コンスタンティヌスr. 306–337

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 8 › Epistolae

Epistola XXI 第XXI通

Constantine the Great · Epistolae · PL 8, 509A · 64 sectiones

Epistolae 21.0.1

1

[0509] Constantinus Augustus Ario et Arianis. Malus interpres, revera effigies quaedam et imago diaboli est.

PL 8, 509A

アウグストゥス、コンスタンティヌスより、アレイオスとアレイオス派の者たちへ。悪しき解釈者とは、実に、悪魔のある種の形像であり、その像にほかならない。

Epistolae 21.0.2

2

Ut enim illum periti artifices ad omnem deceptionis dolum effingunt velut pulchritudinis formaeque decus affingentes illi, natura sua plane turpissimo, ut miseros mortales perdat, errorem iis objiciens, eodem plane modo, ut opinor, facit, cui illud solum studio dignum videtur, ut noxia impudentiae et audaciae suae pharmaca profusius omnibus objiciat.

PL 8, 509A

熟練した工匠たちは、本性においてはまったく醜悪きわまりないあの者〔悪魔〕を、あたかも美と姿の輝きを付け加えるかのように、あらゆる欺きの策略に向けて形づくる。あの者が、哀れな死すべき者どもに誤りを投げかけて彼らを滅ぼすためである。思うに、まさにそれと同じ仕方で、この者〔悪しき解釈者〕も振る舞うのである。彼にはただ、自らの恥知らずと大胆さという有害な毒薬を、惜しげもなくすべての者に投げつけることだけが、努めるに値することと見えるのである。

Epistolae 21.0.3

3

Etenim novam, nec post homines natos unquam visam, infidelitatis fidem inducit. Quamobrem nec a veritate abhorrere illud videtur jampridem divina oratione explicatum, quod ad malum sunt sapientes.

PL 8, 509B

実に彼〔悪しき解釈者〕は、人類が生まれて以来かつて見られたことのない、不信仰という新たな信仰を持ち込むのである。それゆえ、「彼らは悪を行うことに賢い」と、かつて神の言葉によって説き明かされたあの言葉も、真理から懸け離れてはいないと思われる。

Epistolae 21.0.4

4

Quid enim quispiam dixerit illum consilii capiendi gratiam perdidisse; qui non amplius sublevationis auxilium ullum invenire expetit? Quorsum igitur, Christe Christe, Domine Domine? quorsum nos quotidie praedones vulnerant?

PL 8, 509B

実に、もはや救いの助けを何一つ見出そうともしない者について、思慮を得る恩寵を失ったと言う以外に、人は何を言いえようか〔この反語文は構文が取りにくく、illum の指す者も定かでない。救いを求めない者について言うと解した〕。ではいったいどこまでなのか、キリストよ、キリストよ、主よ、主よ。いったいどこまで、我々は日々盗賊どもに傷つけられねばならないのか。

Epistolae 21.0.5

5

Stat ex adverso dura quaedam et violenta audacia, fremit frendetque dentibus infamia deformis, et innumeris sauciata criminibus.

PL 8, 509B

向かい合って、ある苛烈で暴力的な大胆さが立ちはだかり、醜い悪評が、数え切れぬ罪状に傷つきながら、うなり声を上げ、歯ぎしりしている。

Epistolae 21.0.6

6

Ipsa certe in lege et promulgatione nominis tui velut quibusdam procellis et malorum fluctibus disjecta, effundit perniciosa verba, eaque scribens in lucem edit, quae numquam tu, qui cum aeterno Patre tui ipsius fonte una existis, in cognitione tui definivisti.

PL 8, 509C

それ〔悪評〕はまさに、汝の名の律法とその宣布のうちにあって、いわば嵐と悪の波によって打ち散らされたかのように、有害な言葉をまき散らし、それを書き記して世に送り出す。それは、永遠なる父――汝自身の源――とともに一つに存在する汝が、汝自身についての認識において、決して定めたことのない言葉である。

Epistolae 21.0.7

7

Cogit omnino et convenit graves et iniquas impietates, nunc quidem linguas crispans, nunc vero iterum miserorum studiis elata, quos ipsa praesentes prae securitate decipit simul et corrumpit. Jam autem volo praesidiis ipsius ingenium expendere. Quid enim ait?

PL 8, 509C

それ〔悪評〕は、重く不正な不敬虔をことごとく寄せ集め、あるときは舌をくねらせ、またあるときは哀れな者どもの熱心によって高ぶり、彼らが油断しているのに乗じて、その場にいる彼らを欺きつつ堕落させる。さて今や私は、彼が身を守るために持ち出すものに即して、その才知を吟味してみたいと思う。実に彼は何と言うのか。

Epistolae 21.0.8

8

Aut teneamus, inquit, cujus jam compotes facti sumus, aut fiat sicut ipsi volumus. Cecidit et cecidit quidem interfectus: dolo ne, inquit, an atroci aliqua calliditate, nihil refert. Illud solum grande ducit, quod propter pravas cogitationes in ipsum irrepsit.

