてにおいて先んじ、もう一人がすべてにおいてただそれに従う者と見られることのないように。実際には、二人は互いに互いを追い越し、互いに互いに従ったのである。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.34

34

Sed reclusis interim custodiis carceris, navis scilicet ad exilium praeparatur, quod non humano consilio credo fuisse dispositum, quia claruit superna dignatione provisum.

PL 8, 780D

しかし、その間、二人が獄の監禁のうちに閉じ込められているあいだに、追放のための船が準備されていた。これは人間の計らいによって整えられたものではなく、天上の恩寵によって備えられたことが明らかであると、私は信じる。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.35

35

Ad hoc enim si voluit eos Dominus sibimet unius diei dilatione concludi, ut secundum visum martyris sui faceret populorum excubationibus honorari, non consummato Isaac perfecti martyrii nuntius cunctorum aures impleverat.

PL 8, 780D

というのも、主はこのために、彼らが一日の遅れをもって閉じ込められることを望んだのである。それは、この殉教者の幻視のとおりに、民の徹夜の付き添いによって彼が敬われるようにするためであった。イサアクが完全な殉教を成し遂げたという知らせが、すでにすべての人の耳に満ちていたのである〔底本は si と non consummato。本文が崩れているらしく、第37項の並行箇所に準じて訳した〕。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.36

36

Ad cujus corpus universa continuo fraternitas laetis cursibus properaverat, quibus cum sepultura corporis a carnificibus negaretur, excubias omnes, ne inhumatum corpus abjiceretur, cum magna exultatione tenuerunt, illic tota die cum nocte populi triumphantes, psalmis, hymnis, canticis in testimonium cunctis gloriae Domini decantabant: et omnis aetas ac sexus interesse tantis gratulationibus ardenti cupiditate gaudebant.

PL 8, 781A

その亡骸のもとへ、兄弟団の全体がただちに喜びに満ちて駆けつけた。処刑人たちによって亡骸の埋葬が拒まれると、彼らは、亡骸が埋葬されぬまま打ち捨てられることのないよう、大いなる歓喜のうちに、皆で徹夜の見張りを続けた。そこでは民が、昼も夜も通して勝ち誇りながら、詩篇と讃歌と頌歌とを、すべての人への証しとして、主の栄光のために歌っていた。あらゆる年齢と性の人々が、燃える思いをもって、これほど大いなる祝いにあずかることを喜んだ。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.37

37

Quale fuit istud, fratres, quod Dominus suis martyribus ad honorem dignatus est procurare, ut XVIII Kalend. Septembris die sabbato ad instar Paschae permitteretur populus vigilias celebrare. Sic ergo peractus est dies, et nox ita consumpta est.

PL 8, 781A

兄弟たちよ、主が自らの殉教者たちの誉れのために備えることをよしとしたことが、いかばかりであったか。すなわち、九月のカレンダエの十八日前、安息日に、まさに過越の祭りさながらに、民が徹夜祭を執り行うことが許されたのである。こうして一日は終わり、夜もまたこのようにして過ぎた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.38

38

Mox ubi dies alter exortus est, exspectabatur proconsul quid de corporis humatione jussisset, quid forsitan concederet miser, quod negasse nec homicidis nec adulteris ullus judicum solet, nisi e contra traditorum saeva pernicies ad crudelitatis capienda consilia vigilarent! quorum suggestione proconsul tunc coactus protinus a carcere jussit expelli vivum pariter cum defuncto, et marinis fluctibus mergi, ne quasi permitteret eos dignitatem Martyrum venerari.

PL 8, 781B

まもなく次の日が明けると、亡骸の埋葬について何を命じるであろうか、総督が待たれていた。この哀れな男も、あるいは許したであろう――いかなる裁判官も殺人者にも姦通者にも拒まぬのが常であることを――もし引き渡し者たちの残忍な破滅が、その反対に残忍な計略をめぐらそうと目を光らせていなかったならば。彼らの入れ知恵によって、総督はそのとき強いられ、ただちに、生きている者を死んだ者ともども獄から追い払い、海の波に沈めるよう命じた。それは、彼らが殉教者たちの誉れを崇めることを、いわば許すことのないようにするためであった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.39

39

Quam stulta crudelitas, quae corpora volvit nostris manibus abnegare, quasi venerationem nobis de mente posset auferre: aut si illi non sepelirentur in terra, non possent aliter regna intrare coelestia?

