Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.1
[0965] Non possum una die conferre me ad Bethleem, et ad Jordanem. Etenim Jordanis distat ab urbe Jerusalem ad Orientem millibus 25, sancta vero Bethleem ad Austrum civitatis millibus sex; nec possum una die ambo festa peragere.
PL 8, 966B私は一日のうちにベツレヘムとヨルダンへ赴くことができない。実際、ヨルダンはエルサレムの都から東へ25マイル、聖なるベツレヘムは都の南へ6マイル離れており、私は一日のうちに両方の祝祭を執り行うことができない。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.2
Rogo itaque sanctitatem tuam, pater, ut scruteris commentaria et accurata inquisitione facta, tuo scripto, venerande, nobis notum facias qua die natus sit Christus Dominus, et qua die baptizatus fuerit.
PL 8, 966Bそれゆえ、父よ、私は汝の聖性に願う。記録を調べ、綿密な探索を行ったうえで、尊ぶべき方よ、汝の書き物によって、主キリストがどの日に生まれ、どの日に洗礼を受けたかを我々に知らせてほしい。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.3
Probe enim scimus commentarios ab initio Jerosolymis Romam delatos fuisse per Titum et Vespasianum. III. Verum advertit quisque, duos illos scriptores et verbis et rebus inter se dissentire.
PL 8, 966B我々は、記録が初めにティトゥスとウェスパシアヌスによってエルサレムからローマへ運ばれたことを、よく知っているからである。III. しかし誰しも、あの二人の著者が言葉においても事柄においても互いに食い違っていることに気づく。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.4
Deinde ut observavit sodalis noster, qui novissimam Cyrilli Jerosolymitani editionem adornavit, manifesta est anonymi hujus scriptoris hallucinatio: cum a Julii aevo Juvenalis centum prope annis distet.
PL 8, 966Cさらに、エルサレムのキュリロスの最新の版を整えた我々の同僚が指摘したように、この無名の著者の錯誤は明白である。ユウェナリスはユリウスの時代からおよそ百年も隔たっているからである。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.5
Nec melius cum hujus papae temporibus componi potest Cyrillus ille, cui Joannes Nicaenus idem scriptum attribuit.
PL 8, 966Cまた、ニカイアのヨハネが同じ文書を帰しているあのキュリロスも、この教皇の時代と、よりよく両立させることはできない。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.6
Cyrillo enim qui ad Constantium scripsit, hoc est celebris illius epistolae de cruce, quae Jerosolymis in Pentecoste visa est, scriptori nullus excogitari potest successisse, qui Julio superstite Jerosolymitanam sedem obtinuerit. Epiphanius quidem haer.
PL 8, 966Cというのも、コンスタンティウスに宛てて書いたキュリロス、すなわち、エルサレムでペンテコステに現れた十字架についてのあの名高い書簡の著者の後継者として、ユリウスの存命中にエルサレムの座を得た者は、考えつくことができないからである。エピファニオスは、異端
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.7
66, n. 20, inter Jerosolymitanos antistites, duos recenset Cyrillos, unum Maximi successorem, qui mox dictam de cruce visa epistolam scripsit, et alterum Hilarionis filium qui Valentis anno 13, hoc est Christi 375, Jerosolymitanae ecclesiae praeerat.
PL 8, 966C66、第20項で、エルサレムの司教たちのうちに二人のキュリロスを数えている。一人はマクシモスの後継者で、先に述べた十字架出現の書簡を書いた者、もう一人はヒラリオンの子で、ウァレンスの第13年、すなわちキリスト紀元375年にエルサレムの教会を治めていた者である。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.8
Sed valde verendum est, ne unum eumdemque Cyrillum ab exsilio ad Ecclesiam redeuntem, Epiphanius alterum juniorem existimarit.
PL 8, 966Cしかし、追放から教会へ戻る同一のキュリロスを、エピファニオスが別の年少者と見なしたのではないかと、大いに危惧される。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.9
Sive autem uni eidemque Cyrillo post exsilium ad ecclesiam suam regresso, sive alteri in hujus locum subrogato tribuatur memorata epistola, falso haec Julio inscribitur, cum is papa quatuor saltem annis ante obierit, quam Cyrillus e sede sua primum exturbaretur.
PL 8, 966Cしかし、前述の書簡が、追放ののち自らの教会に戻った同一のキュリロスに帰されるにせよ、その後任として立てられた別の者に帰されるにせよ、これは誤ってユリウスに宛てて記されている。この教皇は、キュリロスが最初に自らの座から追い出されるより少なくとも四年前に世を去っているからである。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.10
IV. Falsum est igitur, quod Joannes Nicaenus et Anonymus Julium Cyrillo tum rescripsisse narrant, Joannes quidem his verbis: « Tunc Julius Romanus studiose unde huic (Cyrilli) petitioni satisfaceret quaesivit.