PL 8, 509C

「我々はすでに手にしているものを保持するか、さもなくば我々自身の望むとおりに事が運ぶようにしよう」と彼は言う。彼は倒れた、まことに討たれて倒れたのである。「欺きによってか、それとも何か残忍な狡知によってか、それはどうでもよい」と彼は言う。彼はただ、邪な思案のゆえにそれが自分に忍び込んだということだけを、重大なことと見なしている。

Epistolae 21.0.9

9

Multitudinem, inquit, habemus. Progrediar et ipse paulo ulterius, ut insani belli spectator fiam: ipse, inquam, progrediar, insanorum bella sedare antea solitus.

PL 8, 509D

「我々には多くの民衆がついている」と彼は言う。私自身もまた、もう少し先へ進み、この狂った戦の見物人となろう。かつては狂える者どもの戦を鎮めるのを常としていた私自身が、と繰り返して言うが、なお先へ進もう。

Epistolae 21.0.10

10

Age sane Mars, Ari, clypeis utendum est: ne tu hoc feceris, obsecro, detineat igitur te Veneris congressus. Verum utinam quemadmodum turba plausibilis videris, sic et pietate vigeres erga Christum.

PL 8, 509D

さあ、マルスたるアレイオスよ、盾を用いねばならぬ。汝がこれをなすことのないよう、どうか願わくは、ウェヌスとの睦みが汝を引き留めんことを。だが願わくは、汝が民衆に喝采される者と見えるのと同じように、キリストへの敬虔においてもまた力強くあれかし。

Epistolae 21.0.11

11

Ecce iterum supplex venio, et armorum copia pollens, pugnare nolo: Christi vero fide munitus, cum te sanare, tum alios curare volo. Cur igitur ais ea te facere quae moribus tuis non conveniunt?

PL 8, 509D

見よ、私は再び嘆願者として来る。武具の豊かさに富みながらも、戦うことを望まない。むしろキリストへの信仰によって武装し、汝を癒し、また他の者たちを治療することを望むのである。それゆえ、汝はなぜ、自らの習わしにふさわしくないことを行っていると言うのか。

Epistolae 21.0.12

12

Sed qua quiete, dic mihi, dic, quaeso, aut quibus copiis cinctus, vel potius quo temeritatis provectus? O audaciam fulmine vindicandam! Audite quae nuper mihi indicavit, calamo virus instillante scribens: Sic, inquit, credimus.

PL 8, 509D

だが、いかなる平静さによって――どうか私に言ってくれ、言ってくれ――あるいはいかなる軍勢に囲まれて、いや、むしろいかなる無謀さに駆られてのことか。おお、雷によって罰せられるべき大胆さよ。諸君は聞くがよい、彼が最近、筆に毒を垂らしながら書いて私に示したことを。「我々はこう信じる」と彼は言う。

Epistolae 21.0.13

13

Deinde addens nescio quae insolenter et valde accurate elaborata, progressus ulterius nihil acerbitatis omisit, sed omnem, ut ita dicam, dementiae thesaurum aperuit: Expellimur, inquit, et receptionis nostrae securitas omnis tollitur.

PL 8, 512A

それから、何やら傲慢に、そして実に念入りに練り上げられた事柄を付け加え、さらに先へ進んで、彼は苦々しさを何一つ残さず、いわば狂気の宝庫をすべて開いてしまった。「我々は追放され、我々が受け入れられる保証はすべて奪われている」と彼は言う。

Epistolae 21.0.14

14

Sed haec parum ad rem, quae sequuntur attendite: ipsius enim verbis utar. Rogamus, inquit, si in eadem sententia maneat Alexandriae episcopus, facultatem nobis posthac dari ex legis praescripto legitimos et necessarios cultus Deo tribuendi.

PL 8, 512A

しかしこれは大したことではない。諸君は、これに続くことに注意するがよい。私は彼自身の言葉を用いよう。「我々は請い願う。もしアレクサンドリアの司教が同じ見解にとどまるならば、我々にも今後、法の定めに従って、正当かつ必要な礼拝を神に捧げる自由が与えられんことを」と彼は言う。

Epistolae 21.0.15

15

O insignem impudentiam, quam veritatis studio reprehendi oportebat! Quod enim illi ex animi sententia accidit, id dictionis compendio expressit. Quid ais, inepte?

PL 8, 512A

おお、目立った恥知らずさよ、それは真理への熱意によって咎められねばならない。実に、彼の心の判断において生じたことを、彼は簡潔な言葉で言い表したのである。愚か者よ、汝は何を言うのか。

Epistolae 21.0.16

16

Dissidium speciosum scilicet nobis ulcus efferati erga me animi opponere paras, et in malo tecum implicatos perdere festinas.

PL 8, 512B

なるほど汝は、見せかけの不和を、すなわち私に対して猛り立った心の腫れ物を、我々に突きつけようとし、汝とともに悪へと巻き込まれた者どもを滅ぼそうと急いでいるのである。

Epistolae 21.0.17

17

Quid, inquis, si nemo dignum me existimat qui recipiar? illud enim saepe impuro gutture clamas, ego vero contra tibi dicam: Ubi certum documentum et testimonium ingenii tui ostendisti?