PL 8, 781B

なんと愚かな残忍さであろうか。亡骸を我々の手から奪おうとしたのは、あたかも崇敬の思いを我々の心から奪い去ることができるかのようであった。あるいは、もし彼らが地に葬られなければ、天の国に入ることができないとでもいうのか。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.40

40

Sed accessit illis ad felicitatis augmentum, ut et defuncti post terrena supplicia pro Christo marinis quoque vexationibus quaterentur, ne ullus locus remaneret in mundo, ubi non irriserant inimicum.

PL 8, 781B

しかし彼らにとっては、それがかえって幸いの増し加えとなった。というのも、地上の責め苦の後、死者となってなお、キリストのために海の苦しみによっても揺さぶられることによって、世のうちに、彼らが敵を嘲り笑わなかった場所は、もはやどこにも残らなかったからである。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.41

41

Hoc illis ad cumulos triumphorum providerat Dominus, ut et in majori odio saeculi laborassent, et in defunctis corporibus posset sicut et in vivis exhibere virtutem.

PL 8, 781C

主はこのことを、彼らの勝利をいっそう積み重ねるために備えていた。それは、彼らがこの世のいっそう大きな憎しみのうちに労苦するためであり、また、死せる亡骸のうちにも、生ける者たちのうちにと同じように、力を示すことができるようにするためであった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.42

42

Venerant ergo ad carcerem militum cuncti et trivarii fustibus onerati, et via caedis populos repellentes, cunctos pene fecerant vulneratos. Tantum enim debuit Martyrum dignitati concedi, ut pro sepultura eorum mererentur et alteri confiteri.

PL 8, 781C

こうして兵士たちのすべてと、こん棒を携えた古参兵たちが獄へとやって来て、殴打の道をもって民衆を追い払い、ほとんどすべての者を負傷させた。というのも、殉教者たちの誉れには、これほどのものが認められねばならなかったからである。すなわち、彼らの埋葬のために、他の者たちもまた〔殉教を〕告白するに値する者とされたのである。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.43

43

Postea quia vix valuerunt universos excludere defunctum pariter et superstitem, ex utroque latere non paris militum numerus deducebat. Delusit se nescius immanitas vana, ut ipsa illis praebuisset obsequia, quibus negavit aliena.

PL 8, 781C

彼らがようやく、死者と生き残った者とをともに、すべての民から引き離すことができたのち、両側から等しからぬ数の兵士たちがこれを護送した。むなしい残忍さは、自らが何をしているかを知らぬまま、自らを欺いた。すなわち、他の者による奉仕を拒みながら、自ら彼らに奉仕を捧げることになったのである。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.44

44

Jam littus accesserat maris, jam navis acceptos martyres vehebat ut mergeret. Ast ubi profundi aequoris altitudinem perniciter introivit, non segnius satellites Satanae celerabant jussa complere, devinctos scilicet funibus, et binas orcas arena contectas singulorum cervicibus pedibusque nectentes, intervallo non modico ab invicem separatos demergente pondere dimiserunt.

PL 8, 781D

すでに彼らは海辺に着き、すでに船は殉教者たちを乗せて沈めるために運んでいた。そして深い海の底へと速やかに入っていくと、サタンの従者たちは劣らぬ速さで命令を果たそうと急いだ。すなわち縄で縛り、砂で覆われた二つの壺を、それぞれの首と足に結びつけ、互いに少なからぬ間隔で引き離し、沈む重みとともに投げ捨てた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.45

45

Quos sinu pelagus projectos ut agnovit, continuo quasi flammis totum coelestibus ureretur, sacrosanctos artus tenere non potuit: sed convolutis deorsum desuper fluctibus, ad ejicienda corpora detrusas arenas funditus abradebat, et ab imo fundo ad superiora terga subvertens undis resilientibus removebat.

