Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.1
Incipit Passio sancti Felicis episcopi Tubyzacensis, qui propter legem Domini decollatus est 18 kalendas februarii. In diebus illis, Diocletiano octies et Maximiano septies coss.
PL 8, 679Bトゥビュザカの司教、聖フェリクスの受難がここに始まる。彼は主の律法のゆえに、二月のカレンダエの十八日前に斬首された。その頃、ディオクレティアヌスが八度目、マクシミアヌスが七度目の執政官であった。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.2
Augustis, exivit edictum eorumdem Caesarum vel imperatorum super omnem faciem terrae, et propositum est per colonias et civitates principibus et magistratibus, suo cuique loco, ut libros deificos extorquerent de manibus episcoporum et presbyterorum.
PL 8, 680Aアウグストゥスたちの治世に、同じカエサルたちすなわち皇帝たちの勅令が全地の面に発せられ、各地の植民市や都市において、それぞれの地の有力者たちや政務官たちに向けて公示された。それは、司教たちと司祭たちの手から聖書を強奪せよというものであった。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.3
Tunc programma positum est in civitate Tubyzacense die nonarum januariarum. Tunc Magnilianus curator ipsius civitatis jussit ad se perduci presbyteros, quia Felix episcopus Carthaginem erat profectus, Januarium presbyterum, Fortunatium et Septiminum lectores jussit ad se perduci.
PL 8, 680Aそこで、その布告がトゥビュザカの町に掲示されたのは、一月のノナエの日であった。すると、その町の監督官マグニリアヌスは、司祭たちを自分のもとへ連れて来させるよう命じた。フェリクス司教はカルタゴへ出向いていたので、彼は司祭ヤヌアリウスと、朗読者フォルトゥナティウスおよびセプティミヌスを、自分のもとへ連れて来させるよう命じた。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.4
Quibus Magnilianus curator dixit: Episcopum habetis? Januarius presbyter respondit: Habemus. Magnilianus curator dixit: Ubi est? Januarius presbyter respondit: Nescio. Magnilianus dixit: Libros deificos habetis? Januarius respondit: Habemus.
PL 8, 680A監督官マグニリアヌスは彼らに言った。「諸君には司教がいるのか。」司祭ヤヌアリウスは答えた。「おります。」監督官マグニリアヌスは言った。「どこにいるのか。」司祭ヤヌアリウスは答えた。「存じません。」マグニリアヌスは言った。「諸君は聖書を持っているのか。」ヤヌアリウスは答えた。「持っております。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.5
Magnilianus dixit: Date illos igni aduri. Januarius presbyter, Fortunatius et Septiminus lectores dixerunt: Episcopus noster apud se illos habet. Magnilianus curator dixit: Eritis ergo sub officio donec Anulino proconsuli rationem reddatis.
PL 8, 680Bマグニリアヌスは言った。「それらを火に焼かれるために渡すがよい。」司祭ヤヌアリウス、朗読者フォルトゥナティウスおよびセプティミヌスは言った。「我々の司教が、それを自分の手元に持っております。」監督官マグニリアヌスは言った。「それでは諸君は、総督アヌリヌスに申し開きをするまで、拘束のもとに置かれるであろう。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.6
Postera autem die Felix episcopus a Carthagine venit Tubyza. Cumque ejus adventum Magnilianus comperisset, statim eum sibi per officium praesentari constituit. Qui cum dicto citius advenisset, Magnilianus curator dixit ad eum: Tu es Felix episcopus hujus civitatis?
PL 8, 680Bところが翌日、フェリクス司教はカルタゴからトゥビュザへやって来た。マグニリアヌスはその到来を知ると、直ちに彼を官吏を通して自分の前に出頭させるよう取り計らった。彼が言葉よりも早く到着すると、監督官マグニリアヌスは彼に向かって言った。「お前がこの町のフェリクス司教か。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.7
Felix episcopus dixit: Ego. Magnilianus curator dixit: Da libros vel membranas qualescumque penes te habes. Felix episcopus dixit: Habeo; sed non trado legem Domini Dei mei quem ego colo. Magnilianus dixit: Ergo major est Deus tuus a diis nostris?