PL 8, 512B

「もし誰も、私が受け入れられるにふさわしいと思わないならばどうだ」と汝は言う。実に汝は、それを汚れた喉でしばしば叫んでいる。しかし私は逆に汝に言おう。汝はどこで、自らの才知の確かな証拠と証しを示したのか。

Epistolae 21.0.18

18

Quod oportuit te diis et hominibus explicare, et perspicue aperire, maxime cum venenati serpentes tum magis efferari soleant, quando in penitissimis lustris reconditos se esse sentiunt.

PL 8, 512B

それを汝は、神々と人々とに向かって〔diis et hominibus は「神々と人々に」という成句と見て、ラテン語どおりに訳した〕説き明かし、明白に開示すべきであった。とりわけ、毒蛇はそれが最も奥深い巣穴に隠れ潜んでいると感じるときにこそ、いっそう荒れ狂うのが常だからである。

Epistolae 21.0.19

19

Illud vero valde in eo urbanum est, quod sub persona pudoris tanto studio silentium simulet. Mitem et mansuetum te palam exhibes, cum malarum artium et insidiarum plenus multos fallas. Sed, o miseriam! diabolus ut voluit, Arium nobis iniquitatis officinam fecit.

PL 8, 512B

実にそこには、恥じらいの仮面のもとに、これほどの熱心さで沈黙を装うという、まことに洗練されたところがある。汝は自らを穏やかで柔和な者として公然と示しているが、その実、悪しき術策と陰謀とに満ちて多くの者を欺いているのである。ああ、何と哀れなことか。悪魔はその望むままに、アレイオスを我々にとっての不正の工房としてしまった。

Epistolae 21.0.20

20

Accede ac dic mihi fidei tuae documentum, et nequaquam taceas. Heus! tu qui os obtortum et ingenium ab omnem improbitatem possides: unum dicis Deum? me suffragatorem habes: sic igitur sentias.

PL 8, 512C

近づいて、汝の信仰の証しを私に語れ。決して黙っていてはならない。ああ、汝、ねじ曲がった口とあらゆる不正に〔底本は ab omnem。ad omnem と読む〕染まった才知を持つ者よ。汝は神は唯一であると言うのか。ならば汝は私を支持者として持っている。ゆえにそのように思うがよい。

Epistolae 21.0.21

21

Ejusdem essentiae ais esse Dei verbum quod principio fineque caret? hoc quoque laudo: sic credas. Si quid ulterius annectis, id tollo. Si quid ad impiam sejunctionem astruis, id ne videre me nec intelligere fateor.

PL 8, 512C

汝は、始まりも終わりもない神の言葉が同じ本質のものであると言うのか。これもまた私は称賛する。そのように信じるがよい。もし汝がそれ以上に何かを付け加えるならば、私はそれを取り除く。もし汝が不敬な分離のために何かを積み増すならば、私はそれを見もせず理解もしないと告白する。

Epistolae 21.0.22

22

Si corporis hospitium ad divinarum functionum dispensationem assumis, non reprehendo. Si spiritum aeternitatis in praecellente Verbo genitum dicis, admitto.

PL 8, 512C

もし汝が、神的な諸機能の配剤のために肉体という宿りを引き受けたと言うのであれば、私はそれを咎めない。もし汝が、卓越せる言葉のうちに永遠性の霊が生まれたと言うのであれば、私はそれを認める。

Epistolae 21.0.23

23

Quis novit Patrem, nisi qui venit a Patre? quem novit Pater, nisi quem ex se ab aeterno et sine principio genuit?

PL 8, 512C

父から来た者のほかに、誰が父を知るであろうか。父が自らより永遠に、始まりなく生んだ者のほかに、父は誰を知るであろうか。

Epistolae 21.0.24

24

Tu hypostasim peregrinam substituere putas oportere, male utique credens: ego vero praecellentis et omnia pervadentis potestatis plenitudinem Patris et Filii, essentiam unam esse cognosco.

PL 8, 512D

汝は、異質なる実体(ヒュポスタシス)を置き換えねばならないと考えているが、それは誤った信じ方である。しかし私は、卓越し万物に行き渡る権力の充満が、父と子の一つの本質であることを認めるのである。

Epistolae 21.0.25

25

Si igitur tu aufers ab illo, a quo ne cogitatione quidem contentiosorum auferri unquam potuit; additionis autem characterem promoves, et signa quaestionum explicas, illi cui integram quidem ex seipso aeternitatem dedit, incorruptam vero immortalitatis intelligentiam per seipsum, et ecclesiae fidem attribuit.

PL 8, 512D

それゆえ、もし汝が、論争を好む者たちの思考によってすら決して奪われえなかったあの方から、何かを奪い去り、逆に付加という性格を推し進め、疑問のしるしを広げるならば――それは、あの方が自らより完全な永遠性を与え、自らを通して朽ちることなき不死の認識を、そして教会の信仰を委ねたその方に対してである〔この文は主節を欠き、illi cui 以下の係りも定かでない。付加や疑問を向ける相手を言うものと取った〕。

Epistolae 21.0.26

26

Abjice igitur, abjice tam stultae opinionis flagitium, facete et canore Ari, mala ad insipientium perfidiam decantans, Jure te diabolus sua subvertit malitia, et quibusdam fortasse hoc jucundum esse videtur: sic enim tibi persuades.