PL 8, 781D

海は、彼らが自らの懐に投げ込まれたのを知ると、たちまち、あたかも天の火によって全身を焼かれるかのようになり、この聖なる肢体を留めておくことができなかった。むしろ、上から下へと波を巻き返し、亡骸を投げ出そうとして、沈められた砂を底から根こそぎに掻き上げ、深い底から上の面へと反転させ、跳ね返る波によって取り除いた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.46

46

Mergebantur scrutantes fluctus de summis cumulis ad inferiora rapienda vasto impetu descendentes ad fundum, et tempestivum mare de inferioribus repulsum egesto potiori iterum citabatur parturiens membra sanctorum, donec impulsibus rapidis undarum turbo depressos artus excussit, et immensum pondus eliciens, corporibus raptis victor tandem fluctus evasit.

PL 8, 781D

探るような波が、高い波頭から低みへと引きずり下ろそうとして、巨大な勢いで底へと沈んでいった。そして、時を得た海は、下方から押し返され、より強い力が吐き出されて、再び沸き立ち、聖なる者たちの肢体を産み出そうとするかのようであった。ついに、波の激しい衝撃の渦が、沈められた肢体を揺さぶり出し、途方もない重みを引き上げ、亡骸を奪い取って、ついに波は勝利のうちにそこを脱した。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.47

47

Erigebantur proinde violentius cumuli solidatis aquarum montibus elevati, ut congeries conglobata securius onerosa membra subveheret, ne victa iterum laborassent, et sub adunatis undique molibus pelagi facta testudine pugnabat unda cum pondere; ne oneri violento valida maris terga contigere aperiret.

PL 8, 782A

それゆえ、いっそう激しく波の山が固められ、高く盛り上がった。それは、寄り集まった塊が、より確かにその重い肢体を運び上げるためであり、いま一度打ち負かされて苦しむことのないようにするためであった。そして四方から積み重ねられた海の量塊のもと、海面が甲羅のようになった中で、波はその重みと戦った。それは、力強い海が、この激しい重みのために、〔波の〕背を開いて触れることのないようにするためであった〔底本は terga contigere aperiret。第37項の並行箇所(第773欄)は ne oneri violento valida maris terram contingeret aperire と刷り、コルビー写本によって直したと注する。含みは取りにくい〕。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.48

48

Sed adhuc restabat alterius laboris opus scilicet et conamen, ut intervallo infinito discretos, in quo quinquies unum celeri congregatione colligeret, ne alienum sacrilegium ejus negligentiae remaneret.

PL 8, 782A

しかしなお、もう一つの労苦の業、すなわち試みが残っていた。それは、果てしない間隔によって隔てられた二人を、〔その間に五度〕(意味不詳)一つに、速やかな集結によって集めることであった。それは、他者の瀆聖の罪が、この海の怠りとして残ることのないようにするためであった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.49

49

Ducebant hinc aquae, hinc geminis cornibus volumina sinuantia, et pari sibimet coitione subvecta corpora quominus inhiabat.

PL 8, 782B

こちらからも、あちらからも、水は二つの角のようにうねる流れを引き連れて動き、互いに等しい合流をもって、運ばれる亡骸を遠ざけまいとして迫った。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.50

50

Jam venientis occursus ex utraque cornuum brevi aequiperant medium, et utraque per partes propinquante conventu intervalli longitudo decrescens venerat in angustum: cum semel utrique plenus spatiis exemptis tota intercapedo consumpta est, et redactis omnibus simul et undarum corporumque celebrata concordia est.

PL 8, 782B

すでに両方の角から来る流れの出会いが、すぐにその中間を等しくならしめていた。そして両者が部分ごとに近づき合うにつれ、隔たりの長さは、その合流によって次第に狭まり、ついに狭まりきった。やがて両者の間の空間がすべて満たされ尽くすと、隔たりの全体が消え去った。そしてすべてが一つに集められると、波と亡骸との調和が祝われた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.51

51

Obsidebantur haec igitur a fratribus littora, quasi jam certius adventantes Martyres ulla praecederet fama, et diebus noctibusque sollicite praemonita, defixis oppantibus sperabatur quod credebant quandoque de Dei solita virtute venturum.

