ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum

Liber III, Caput XXII 第III巻 第XXII章

Ambrose of Milan · De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum · PL 16, 814A · 16 sectiones

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.1

1

Ut regni unitas probetur in tribus personis, citatus Esaiae locus expenditur: et in iis a quibus vel de Patre vel de Filio vel de Spiritu expositus sit, nullam sensus diversitatem fuisse declaratur.

PL 16, 814A

国の一体性が三つのペルソナにおいて立証されるために、引用されたイザヤの箇所が吟味される。その箇所を、父について、あるいは子について、あるいは霊について解き明かした者たちのあいだに、意味の相違がなかったことが明らかにされる。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.2

2

Ad haec majestate Spiritui inde asserta, quod crucifixus dicatur Dominus majestatis, ejus cum Patre ac Filio tanta aequalitas ostenditur, ut ipsum hinc numquam dejecturi sint Ariani.

PL 16, 814B

さらに、十字架につけられた者が「威光の主」と呼ばれることから霊に威光が帰せられるので、霊が父と子と等しいことが示され、アレイオス派もこの点から霊を引き下ろすことは決してできない。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.3

3

165. Nunc unitatem majestatis et regni licet in Patre, Filioque, et sancto Spiritu cognoscere. Nam plerique dicunt Patrem Deum ab Esaia hoc tempore visum (Esai. VI, 1) , Paulus Spiritum dixit, Lucas probavit (Act. XXVIII, 25) , Joannes Evangelista ad Filium retulit.

PL 16, 814B

165. いま、威光と国の一体性を、父、子、聖なる霊において認めることができる。実に、多くの者は、このときイザヤに見られたのは父なる神だと言う(イザヤ6:1)。パウロは霊と言い、ルカがそれを承認し(使徒言行録28:25)、福音書記者ヨハネは子に関連づけた。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.4

4

Sic enim scriptum est de Filio (Joan. XII, 36) : Haec locutus est Jesus, et abiit, et abscondit se ab his.

PL 16, 814B

子について、こう書かれているからである(ヨハネ12:36)。「イエスはこれらのことを語って、立ち去り、彼らから身を隠した」。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.5

5

Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum; ut sermo Esaiae impleretur, quem dixit: Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est (Esai. LIII, 1) ?

PL 16, 814B

「だが、彼らの前でこれほど多くのしるしを行っていたのに、彼らは彼を信じなかった。それは、イザヤが言った言葉が成就するためであった。『主よ、誰が我々の聞いたことを信じたか。主の腕は誰に現されたか』」(イザヤ53:1)。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.6

6

Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Esaias: Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum, ut non videant oculis, et corde intelligant, et convertantur, et sanabo eos (Esai. VI, 10) .

PL 16, 814C

「彼らが信じることができなかったのは、イザヤがまた言ったからである。『彼は彼らの目を盲目にし、彼らの心をかたくなにした。目で見ず、心で理解せず、立ち帰らず、私が彼らを癒すことのないためである』」(イザヤ6:10)〔底本は否定の non を「心で理解し」以下の前に繰り返さない。non が後の動詞にも及ぶと取った〕。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.7

7

Haec dicit Esaias, quando vidit majestatem ejus, et locutus est de eo. 166. Ipsa verba dixit Joannes dixisse Esaiam, et majestatem ei Filii apparuisse evidentissime revelavit: Paulus autem Spiritum haec dixisse memoravit. Unde igitur ista diversitas?

PL 16, 814C

「イザヤがこれらのことを言うのは、その威光を見て、彼について語ったときである」。166. ヨハネは、これらの言葉をイザヤが言ったと述べ、子の威光が彼に現れたことを最も明白に示した。だがパウロは、これらを言ったのは霊であると記した。では、この相違はどこから来るのか。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.8

8

167. Diversitas quidem verborum, non sensuum est. Nam licet diversa dixerint, nullus erravit; quia et Pater videtur in Filio, qui dixit: Qui me videt, videt et Patrem (Joan. XIV, 9) .

PL 16, 814C

167. 確かに言葉の相違はあるが、意味の相違ではない。彼らが異なることを言ったとしても、誰も誤ってはいない。父も、子において見られるからである。子は言った。「私を見る者は、父をも見る」(ヨハネ14:9)。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.9

9

Et Filius videtur in Spiritu; quia sicut nemo dicit Dominum Jesum nisi in Spiritu sancto (I Cor. XII, 3) ; ita non carnali oculo, sed spiritali gratia Christus videtur.