PL 8, 512D

それゆえ、これほど愚かな考えの恥辱を捨てよ、捨てよ、口達者で調子よく歌うアレイオスよ、愚か者どもの不誠実に向けて悪しきことを歌い上げながら。悪魔が自らの悪意によって汝を覆すのは当然のことであり、それはある人々にとってはあるいは快いことのように見えるのかもしれない。というのも、汝自身がそのように思い込んでいるからである。

Epistolae 21.0.27

27

Est vero plane pestiferum hoc malum. Age sane, relicto illo absurdarum opinionum studio, o miser Ari, audi: tecum enim dissero. Non sentis te ab Ecclesia Dei ejectum? periisti, certo scias, nisi teipsum respiciens, dementiam tuam damnes.

PL 8, 513A

この悪は明らかに疫病のごとく有害なものである。さあ、哀れなアレイオスよ、あの不合理な考えへの熱心を捨てて、聞くがよい。私は汝と語り合っているのだから。汝は自分が神の教会から追い出されたことを感じないのか。汝はすでに滅びたのだ、確かにそう知るがよい――汝が自らを省み、その狂気を断罪するのでない限りは。

Epistolae 21.0.28

28

Sed dices magnam multitudinem hominum te adjuvare, et curas tuas sublevare. Audi igitur, paululum aures tuas submittens, o impie Ari, et intellige tuam dementiam. Tu vero, Deus, qui omnium curam geris, adsis benignus iis quae dicuntur, si ex fide sunt.

PL 8, 513A

しかし汝は、多くの人々の群れが汝を助け、汝の心労を軽くしていると言うであろう。それゆえ、不敬なアレイオスよ、しばらく耳を傾けて聞き、汝の狂気を悟るがよい。しかし汝、万物に配慮する神よ、語られることが信仰に発するものであるならば、慈しみをもってそれに臨め。

Epistolae 21.0.29

29

Ego enim homo tuus divina providentia fretus, ex scripturis Graecis et Romanis, iisque vetustissimis, insaniam Arii aperte demonstrabo ante ter mille annos ab Erythraea praesignificatam atque praedictam, ait enim illa: Vae tibi, Libya, in maritimis sita locis: veniet enim tempus in quo cum populo et filiabus tuis certamen grave, durum et omnino difficile subire cogeris, ex quo omnium fides et pietas judicabitur: tu vero ad extremum exitium devergis; vos enim coelestium florum receptaculum convellere ausi estis, et morsu discerpere, atque adeo ferreis polluistis dentibus.

PL 8, 513A

実に、汝の者たる私は、神の摂理に頼り、ギリシアとローマの、しかもきわめて古いその書物によって、アレイオスの狂気が、今より三千年も前にエリュトライアの巫女によって前もって示され予告されていたことを、明白に証してみせよう。彼女はこう言っている――「災いあれ、リビアよ、海に臨む地に座す者よ。汝の民と汝の娘たちとともに、重く、苛烈で、まったく耐え難い戦いを経なければならない時が来るであろう。それによってあらゆる者の信仰と敬虔とが裁かれるであろう。しかし汝は最後の破滅へと落ちてゆく。というのも、汝らは天の花々の受け皿を引き裂こうと大胆にも試み、噛みちぎり、その上鉄の歯によってそれを汚したからである」と。

Epistolae 21.0.30

30

Quid igitur callide veterator, ubi locorum esse fateris? Illic scilicet: habeo enim litteras, quas ad me furoris tui calamo scripsisti, in quibus ais omnem Libyae populum conspirare tecum ad salutem.

PL 8, 513B

それでは、狡猾な老獪者よ、汝はいったいどこにいると認めるのか。まさにそこ〔リビア〕である。というのも私は、汝がその狂乱の筆をもって私に書き送った書簡を手にしており、その中で汝は、リビアの民がことごとく汝とともに救いのために結束していると言っているからである。

Epistolae 21.0.31

31

Si vero negaveris haec ita se habere, Deum testor, me vetustissimum Erythraeae exemplar Graece scriptum habere, quod Alexandriam mittam, ut quam citissime pereas. Anne tu sine peccato furcifer? anne manifeste periisti miser, tanto malo circumseptus?

PL 8, 513B

しかし、もし汝がこれが事実でないと否定するならば、私は神にかけて誓う――私は、エリュトライアの写本のうち最も古いギリシア語で書かれたものを持っており、それをアレクサンドリアへ送り、汝ができる限り速やかに滅び去るようにするであろう、と。汝、罪なき者であるだと、この極悪人め。哀れな者よ、これほどの悪に取り巻かれて、汝は明らかに滅び去ったのではないか。

Epistolae 21.0.32

32

Novimus quid moliaris: quae cura, quis metus te perturbet, non nos latet, infelix et calamitose.