PL 8, 782B

こうしてこの海辺は、兄弟たちによって取り囲まれていた。あたかも、近づきつつある殉教者たちについて、すでに確かな噂がそれに先立っていたかのようであった。そして昼も夜も、刻一刻と気を配り、目を凝らして待ち構えて〔底本は praemonita、defixis oppantibus。第37項の並行箇所(第773欄)は sollicite per momenta, defixis obtutibus sperabatur と刷る。これに拠って大意を訳した〕、彼らはいつか神の常なる力によってそれが来たるべきことを、信じながら待ち望んでいた。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.52

52

Cum subito post bis ternos dies ad exemplum umere scilicet geminatum templa Christi venire gaudebant, et occurrentes cuncti, quomodo poterant, oculis exsultante alacritate pendebant: quorum extensis manibus optata membra cum tropaeis suis unda festinans velut in gaudium resonans tradidit, et compoti desiderio devota fraternitas cum amplexibus laetis accepit.

PL 8, 782B

そこへ突然、六日――すなわち〔三日という〕数〔底本は umere。numeri と読む〕の範型を倍にした日数――ののち、人々はキリストの神殿〔殉教者の遺体〕が来るのを喜んだ。皆が出会おうとして、できる限りの喜び勇む心をもって、目を凝らしていた。彼らが手を差し伸べると、待ち望まれた肢体を、急ぎ寄せる波が、その勝利の証とともに、あたかも喜びに響き合うかのように手渡し、望みを遂げた献身の兄弟団は、喜びの抱擁をもってそれを受け取った。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.53

53

Sic beati Martyres sepulturam debitam receperunt, et optatum reddiderunt fratribus obsequium, et frustrata Christus exhibuit consilia Traditorum, ne aut insepulta tantorum corpora remanere permitteret, aut devotionem populi ex parte ulla fraudasset, aut nefandos vota crudelitatis implere cum blasphemia sui nominis immotus aspiceret.

PL 8, 782C

こうして幸いなる殉教者たちは、当然受けるべき埋葬を受け、兄弟たちに望まれた奉仕を返した。そしてキリストは、引き渡し者たちの企てを空しいものとして示した。すなわち、これほど偉大な者たちの亡骸が埋葬されぬまま残ることを許さず、民の献身をいささかも欺かせず、また、忌まわしき者たちが残忍の願いを満たすのを、自らの名への冒瀆とともに、動じることなく眺めることもしなかった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.54

54

Lugeat nunc demensa saevitia perfidorum, quae Dominicarum noluit recordari virtutum: non timuit eum posse de mare corpora liberare, quem novit ab inferis etiam animas posse eruere: aut si nihil aliud vel nec cetus qui se vomisset acciperet, perdidit misera crudelitas quo credebat magnum se comperisse consilium, cui nec mare voluit ferre consensum.

PL 8, 782C

今こそ、不信者たちの狂った残忍さは嘆くがよい。それは、主の力を思い起こそうとしなかった。すなわち、冥界からさえも魂を救い出す力を知っていながら、海から亡骸を解き放つことができるとは恐れなかったのである。あるいは、たとえ他に何もなかったとしても、〔ヨナを〕吐き出した鯨〔底本は se vomisset。第37項の並行箇所(第773欄)は nec cetus qui evomisset acciperet と刷る。evomisset と読む〕さえも彼を受け入れなかったであろうに、この哀れな残忍さは、自らが大いなる計略を得たと信じていたものを、失ってしまった。海でさえも、それに同意を与えることを望まなかったのである。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.55

55

Male commendavit desideria sua, quae contra creatorem suum pelagus negare non potuit. Quid agit humana jam rabies, ubi mare non persequitur mortes?