PL 8, 680Bフェリクス司教は言った。「私だ。」監督官マグニリアヌスは言った。「お前が手元に持っている書物であれ羊皮紙であれ、何であれ渡すがよい。」フェリクス司教は言った。「持っている。しかし、私が崇める我が主なる神の律法は引き渡さない。」マグニリアヌスは言った。「では、お前の神は我々の神々よりも偉大だというのか。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.8
Felix episcopus dixit: Grandis et metuendus est Deus noster, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt.
PL 8, 680Cフェリクス司教は言った。「我々の神は大いなる方であり、畏れられるべき方である。天と地、海、そしてそれらの内にあるすべてのものを造った方である。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.9
Nam dii vestri lapides sunt, manu hominum facti, de quibus scriptum est: Oculos habent et non videbunt, aures habent et non audient, os habent et non loquentur. Similes illis fiant qui faciunt ea et omnes qui confidunt in eis.
PL 8, 681A「諸君の神々は石であり、人の手によって造られたものである。それについてはこう書かれている。『彼らは目を持っていても見ることはなく、耳を持っていても聞くことはなく、口を持っていても語ることはない。それらを造る者も、それらに頼るすべての者も、皆それらと同じようになるがよい。』」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.10
Magnilianus curator dixit: Primum est quod imperatores jusserunt, quia nihil est quod loqueris. Quapropter trade libros omnes quos habes, ut possint, sicut constitutum est, igni aduri.
PL 8, 681A監督官マグニリアヌスは言った。「皇帝たちが命じたことこそが第一であって、お前が語ることなど何の意味もない。それゆえ、お前が持っている書物をすべて渡すがよい。定められたとおり、それらが火に焼かれうるように。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.11
Felix episcopus dixit: Melius est ut corpus meum tradam igni quam Scripturae dominicae per me videantur aduri: quia bonum est Deo obedire perpetuo regi et immortali quam imperatori hujus saeculi iniqua jubenti.
PL 8, 681Aフェリクス司教は言った。「主の聖書が私によって焼かれるのを見られるよりは、むしろ私の身を火に引き渡す方がよい。永遠にして不滅の王である神に従う方が、不義を命じるこの世の皇帝に従うよりも善いことだからである。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.12
Magnilianus dixit: Jam dixi tibi quia primum est quod imperatores jusserunt quam ea quae loqueris. Felix episcopus dixit: Primum est praeceptum Dei custodire quam hominibus obedire.
PL 8, 681Aマグニリアヌスは言った。「皇帝たちが命じたことの方が、お前の語ることよりも先だと、私はすでにお前に言った。」フェリクス司教は言った。「人に従うよりも、神の命令を守ることの方が先である。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.13
Magnilianus curator dixit: Interim in hoc triduum recogita tecum; quia si in hac propria civitate ea quae praecepta sunt implere neglexeris, ad proconsulem ibis, et ea quae nunc loqueris, apud ejus acta prosequeris.
PL 8, 681B監督官マグニリアヌスは言った。「さしあたり、この三日の間、お前自身でよく考えよ。もしこの町において、命じられたことを果たすことを怠るならば、お前は総督のもとへ行き、いま語っていることを、彼の記録の前で述べ続けることになろう。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.14
Post diem autem tertium Magnilianus curator jussit sibi sanctum Felicem episcopum praesentari. Ad quem cum Felix episcopus fuisset adductus, idem Magnilianus dixit: Deliberasti tecum quidnam melioris consilii videaris assequi?
PL 8, 681B三日目の後、監督官マグニリアヌスは、聖フェリクス司教を自分の前に出頭させるよう命じた。フェリクス司教が連れて来られると、同じマグニリアヌスは言った。「お前は、いかなるより良き考えに至ったか、自ら思案したか。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.15
Felix dixit: Sermo meus unus est: in quo coepit, in hoc etiam Deo praesule finiet. Quae enim primo locutus sum, haec et nunc eadem loquor, et ante proconsulem aliud penitus non sum dicturus.