PL 8, 513C

我々は汝が何を企んでいるかを知っている。いかなる心労が、いかなる恐れが汝を悩ませているか、それは我々の知らぬところではない、不幸で災い多き者よ。

Epistolae 21.0.33

33

O mentis tuae stuporem, qui morbum et inopiam animae tuae non reprimis, impie; qui veritatem variis confodis sermonibus: et cum talis sis, nos vituperare non vereris, et nunc redarguens, ut tibi videtur, nunc vero commonens tanquam fide et doctrina praestantior, a quo scilicet miseri auxilium sibi suppeditari cupiunt: tametsi neque congredi cum tali oportet, neque omnino illum compellare, nisi quis in subdolis hujus verbis recte vivendi spem et in versibus reconditam esse putet.

PL 8, 513C

おお、汝の心の愚鈍さよ。不敬な者よ、汝は自らの魂の病と欠乏とを抑えようとせず、様々な言葉で真理を刺し貫いている。しかも汝はそのようでありながら、我々を非難することを恐れず、あるときは汝の目にそう見えるとおりに論難し、またあるときは、あたかも信仰と教えにおいて優れているかのように訓戒する――哀れな者どもが、まさにその者から助けを得ようと望むというわけである。とはいえ、このような者と関わり合うべきでもなければ、彼に語りかけるべきでもない。ただし、誰かがこの者の狡猾な言葉と韻文のうちに、正しく生きる望みが隠されていると思うのでない限りは。

Epistolae 21.0.34

34

Sed non est hoc verum: longe sane abest, o imprudentiam vestram, qui cum isto vos commiscetis. Quis igitur furor vos hujus acerbam linguam et aspectum tolerare coegit?

PL 8, 513C

しかし、それは真実ではない。まったくそうではない。おお、この者と交わる諸君の無分別さよ。いったいいかなる狂気が、諸君にこの者の辛辣な舌とその姿を耐え忍ばせたのか。

Epistolae 21.0.35

35

Esto, sed jam ad te sermonem converto, o hominem animo imprudentem, lingua volubilem, mente infidelem: da mihi disputationis non amplum dico et latum campum, sed circulo recte circumscriptum: neque putrem, sed natura firmum solidumque, o impie et pessime et dissimulator; cogor enim ista dicere, imo vero laqueum tibi injiciam, et disputatione impeditum in medium te adducam, ut omnis populus improbitatem tuam videat.

PL 8, 513D

よろしい、しかし今や私は言葉を汝へと向けよう。心において分別なく、舌において軽薄で、思いにおいて不誠実な者よ。私に、広く大きな議論の場ではなく、正しく円く区切られた場を与えよ。腐ったものではなく、本性において堅固で確かな場を。不敬で最も邪悪な、そして偽る者よ。私はこれを言わざるを得ないのだ。それどころか、私は汝に罠をかけ、議論によって身動きできなくした上で、汝を人々の中に引き出そう。すべての民が汝の不正を見るように。

Epistolae 21.0.36

36

Sed ad rem ipsam progrediar. Lotae utique sunt manus: pergamus precibus invocare Deum, aut potius contineamus nos parumper. Dic mihi, calidissime, quem Deum in auxilium tuum implorabis? Sed continere me nequeo.

PL 8, 513D

しかし、事そのものへと進もう。手はすでに洗われた。祈りをもって神を呼び求めることに進もうか、いや、むしろしばらく自らを抑えよう。いとも激しやすき者よ、言ってみよ、汝は助けを求めていかなる神に嘆願するつもりか。だが、私は自らを抑えることができない。

Epistolae 21.0.37

37

O tu omnium auctor, Domine, o singularis virtutis Pater, propter hunc impium Ecclesia probra, dolores, imo vero vulnera et moerores patitur.

PL 8, 516A

おお、万物の創造者たる汝、主よ、おお、比類なき力の父よ、この不敬な者のゆえに、教会は罵倒と苦しみを、それどころか傷と悲しみとを被っている。

Epistolae 21.0.38

38

Arius tibi locum jam adaptat, idque admodum praeclare, in quo, ut puto, constituens sibi ipsi synodum, quae filium tuum Christum illum ex te genitum, illum nostri auxilii ducem, adoptionis lege arroget ac teneat. Audi, obsecro, mirandam fidem.

PL 8, 516A

アレイオスは今や汝に一つの座を宛てがおうとしており、しかもそれは実に見事なやり方によってである。その座において、思うに、彼は自ら一つの教会会議を立て、汝より生まれた汝の子キリスト、我々の助けの指導者たるあの方を、養子の法によって我がものとし、保持しようとするのである。どうか聞いてほしい、この驚くべき信条を。

Epistolae 21.0.39

39

Te, Domine, loco moveri existimat, te definitae sedis terminis circumscribere audet. Ubi enim tu non praesens es? aut ubi operationem tuam atque efficaciam ex legibus tuis omnia pervadentibus non sentiunt omnes?

PL 8, 516A

主よ、彼は汝が場所から場所へと動くと考え、汝を定められた座の境界のうちに閉じ込めようとあえてするのである。しかし、汝が現存しない場所がどこにあろうか。あるいは、万物に行き渡る汝の法によって、汝の働きとその力とを、すべての者が感じ取らない場所がどこにあろうか。

Epistolae 21.0.40

40

Omnia enim ipse contines, et extra te nec locum nec aliud quidquam cogitare fas est. Sic potentia tua cum operatione infinita est. Tu autem Deus exaudi: at vos populi advertite mentem.