PL 8, 782D

〔残忍さは〕自らの望みをよからぬ仕方で託した。海でさえも、自らの創造主に逆らってそれを拒むことはできなかったのである。海が死者たちを追い立てないとき、人間の狂乱はいったい何をなしうるであろうか。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.56

56

Quid agit sceleratorum feritas, saeva ubi maria revocant ad sepulturam? aut quales a persecutoribus judicantur, quos et ipsa elementa violare timuerunt? o beatae passienis memorabilis gloria, in qua dignatus est Christus tot exhibere magnalia! o felix exitus, qui talibus contigit, quem pro illorum meritis tantis virtutibus decoravit!

PL 8, 782D

荒れ狂う海々が埋葬へと呼び戻すとき、罪人たちの獰猛さはいったい何をなしうるであろうか。あるいは、諸要素そのものさえも害することを恐れた者たちを、迫害者たちはいかなる者と裁くというのか。おお、幸いなる殉教の記念すべき栄光よ。その中で、キリストはこれほど多くの偉大な業を示すことをよしとしたのである。おお、幸いなる最期よ。このような者たちに与えられ、彼らの功にふさわしく、これほど大いなる力によって飾られたものよ。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.57

57

In devotione constantia, in passione tolerantia, in morte victoria, magnalibus in sepultura. Ad vos nunc, fratres, cuncta jam redeunt, quae vos ad regna coelestia deduxerunt. Vos exempla ista compellunt, quae illos primo per vos ad has glorias compulerunt.

PL 8, 783A

献身においては不屈さ、殉教においては忍耐、死においては勝利、埋葬においては大いなる業があった。兄弟たちよ、今やそのすべては、諸君を天の国へと導いた、諸君のもとへと立ち返る。この模範は諸君を駆り立てる。それはまず、諸君を通して彼らをこれらの栄光へと駆り立てたものであった。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.58

58

Magistros vos illis confessionum frequentia crebris opinionibus fecerat, et ipsi nunc vobis de martyrio suggerunt. Similiter documenta vestra vos adhortantur quae alios adhortata sunt. Tendunt ad vos e coelo jam bracchia, operientes tempus quo vobis occurrant.

PL 8, 783A

度重なる告白の評判が、諸君を彼らにとっての教師とした。そして今、彼ら自身が、殉教について諸君に語りかけているのである。同じように、諸君の教えは諸君自身を励ます。それはすでに他の者たちをも励ましたものだからである。天からはすでに、諸君に向かって腕が差し伸べられ、諸君に出会うべき時を待っている。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.59

59

Properate naviter, concurrite pertitinaciter: exspectant vobiscum simul capere dignitatem. Eia, agite, fratres, accelerate quantocius, ut et de vobis non aliter gaudeamus.

PL 8, 783A

熱心に急げ、粘り強く駆け寄れ。彼らは、諸君とともにこの誉れを受け取ることを待ち望んでいる。さあ、兄弟たちよ、行え、できる限り急げ。我々が諸君についても、これと変わらず喜べるように。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.60

60

Inveniat apud vos reditus noster unde glorietur, sicut et de his secessio nostra sortita est gaudia gloriarum. Sed euntes ad tropaea vestra veniamus: ut sicut vobis horum victorias nuntiavimus, sic postmodum vestras huc ad Carthaginem secuturis caeteris nuntiemus.

PL 8, 784A

我々の帰還が、諸君のもとで誇るべきものを見出すように。ちょうど彼らについての我々の離別が、栄光の喜びを得たのと同じように。しかし、我々は赴いて、諸君の勝利の記念のもとへと来るようにしよう。ちょうど我々が彼らの勝利を諸君に告げたように、その後は、諸君の勝利を、ここカルタゴへと続く他の人々に告げるために。

Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 39.0.61

61

Explicit epistola beatissimi Martyris Macrobi ad plebem Carthaginis de passione Martyrum Isaac et Maximiani. Deo gratias, amen.

PL 8, 784A

至福なる殉教者マクロビウスから、カルタゴの民への、殉教者イサアクとマクシミアヌスの受難についての書簡、終わる。神に感謝、アーメン。