PL 8, 681Bフェリクスは言った。「私の言葉はただ一つである。それが始まったところで、神の導きのもと、それは終わるであろう。私が最初に語ったこと、それを今も同じく語っている。そして総督の前でも、これと違うことは決して語るまい。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.16
Magnilianus curator dixit: Ibis ergo jam nunc ad proconsulem, et ibi redditurus es in examine rationem.
PL 8, 681B監督官マグニリアヌスは言った。「それでは、お前はいま直ちに総督のもとへ行き、そこで審問において申し開きをすることになろう。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.17
Tunc viros suos his allocutus est verbis: Quoniam Felix episcopus juxta imperatorum decreta ea quae nobis mandare dignati sunt facere nullo modo maturavit, vobis comitantibus Carthaginem perducatur. Felix episcopus dixit: Deo gratias.
PL 8, 681Cそこで、彼は自分の部下たちに、次のような言葉で語りかけた。「フェリクス司教は、皇帝たちの布告に従い、我々に命じるよう取り計らわれたことを、何ら実行しようとしなかった。それゆえ、諸君が同行して、彼をカルタゴへ連れて行くように。」フェリクス司教は言った。「神に感謝。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.18
Tunc designatus est illi ductor Vincentius nomine decurio civitatis Tubyzacensis. Profectus est autem Felix episcopus Carthaginem. Ubi cum venisset, oblatus est legato proconsulis. Cui idem legatus dixit: Quare Scripturas non tradis supervacuas?
PL 8, 681Cそのとき、トゥビュザカの町の市参事会員であるウィンケンティウスという名の者が、彼の案内人として定められた。フェリクス司教はカルタゴへと出発した。彼がそこへ到着すると、総督の代理人のもとへ差し出された。その代理人は彼に言った。「なぜお前は、無用な聖書を引き渡さないのか。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.19
Felix episcopus dixit: Habeo quidem, sed non do. Scripturae quae a nobis habentur, supervacuae non sunt, nec tradi a nobis ullo modo possunt. Tunc jussit eum legatus in ima carceris mitti.
PL 8, 682Aフェリクス司教は言った。「持ってはいる。だが渡しはしない。我々が持っている聖書は無用なものではなく、我々によっては決して引き渡されえない。」そこで代理人は、彼を牢獄の最奥に投じるよう命じた。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.20
Ubi cum Felix episcopus fuisset ingressus, Dominum Deum suum deprecatus est dicens: Domine Deus, omnium creator et conditor, Domine Jesu Christe, ne me derelinquas, quia propter te et propter testamentum tuum haec patior.
PL 8, 682Aフェリクス司教はそこへ入ると、自分の主なる神に祈って言った。「主なる神よ、万物の創造主にして造り主よ、主イエス・キリストよ、汝、我を見捨てるな。私はこれを、汝のゆえに、そして汝の契約のゆえに耐え忍んでいるのだから。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.21
Miserere mei, et recipe spiritum meum, et derelinque in hoc saeculo corpus mortale, ut a te, Domine, sicut promittere dignatus es, tecum merear suscipere immortale. In te enim semper, Domine, vivens, numquam adversus me habebit mors potestatem.
PL 8, 682A「我を憐れめ、そして我が霊を受け取り、この世に死すべき肉体を留め置け。主よ、汝が約束することを良しとしたとおり、我が汝と共に不滅なるものを受けるに値する者とならんことを。主よ、我は汝のうちに常に生きるのだから、死が我に対して力を持つことは決してない。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.22
Post dies autem sedecim, hora noctis quarta, de carcere productus Felix episcopus Anulini proconsulis illico est praesentatus aspectibus. Cui Anulinus proconsul dixit: Quod tibi nomen est? Felix episcopus dixit: Christianus sum.