PL 8, 516A

というのも、汝自らが万物を包み保っており、汝の外にはいかなる場所も、他のいかなる何ものも考えることは許されないからである。このように、汝の力はその働きとともに限りないものである。神よ、汝は聞き入れよ。そして諸君、民衆たちよ、心を向けるがよい。

Epistolae 21.0.41

41

Hic enim est impudens et nequam, qui ad extremam improbitatem et iniquitatem progressus, pietatem simulat.

PL 8, 516B

というのも、これこそ恥知らずで邪悪な者であり、極度の不正と不義とに進みながら、敬虔を装っているのである。

Epistolae 21.0.42

42

Apage, inquit, nolo Deum injuriis obnoxium videri, ac ob id suppono et fingo mirabilia sane fide, quod Deus cum novellam et nuper creatam Christi substantiam faceret, auxilium sibi ipsi praeparavit, ut mihi quidem videtur.

PL 8, 516B

「とんでもない」と彼は言う。「私は神が不正にさらされているように見られることを望まない。それゆえ私は、実に驚くべき信条を仮定し作り上げる――神は、新しく最近造られたキリストの実体を造ったとき、私の見るところでは、自分自身のために助けを用意したのだ」と。

Epistolae 21.0.43

43

Quod enim, inquit ab ipso abstuleris, id minus. Tibi igitur haec fides est, o lues et pernicies? Tu ex hypothesi figmentum sumis eum, qui gentium figmenta condemnavit?

PL 8, 516B

「汝がその方から取り去ったものは、それだけ少なくなるのだ」と彼は言う。それゆえ、これが汝の信条であるのか、おお疫病にして破滅の者よ。汝は、諸国民の虚構を断罪したその方を、仮説によって虚構として捉えるのか。

Epistolae 21.0.44

44

Tu adscititium eum vocas et velut officiorum ministrum, qui sine cogitatione et ratiocinatione, eo quod semper una cum Patris aeternitate existat, omnia perfecit?

PL 8, 516B

汝は、常に父の永遠性とともに一つに存在するがゆえに、思案も推論もなしにすべてを成し遂げたその方を、外から付け加えられた者、いわば職務の召使いと呼ぶのか。

Epistolae 21.0.45

45

Adapta jam si audes, adapta inquam, Deo, quod praecaveat, et metuat, et speret eventurum; quod cogitet, et ratiocinetur, et quod considerans sententiam suam dicat, et verba formet; quod delectetur, rideat, doleat. Quid igitur ais miserorum omnium miserrime?

PL 8, 516B

汝、もし敢えてするならば、神に、用心すること、恐れること、事の起こることを望むことを当てはめてみよ。当てはめてみよと私は言う。思案すること、推論すること、思いめぐらして自らの見解を述べ、言葉を形づくることを。喜ぶこと、笑うこと、悲しむことを。それゆえ、あらゆる哀れな者のうちで最も哀れな者よ、汝は何を言うのか。

Epistolae 21.0.46

46

O virum malitiae plane peritum, intellige si potes, quod in tua ipsius versutia consumeris improbus. Christus, inquit. propter nos passus est. At ego jam dixi quod sub forma corporis missus est. Sane, inquit: sed metuendum ne aliqua in re imminuere illum videamur.

PL 8, 516C

おお、明らかに悪意に長けた男よ、できるならば悟るがよい、汝自身の狡知のうちで、不正なる汝が消耗し尽くされていることを。「キリストは我々のために苦しんだ」と彼は言う。だが私はすでに、彼が肉体という形のもとに遣わされたのだと言った。「たしかに」と彼は言う。「しかし、何らかの点であの方を貶めているように見えはしないかと恐れねばならない」と。

Epistolae 21.0.47

47

O ferarum interpres, anne insanis, dum ista dicis, et aperte furis? Ecce enim mundus ipse forma est sive figura, et astra characteres suos ostendunt; et omnino spiritus hujus globosi orbis, species quaedam est eorum quae sunt, et quasi figuratio.

PL 8, 516C

おお、獣どもの通訳者よ、汝はこれらのことを言いながら、狂っているのではないか、あからさまに逆上しているのではないか。見よ、世界そのものが形あるいは姿であり、星々はそれぞれのしるしを示している。そして、この球形の世界の霊はそもそも、存在するものどものある種の姿であり、いわば形象なのである。

Epistolae 21.0.48

48

Nihilominus Deus ubique adest. Ubinam igitur in Deo contumeliae sunt? aut qua in re minuitur Deus? O parricida aequitatis. Considera, ex teipso conjecturam capiens, si peccatum videtur esse, in Christo adesse Deum.

PL 8, 516C

それでもなお、神はどこにでも現存する。それならば、いったいどこに神への侮辱があるというのか。あるいは、いかなる点で神が損なわれるというのか。おお、公正を弑する者よ。汝自身から推し量って考えてみよ、キリストのうちに神が現存することが、罪であるように見えるかどうかを。

Epistolae 21.0.49

49

Ille quidem perspexit ignominiam sermonis, nec tarde poenas irrogavit. Praeterea quotidie in mundo peccata committuntur, et tamen Deus adest, nec diu supplicia differuntur.