PL 8, 966CIV. それゆえ、ニカイアのヨハネと無名氏が、ユリウスがそのときキュリロスに返書したと語っているのは偽りである。ヨハネは次のような言葉で語る。「そのときローマのユリウスは、この(キュリロスの)願いにどこから応えるかを熱心に探し求めた。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.11
Cumque omnia collegisset Judaeorum scripta quae capta et Romam deportata fuerant, Josephi chronographi quemdam nactus est commentarium, ab ipso conscriptum, in quo habebatur, mense septimo in festo tabernaculorum, expiationis die, angelum Dei apparuisse, sacerdotemque mutum sinc voce mansisse ad illud tempus, quo Elisabeth ejus uxor in senectute peperit. » Anonymus vero rem ita refert: « His litteris acceptis, Julius Romae patriarcha investigavit commentarios, invenitque quod 25 Decembris die natus est Dominus noster Jesus Christus, et post annos 30 a nativitate sua baptizatus est a Joanne in Jordane fluvio sexta mensis Januarii die.
PL 8, 966Cそして、捕らえられてローマへ運ばれたユダヤ人の文書をすべて集めたとき、年代記作者ヨセフスの、彼自身が書いたある記録に行き当たった。そこには、第七の月の仮庵の祭り、贖罪の日に、神の天使が現れたこと、祭司が、その妻エリサベトが老年で子を産んだ時まで、口がきけず、声も〔底本は sinc。sine と読む〕なく黙したままであったことが記されていた。」 無名氏はこの件を次のように語る。「この書簡を受け取って、ローマの総主教ユリウスは記録を調べ、我々の主イエス・キリストが12月25日に生まれ、その誕生から30年後に、ヨルダン川でヨハネによって、1月6日に洗礼を受けたことを見いだした。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.12
Cum ergo Patres investigationi huic morem gerentes festum divisissent, inter multos ortum est murmur, etc. » V. Praeterea narrationis hujus falsitatem pluribus evincere licet.
PL 8, 966Dそこで父たちが、この探究に従って祝祭を分けたところ、多くの人々のあいだにざわめきが起こった、云々。」 V. さらに、この叙述の偽りを、いくつもの論拠で立証することができる。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.13
Primo quidem prope certum est natalis ac baptismi Domini festivitates nunquam a Cyrillo fuisse separatas.
PL 8, 966D第一に、主の降誕と洗礼の祝祭が、キュリロスによって分けられたことは一度もなかったことは、ほぼ確実である。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.14
Quod probari putat novissimus ejus editor verbis Basilii Seleuciensis in homilia de S. Stephano, in qua laudatur Juvenalis, « quod gloriosum ac salutarem Domini natalem celebrare coeperit. » Ibi enim notari censet, natalis Domini 25 Decembris die celebrandi morem primum a Juvenale in Jerosolymitanam ecclesiam inductum esse.
PL 8, 967A彼〔キュリロス〕の最新の編者は、これが、セレウキアのバシレイオスの『聖ステファノについての説教』の言葉、すなわちユウェナリスが「主の栄光ある救いの降誕を祝い始めた」と称えられている箇所によって立証されると考える。実際、彼はそこに、主の降誕を12月25日に祝う習慣が、ユウェナリスによって初めてエルサレムの教会に導入されたことが記されていると見なしている。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.15
Si tamen antiquo scriptori Cosmae nomine, qui Justiniano imperante florebat, fidem habeamus, Jerosolymitani morem illum ipsius aevo, hoc est saeculo V, nondum susceperant. Sic enim in novissima Chrysostomi editione t. II, p.
PL 8, 967Aもっとも、ユスティニアヌスが皇帝であった時代に活動した、コスマスという名の古い著述家を信用するなら、エルサレムの人々はその習慣を、彼自身の時代、すなわち五世紀には〔ユスティニアヌスの時代なら六世紀に当たり、V は VI の誤りの可能性がある〕、まだ受け入れていなかった。実際、クリュソストモスの最新の版、第II巻、頁
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.16
353, citatus loquitur: « Soli Jerosolymitani ex conjectura probabili, non tamen ex accurata ratione, in Epiphaniis natale agunt. » Deinde quod de invento Josephi commentario apud Joannem Nicaenum dicitur, post Chrysostomi atque mox dicti Cosmae tempora excogitatum esse, colligere est ex iis quae ambo de natali Domini die disserunt.