PL 16, 814D

子もまた、霊において見られる。「主イエス」と言えるのは聖なる霊においてのみであるように(一コリント12:3)、キリストは肉の目によってでなく、霊的な恩寵によって見られるのである。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.10

10

Unde et Scriptura ait: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illucescet tibi Christus (Ephes. V, 14) . Et Paulus cum oculos perdidisset, quomodo nisi in Spiritu Christum videbat (Act. IX, 8) ?

PL 16, 814D

それゆえ聖書も言う。「眠る者よ、目覚めよ。死者の中から起き上がれ。そうすればキリストが汝を照らす」(エフェソ5:14)。パウロも、目を失ったとき、霊においてでなければ、どうしてキリストを見ていたのか(使徒言行録9:8)。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.11

11

Unde et Dominus ait: Ad hoc enim tibi visus sum, ut constituerem te ministrum et testem quibus vidisti me, et in quibus visurus es (Act. XXVI, 16) . Nam et prophetae Spiritum accipiebant, et Christum videbant. 168. Una igitur visio, una praeceptio, una majestas.

PL 16, 814D

それゆえ主も言う。「実に、私はこのために汝に現れた。汝が私を見たこと、また汝がこれから私を見ることについて、汝を奉仕者とし、証人とするためである」(使徒言行録26:16)。預言者たちもまた、霊を受け、キリストを見ていた。168. ゆえに、見ることは一つ、命令は一つ、威光は一つである。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.12

12

An negamus etiam Dominum majestatis esse Spiritum sanctum (I Cor. II, 12) , cum Dominus majestatis sit crucifixus, qui natus est de Spiritu sancto ex virgine Maria?

PL 16, 815A

それとも、我々は聖なる霊が威光の主であることをも否むのか(一コリント2:12)〔底本の引照は一コリント2:12。「威光の主」の句は一コリント2:8 に当たる〕。威光の主は、聖なる霊によっておとめマリアから生まれた、十字架につけられた者であるのに。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.13

13

Quia non alter Christus, sed unus est: et ante saecula ex Patre, ut Dei filius natus; et in saeculo, ut homo carnis assumptione generatus.

PL 16, 815A

キリストは別の者ではなく、一人だからである。世々の前に父から神の子として生まれ、世において、人として、肉の受容によって生まれた。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.14

14

169. Quid autem dicam, quia sicut Pater et Filius, ita etiam Spiritus immaculatus est et omnipotens (Sap. VII, 22) ; quia Graece παντοδύναμον, πανεπίσκοπον Salomon dixit, eo quod omnipotens et speculator sit omnium, sicut lectum esse in libro Sapientiae supra est demonstratum (Cap. 18, num. 135) .

PL 16, 815A

169. その上、何と言おうか。父と子と同じく、霊もまた汚れなく、全能である(知恵の書7:22)。ソロモンは、ギリシア語で「全能の(パントデュナモン)」「すべてを見渡す(パンエピスコポン)」と言った〔ギリシア語〕。霊が全能であって、すべての者を見張る者だからである。このことが知恵の書に読まれることは、先に示した(第18章、第135段落)。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.15

15

Ergo et Spiritus in honore est et in majestate. 170. Intuere nunc, ne quid eum forte non deceat: aut si tibi displicet, Ariane, detrahe eum de Patris Filiique consortio.

PL 16, 816A

ゆえに霊は、栄誉にも威光にもある。170. いま、霊にふさわしくないことが何かないか、よく見よ。あるいは、それが汝に気に入らないなら、アレイオス派よ、霊を父と子との交わりから引き離してみよ。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.22.16

16

Sed si detrahere volueris, coelos supra te reverti videbis; quia virtus eorum omnis ab Spiritu est (Psal. XXXII, 6) . Si detrahere volueris, in Deum tibi prius mittenda est manus; quia Deus Spiritus (Joan. IV, 24) . Sed quomodo detrahes eum, qui alta scrutatur Dei (I Cor. II, 10) ?

PL 16, 816A

だが、引き離そうとするなら、天が汝の上に崩れ落ちてくるのを見るだろう〔ミーニュの脚注によれば、諸版と一部の写本は coelos supra te verti と読み、他の写本は reverti、また一部は everti と読む。脚注はこれを「落ちかかり、崩れ落ちる」(illabi et cadere)の意とする。天の力は霊に由来するので、霊を引き離せば天が汝の上に崩れ落ちる、の意に取った〕。天の力はすべて霊に由来するからである(詩篇32:6)。引き離そうとするなら、汝はまず神に手をかけねばならない。神は霊だからである(ヨハネ4:24)。だが、神の深みを探る者を、どうして引き離せようか(一コリント2:10)。