PL 8, 516D

あの方はまさしくその言葉の不名誉を見抜き、遅滞なく罰を科した。さらにまた、世においては日々罪が犯されているが、それでも神は現存し、その罰が長く延期されることはない。

Epistolae 21.0.50

50

Qua igitur in re minuitur potestatis ejus magnitudo? an ubique patitur? nihil opinor, mundi enim mens per Deum est: per ipsum omnis stabilitas, per ipsum omne jus. Christi fides sine principio ex ipso est.

PL 8, 516D

それゆえ、いかなる点で、その権力の偉大さが損なわれるというのか。あるいは、神はいたるところで苦しみを受けるというのか。思うに、決してそうではない。というのも、世界の知性は神によって存在するのであり、すべての安定は神によって、すべての法もまた神によってあるからである。キリストへの信仰は、始まりなく神自身から出るものである。

Epistolae 21.0.51

51

Omnino autem Christus Dei lex est, per ipsum immensitatem et infinitatem habens. Sed de his ex te tuoque ingenio cogitare videris. O furorem insignem! Converte nunc in tuum ipsius exitium diaboli gladium.

PL 8, 516D

そもそもキリストは神の法であり、神によって測り知れなさと限りなさとを保っている。しかし、これらのことについて汝は、汝自身とその才知とに基づいて考えているように見える。おお、著しい狂乱よ。今や、悪魔の剣を汝自身の破滅へと向け返すがよい。

Epistolae 21.0.52

52

Videte omnes, videte, ut lamentabiles praetendat voces viperae morsu laesus, ut venae ipsius et carnes veneno imbutae acerbos cieant cruciatus: ut corpus ipsius tabe defluxit attenuatum, et squalore, sordibus, et lamentatione, et pallore, et horrore, et mille denique malis plenum misere exaruit: ut aspectu deformis, et illuvie sordida capillorum sylva, ut totus semimortuus, et aspectu ipso jam languido, vultu exangui et curis absumpto: ut simul omnia quae concurrerunt, furor, insania, vanitas propter mali diuturnitatem agrestem et ferum reddiderunt.

PL 8, 517A

諸君は皆、見よ、見るがよい。毒蛇に噛まれて傷ついた彼が、いかに嘆かわしい声を発しているか、その血管と肉とが毒に浸されて、いかに激しい苦しみを引き起こしているか。彼の体がいかに衰弱し、やつれ果てて溶け崩れ、汚れと不潔と嘆きと蒼白と恐怖と、そして無数の災いに満ちて哀れにも干からびてしまったか。その姿がいかに醜く、乱れ汚れた髪の茂みに覆われ、全身がほとんど死人のようで、その様子はすでに弱り果て、顔は血の気を失い心労に消耗しているか。そして、狂乱と狂気と虚栄とが、悪の長引きによって同時に押し寄せ、彼を野卑で獰猛なものに変えてしまったか、を。

Epistolae 21.0.53

53

Ne sentit quidem quibus sit in malis. Efferor, inquit, prae voluptate, et tripudio, saltuque lascivio prae gaudio, et exulto. Et rursum valde juveniliter.

PL 8, 517A

彼は、自分がいかなる災いのうちにあるかを感じすらしない。「私は快楽のあまり我を忘れ、喜びのあまり跳び舞い、みだらに躍り、そして喜び踊っている」と彼は言う。そして再び、いかにも若々しく次のように言う。

Epistolae 21.0.54

54

Heu, inquit, periimus, hoc quidem certe verum est: tibi enim soli malitia largiter studia et amores sui suppeditavit: quodque magno pretio emerat, tibi facillime donavit. Age vero jam dic, ubi praeclara illa tua monita?

PL 8, 517A

「ああ、我々は滅んだ」と彼は言う。これはまことに確かなことである。というのも、悪意は汝ひとりにこそ、その熱意と愛とを惜しみなく与えたのであり、高い代価で購ったものを、汝にいとも容易く与えたからである。さあ、今こそ言うがよい、汝のあの輝かしい訓戒はどこにあるのか。

Epistolae 21.0.55

55

Ablue teipsum Nilo, si fieri potest, homo absurdi stuporis plenissime: quippe universum orbem terrarum flagitiis tuis perturbare omni studio contendisti. Nonne intelligis quod ego jam, qui Dei homo sum, omnia sciam?

PL 8, 517B

もし可能であるならば、汝自身をナイル川で洗い清めよ、不合理な愚鈍さに満ち満ちた者よ。というのも汝は、あらゆる熱心をもって、汝の恥ずべき行いによって全世界をかき乱そうと努めてきたからである。神の人である私が、すでにすべてを知っていることを、汝は理解していないのか。

Epistolae 21.0.56

56

At vero jam dubito utrum manere an abire oporteat, neque enim adhuc visu tantum contendere possum, et peccatum erubesco, o Ari. Nos in luce collocasti, teipsum vero in tenebras conjecisti miser, hic enim visus est laborum tuorum exitus.