PL 8, 967A353に引かれる彼は、次のように語る。「エルサレムの人々だけが、もっともらしい推測によって、しかし正確な理由によってではなく、公現祭に降誕を祝っている。」 次に、ニカイアのヨハネにおいてヨセフスの記録の発見について言われていることが、クリュソストモスと、いま挙げたコスマスの時代よりのちに考え出されたものであることは、この二人が主の降誕の日について論じている事柄から推察できる。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.17
Pro certo enim ponentes, quamvis praeter veritatem, Zachariam fuisse summum sacerdotem, eique cum in sancta sanctorum introisset, angelum Domini visum esse, ac Joannis ortum spopondisse, hinc consequi putaverunt, ut decima septembris die, qua una per totum annum summo sacerdoti in sancta sanctorum ingredi licebat, contigerit illa promissio; adeoque Christus post sex menses conceptus, mense decembri, non januario natus sit.
PL 8, 967Bというのも、彼らは、真理に反してではあるが、ザカリアが大祭司であったこと、彼が至聖所に入ったとき、主の天使が彼に現れ、ヨハネの誕生を約束したことを確実と置き、そこから、一年を通じて大祭司が至聖所に入ることを許される唯一の日である九月十日に、あの約束が起こったことになり、したがってキリストは六か月後に宿り、一月ではなく十二月に生まれたことになる、と考えたからである。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.18
Quod quidem Chrysostomus cum dedita opera ac multo labore persuadere nitatur, istud non veluti rem a Josepho jam traditam, sed veluti novum argumentum, quod ipse primus e Scripturis eliciat, proponit.
PL 8, 967Bクリュソストモスは、これを意図的に、多大な労力をかけて説得しようと努めるとき、それをすでにヨセフスによって伝えられた事柄としてではなく、自らが聖典から初めて引き出す新しい論拠として提示している。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.19
Cosmam quoque, cum eodem argumento utitur, illud non e pseudo Julii epistola, sed e Chrysostomi potius homilia sumpsisse inde manifestum est, non modo quod nullam Josephi faciat mentionem, sed et Jerosolymitanos natale Domini in Epiphaniis agendi more nondum abstitisse conceptis verbis tradat.
PL 8, 967Cコスマスもまた、同じ論拠を用いるとき、それを偽ユリウスの書簡からではなく、むしろクリュソストモスの説教から取ったことは、そこから明らかである。ヨセフスへの言及を一切しないからだけでなく、エルサレムの人々が主の降誕を公現祭に祝う習慣をまだやめていないことを、はっきりした言葉で伝えているからである。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.20
Ignotae igitur ipsi erant commentitiae illae Cyrilli Juliique epistolae, quas idcirco post saeculum V, confictas non immerito suspicemur. VI.
PL 8, 967Cそれゆえ、キュリロスとユリウスの、あの作り事の書簡は、彼自身には知られていなかった。したがって我々は、それらが五世紀ののちに〔底本は saeculum V。ユスティニアヌス帝の時代とは合わないように見えるが、ミーニュの本文は先にもユスティニアヌス帝のもとで栄えたコスマスについて「すなわち五世紀に」と言っており、編者の数え方は一貫している。刷られたとおりに訳した〕捏造されたものと疑ってもよいであろう。VI.
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.21
Sane, ut taceamus Josephum non eum fuisse, qui Zachariam simplicem sacerdotem « in ordine vicis suae » sacerdotio fungentem, et « sorte » ingressum in templum Domini, inter summos sacerdotes computaret, si Cyrillus verum natalis Domini diem edoceri, ac duas festivitates uno die celebrandi labore levari cupiens Julium consuluisset, illius consultationi non satisfecisset is papa ex ignoto antea, nec nunc magis noto Josephi commentario, ex quo ad summum dies quo Joannes promissus, non quo conceptus, aut quo Christus natus est, certo ediscitur.
PL 8, 967C実に、ヨセフスが、「自分の組の順番で」祭司の務めを果たし、「くじによって」主の神殿に入った単なる祭司ザカリアを、大祭司の数に入れるような人ではなかったことは措くとしても、もしキュリロスが、主の降誕の真の日を教えられ、二つの祝祭を一日で祝う労苦から解放されることを望んでユリウスに諮ったのであれば、この教皇は、それまで知られておらず今なお知られていないヨセフスの記録によっては、その諮問に応えなかったであろう。そこから確実に知られるのは、せいぜい、ヨハネが約束された日であり、彼が宿った日でも、キリストが生まれた日でもないからである。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.22
Si vero auctoritatem aliquam petiisset Cyrillus, in promptu erat Julio, ut Chrysostomus observavit, ex Romanae urbis archivo proferre scripturam census, cujus occasione Maria cum sponso suo Bethleem se conferens, ibi Christum peperit.
PL 8, 967Dしかしキュリロスが何らかの権威を求めたのであれば、クリュソストモスが指摘したとおり、ユリウスには、ローマの都の文書庫から人口調査の文書を持ち出すことが容易であった。その機会にマリアは許婚とともにベツレヘムへ赴き、そこでキリストを産んだのである。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.23
Sed inquisitionibus his relictis, dubitari vix potest quin potius auctor ei fuisset, ut morem sequeretur, quem tota Ecclesia latina ex traditione servabat.