PL 8, 682B十六日の後、夜の第四刻に、フェリクス司教は牢獄から連れ出され、総督アヌリヌスの面前に直ちに出頭させられた。総督アヌリヌスは彼に言った。「お前の名は何か。」フェリクス司教は言った。「私はキリスト教徒である。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.23
Anulinus proconsul dixit: Non te de vocabulo quaesivi professionis, sed percunctatus sum quo nomine nuncuperis. Felix episcopus dixit: Sicut tibi jam dixi, hoc nunc et iterum dico, quia Christianus sum et episcopus.
PL 8, 682B総督アヌリヌスは言った。「私はお前に、その身分の呼称について尋ねたのではない。お前が何という名で呼ばれているかを問うたのだ。」フェリクス司教は言った。「すでにあなたに言ったとおり、今もまた重ねて言う。私はキリスト教徒であり、司教である。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.24
Tunc iratus Anulinus proconsul quod ei nomen suum dicere noluisset, ait illi: Habes Scripturas supervacuas? Felix episcopus dixit: Habeo Scripturas; sed non sunt, ut asseris, supervacuae: quas cognosce a me nequaquam esse tradendas.
PL 8, 682Bそこで総督アヌリヌスは、彼が自分の名を告げようとしなかったことに怒り、彼に言った。「お前は無用な聖書を持っているのか。」フェリクス司教は言った。「私は聖書を持っている。だがそれは、あなたが言うように無用なものではない。それが私によっては決して引き渡されえないことを知るがよい。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.25
Tunc Anulinus proconsul transmisit eum Romae ad praefectum praetorii. Cumque Felix episcopus ibidem advenisset, et eidem praefecto oblatus fuisset, jussit eum in carcere recipi et majoribus vinculis alligari.
PL 8, 682Bそこで総督アヌリヌスは、彼をローマの近衛長官のもとへ送った。フェリクス司教がそこへ到着し、その長官のもとへ差し出されると、長官は彼を牢獄に収容し、より重い鎖でつなぐよう命じた。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.26
Post dies autem duodecim jussit eum praefectus praetorii post imperatores navigare. Tunc Felix episcopus navem conscendit catenarum duris nexibus colligatus, et fuit in subsanio navis quatuor diebus et quatuor noctibus jacens sub pedibus equorum, panem non comedens, nec aquae quippiam bibens.
PL 8, 682C十二日の後、近衛長官は彼に、皇帝たちの後を追って船で行くよう命じた。フェリクス司教は、鎖の固い縛めにつながれたまま船に乗り込み、船倉〔底本は subsanio。ミーニュの注は、三つの古い写本がこう読み、四つ目は subsannio、ダシェリの版は subsanno と刷るとし、船の最下部を指すとする〕の中で四日四夜、馬たちの足の下に横たわりながら過ごした。パンを食べることも、水を少しも飲むこともなかった。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.27
Jejunus autem venit Nolam. Tunc cognitor ejusdem civitatis venientem Felicem episcopum sibi praesentari constituit vinculis gravioribus innodatum. Cui idem cognitor sic ait: Felix, quomodo huc venisti? Felix episcopus dixit: Quomodo Deus voluit.
PL 8, 683Aそして彼は、断食したまま、ノラに到着した。その町の裁判官は、到着したフェリクス司教を、より重い鎖に縛られたまま自分の前に出頭させるよう取り計らった。その裁判官は彼にこう言った。「フェリクスよ、お前はどのようにしてここまで来たのか。」フェリクス司教は言った。「神が望んだとおりに。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.28
Cognitor dixit: Si in tua propria civitate vel apud Carthaginem Scripturas deificas tradidisses, ad me huc usque minime advenisses.
PL 8, 683A裁判官は言った。「もしお前が、自分の町において、あるいはカルタゴにおいて、聖書を引き渡していたなら、ここ、私のもとまで来ることは決してなかったであろうに。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.29
Felix episcopus dixit: Habeo quidem Scripturas divinas; sed, sicut diversis inquirentibus me respondisse non nescis, hoc etiam tibi praesens modo certissime manifesto, quia eas nullo modo trado.