PL 8, 517B

しかし今や私は、留まるべきか去るべきか迷っている。というのも、私はもはやこれ以上目を凝らして見続けることができず、その罪に恥じ入るからである、おおアレイオスよ。汝は我々を光のうちに置いたが、汝自身は哀れにも闇のうちへと身を投げたのである。これこそ、汝の労苦の行き着いた果てと見える。

Epistolae 21.0.57

57

Sed illuc iterum redeo multitudinem; hominum circa te vagantium esse ais, par est, opinor: et recipe eos, recipe inquam: nam lupis et leonibus sese devorandos praebuerunt.

PL 8, 517B

しかし、私は再びそこへ立ち戻ろう。汝の周りをさまよう人々の群れがいる、と汝は言うが、それは当然のことだと私は思う。そして彼らを受け入れよ、受け入れよと私は言う。彼らは狼と獅子に自らを食われるままにしてしまったのだから。

Epistolae 21.0.58

58

Verum etiam horum unusquisque decem capitum accessione, et horum sumptu oppressus continuo poenas dabit, nisi quam celerrime ad salutarem Ecclesiam recurrens, charitatis pacem amore ac studio concordiae suscipiat.

PL 8, 517C

実に、これらの者たちの一人一人も、十人頭分の課税の加算と、その負担とによって圧迫され、直ちに罰を受けるであろう。ただし、できる限り速やかに救いをもたらす教会へと立ち返り、愛と一致への熱意とをもって、愛の平和を受け入れるのでない限りは。

Epistolae 21.0.59

59

Non enim a te decipientur amplius de mala conscientia damnati: neque funditus perire sustinebunt sceleratis tuis quaestionibus implicati, manifesta enim et nota erunt in posterum sophismata tua: nec ipse quidquam proficies, frustra finges, aequitatem et sermonum lenitatem simulans, et simplicitatis, ut ita dicam, personam extrinsecus induens.

PL 8, 517C

というのも、悪しき良心のゆえに断罪された者たちは、もはや汝によって欺かれることはないからである。汝の邪悪な問いに巻き込まれた者たちも、根底から滅びることを甘受することはないであろう。というのも、汝の詭弁は今後、明らかとなり知れ渡るであろうからである。汝自身も何ら得るところはなく、公正さと言葉の柔和さを装い、いわば外面から率直さという仮面を被ったところで、無駄に策を弄するだけであろう。

Epistolae 21.0.60

60

Vanum erit omne artificium tuum: cito enim te veritas ipsa circumstabit: cito flammas tuas divinae potentiae, ut sic dicam, imber restinguet.

PL 8, 517C

汝のあらゆる策略は空しいものとなろう。まもなく真理そのものが汝を取り囲むであろうし、まもなく、いわば神の力という雨が、汝の炎を消し止めるであろうから。

Epistolae 21.0.61

61

Atqui socios et suffragato res tuos, qui se jam obnoxios curiae fecerunt, publicorum ministeriorum curae excipient, nisi quam citissime fugientes congressum tuum, incorruptam fidem amplexi fuerint.

PL 8, 517C

しかし、すでに都市参事会への義務を負う身となった汝の仲間や支持者たちは、できる限り速やかに汝との交わりから逃れて、汚れなき信仰を抱きしめるのでない限り、公の職務という重荷が彼らを迎えることになろう。

Epistolae 21.0.62

62

Tu vero, vir ferree, da mihi aliquod specimen propositi tui, si tibi ipsi fidis, et fidei firmitate fretus es, ac puram omnino habes conscientiam.

PL 8, 517D

だが汝、鉄のごとき男よ、もし汝が自分自身を信じ、信仰の堅固さに拠りかかり、まったく汚れなき良心を持っているのであれば、汝の決意の何らかの証しを私に示すがよい。

Epistolae 21.0.63

63

Veni ad me, veni inquam ad Dei hominem: crede quod interrogationibus meis cordis tui abdita scrutabor: et si quid insaniae in te residere videatur, divinam gratiam implorans, a morsu te melius curabo: si vero mente sana esse videberis, cognito in te veritatis lumine, Deo gratias agam, et mihi ipsi pietatis causa congratulabor.-- Et alia manu: Deus vos custodiat, carissimi.

PL 8, 517D

私のもとへ来るがよい、神の人のもとへ来るがよいと私は言う。私が自らの問いかけによって、汝の心の秘められたところを探ることを信ぜよ。そして、もし汝のうちに何らかの狂気が残っているように見えるならば、私は神の恩寵を願い求めつつ、その咬み傷から汝をより良く癒そう。しかしもし汝が健全な心の持ち主であると見えるならば、汝のうちに真理の光が認められたことについて、私は神に感謝を捧げ、敬虔のゆえに自らを祝そう。――そして別の筆にて――神が諸君を守るように、いと親愛なる者たちよ。

Epistolae 21.0.64

64

Per Syncletium et Gaudentium magistrianos perlata sunt haec, cum Paterius praefectus esset Aegypti, et lecta sunt in palatio.

PL 8, 517D

これらは、シュンクレティオスとガウデンティオスという二人のマギストリアヌス〔宮廷伝令官〕を通じて届けられ、パテリウスがエジプトの長官であったときのことであり、宮廷において読み上げられた。