PL 8, 967Dだがこうした探索をさておけば、彼が、ラテンの教会全体が伝承に基づいて守っていた慣習に従うよう、むしろ勧めたであろうことは、ほとんど疑いえない。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.24
Traditionis hujus meminere cum Januarius, ubi ab Augustino quaesivit: « Cur anniversarius dies celebrandae Dominicae passionis non ad eumdem redeat anni diem, sicut dies qua TRADITUR NATUS, » tum Augustinus ubi respondet (August. epist. an. 119, nunc 65, n. 2) : « Oportet noveris diem natalem Domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriam revocari quod natus sit, ac per hoc nil opus erat, nisi revolutum anni diem, QUO IPSA RES ACTA EST, festa devotione signari. » Hujus autem traditionis vi cessere tandem orientales.
PL 8, 968Aこの伝承には、ヤヌアリウスも、アウグスティヌスに「なぜ主の受難を祝うべき年ごとの日は、彼が生まれたと伝えられる日のように、年の同じ日に戻ってこないのか」と尋ねたところで言及しており、アウグスティヌスもまた、答えるところで(アウグスティヌス『書簡』旧119、現65〔底本の番号のまま。通行の番号では55である〕、第2節)、「汝は知っておくべきである。主の降誕の日は秘跡において祝われるのではなく、ただ生まれたことが思い起こされるだけであり、それゆえ、巡り来た年の日、すなわちその出来事そのものが行われた日を、祝いの献身をもって記念する以外に必要なことはなかったのである」と言って言及している。ついに東方の人々は、この伝承の力に屈した。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.25
Quocirca Chrysostomus primo anno, quo presbyter est inauguratus, adeoque anno Christi 386, Antiochiae in die natali Domini concionem habens n. 1, ita loquitur: « Nondum decimus annus est, ex quo hic ipse dies manifeste nobis innotuit, ab exordio iis qui in Occidente habitant cognitus. » Et n. 2: « Romani multo ante et EX ANTIQUA TRADITIONE ipsum celebrantes, ad nos usque notitiam illius transmiserunt. » Unde conficitur, ut Antiochena ecclesia natale Domini 25 decembris die celebrare tantum anno 376, aut 377, coeperit.
PL 8, 968Aそれゆえクリュソストモスは、司祭に叙階された最初の年、したがってキリスト紀元386年に、アンティオキアで主の降誕の日に説教を行い、第1項でこう語っている。「この日そのものが我々にはっきり知られるようになってから、まだ十年にならない。この日は、初めから西方に住む人々には知られていた。」 また第2項でこう語る。「ローマ人は、はるか以前から、しかも古い伝承に基づいてこの日を祝い、その知識を我々にまで伝えた。」 ここから、アンティオキアの教会が主の降誕を12月25日に祝い始めたのは、ようやく376年か377年であったことが導かれる。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.26
Item ex concione, quam Alexandriae Paulus Emesenus episcopus 25 decembris die anni 432, habuit, morem eumdem in illa civitate tum receptum fuisse liquet. Gregorius vero Nyssenus homil. de Nat.
PL 8, 968B同様に、エメサの司教パウロスが432年12月25日にアレクサンドリアで行った説教から、同じ慣習がそのときその都市で受け入れられていたことは明らかである。ニュッサのグレゴリオスは、説教『主の降誕
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.27
Dom. ait: « Nunc per totum orbem habitatum diem festum » (natalis Domini) « celebrantium concors sonus auditur. » Cui favere videtur et Chrysostomus in homilia laudata.
PL 8, 968Bについて』で、こう言う。「今や、人の住む全世界にわたって、祝日を」(主の降誕の)「祝う人々の一致した響きが聞こえる。」 クリュソストモスも、先に挙げた説教において、これを支持しているように見える。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.28
Gregorii quoque Nazianzeni orationem 38 habemus de Nativitate Domini Constantinopoli editam, qua hoc festum in illa urbe 25 decembris die actum esse nobis persuadetur.
PL 8, 968Bナジアンゾスのグレゴリオスの第38講話も我々の手にあり、それはコンスタンティノポリスで行われた主の降誕についてのもので、これによってこの祝祭が同市で12月25日に営まれたと我々は確信させられる。
Appendix: scripta Julio adscripta 11.0.29
Certe sub ejus finem de ortu Christi praelocutus, subdit: « Ac quidem paulo post et Jesum purgatione mea in Jordane purgari videbis.
PL 8, 968C確かに、その末尾近くで、キリストの誕生について先に語ってのち、彼はこう付け加える。「そして、まもなくのち、汝はイエスが、私の清めのゆえにヨルダンで清められるのをも見るであろう。