PL 8, 683Aフェリクス司教は言った。「私は確かに神の聖書を持っている。だが、様々な者たちが私を尋問した際に私がどう答えたか、あなたも知らぬわけではあるまい。今この場でも、私はあなたに、それをいかなる仕方によっても引き渡さないと、はっきりと明らかにする。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.30
Cognitor dixit: Si Scripturas deificas tradere nolueris, capite plecteris. Felix episcopus dixit: Plus paratus sum plecti capite quam libros dominicos sacrilegio tradere. Tunc memoratus cognitor jussit ut sacra imperatorum recitarentur.
PL 8, 683A裁判官は言った。「もしお前が神の聖書を引き渡そうとしないなら、お前は斬首刑に処せられるであろう。」フェリクス司教は言った。「主の書物を冒瀆に引き渡すよりは、むしろ斬首されることの方に、私は用意ができている。」そこで、かの裁判官は、皇帝たちの神聖な勅令が読み上げられるよう命じた。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.31
Cumque a Vincentio scriba quae constituta fuerant legerentur, cognitor dixit: Quoniam iste homo tantum in eadem confessione duravit, secundum praeceptum hunc eumdem Felicem episcopum gladio animadverti constituo.
PL 8, 683B書記ウィンケンティウス〔6.0.18 の市参事会員ウィンケンティウスと同一人物かは本文から決められない〕によって、定められた事柄が読み上げられると、裁判官は言った。「この者は、これほどまでに同じ告白のうちにとどまり続けたのだから、勅令に従い、このフェリクス司教を剣によって処罰することを、私は決定する。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.32
Felix episcopus elevans oculos ad coelum dixit: « Deus, gratias tibi ago, qui per quinquaginta et sex annos in isto saeculo virginitatem meam in me custodire dignatus es.
PL 8, 683Bフェリクス司教は目を天に上げて言った。「神よ、汝に感謝を捧げる。汝は、この世において五十六年の間、私のうちに私の童貞を守ることを良しとした。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.33
Domine Deus coeli et terrae, Domini nostri Jesu Christi Pater, propter te et propter legem tuam et pro timore tuo hoc patior, et cervicem meam flecto ad victimam. Accipe spiritum meum de hoc mortali saeculo.
PL 8, 683B「主なる天と地の神よ、我々の主イエス・キリストの父よ、汝のゆえに、汝の律法のゆえに、そして汝への畏れのゆえに、私はこれを耐え忍ぶ。そして私は、我が首を、犠牲として屈める。この死すべき世から、我が霊を受け取れ。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.34
Solus enim es Deus vivens atque invictus et permanens gloriosus in sempiterna saecula saeculorum.
PL 8, 683B「汝こそ、唯一の生ける神であり、不敗にして、限りなき世々に至るまで栄光のうちにとどまる者である。」
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.35
Amen. » Completa hac oratione, ductus a militibus, ibidem, id est, in Nola, decollatus est die octavo decimo kalendas februarii, ibique in Nola corpus ejus positum est, et reliquiae ejus ad almam Carthaginem per religiosos Dei servos et matris Ecclesiae filios perlatae sunt et positae in via quae dicitur Scillitanorum.
PL 8, 683Cアーメン。」この祈りを終えると、彼は兵士たちに連れて行かれ、同じ場所、すなわちノラにおいて、二月のカレンダエの十八日前に斬首された。彼の遺体はそこ、ノラに納められ、彼の遺骨は、敬虔な神の僕たちと母なる教会の子らとによって、慈しみ深きカルタゴへと運ばれ、スキッリ人街道と呼ばれる道に納められた。
Monumenta vetera ad Donatistarum historiam pertinentia 6.0.36
In eodem autem venerabili loco multa mirabilia fiunt, et languores universi curantur in nomine Domini nostri Jesu Christi, cui est cum Deo Patre honor et laus et gloria in Spiritu sancto per omnia saecula saeculorum. Amen.
PL 8, 683Cこの同じ尊むべき場所において、多くの奇蹟が起こり、あらゆる病が、我々の主イエス・キリストの名において癒される。彼にこそ、父なる神と共に、聖なる霊のうちにあって、限りなき世々にわたり、誉れと賛美と栄光がある。アーメン。