ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum

Liber III, Caput XXI 第III巻 第XXI章

Ambrose of Milan · De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum · PL 16, 813A · 12 sectiones

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.1

1

Missum a Spiritu fuisse Esaiam, proindeque eumdem Spiritum ab eo visum. Quid per currentes rotas, alasque diversas intelligendum, et qua ratione cum Spiritus a Seraphim praedicetur Deus Sabaoth, hoc ei nomen negari nisi ab impiis neutiquam possit.

PL 16, 813A

イザヤは霊によって遣わされたのであり、したがって同じ霊が彼に見られたのである。走る車輪と多様な翼が何を意味するか、またセラフィムが霊をサバオト(万軍の)神と宣べるとき、この名を霊に否むことは、不敬虔な者でなければおよそできないことを述べる。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.2

2

159. Itaque cum habeat consortium regni, quid obstat quominus Spiritum sanctum intelligamus, a quo Esaias missus est? Neque enim Paulo possumus auctore dubitare, cujus sententiam in Actibus apostolorum Lucas evangelista sic probavit, ut scriberet.

PL 16, 813A

159. それゆえ、霊が国の交わりを持つのなら、イザヤを遣わした者が聖なる霊だと解することを、何が妨げるだろうか。パウロを典拠とするなら、我々は疑うことができない。福音書記者ルカは、使徒言行録で、パウロの言葉を次のように書き記して承認した。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.3

3

Denique sic habes, dicente Paulo: Bene locutus est Spiritus sanctus per Esaiam ad patres nostros, dicens: Vade ad plebem istam, et dic: Aure audietis, et non intelligetis; et videntes videbitis, et non aspicietis (Act. XXVIII, 25, 26) .

PL 16, 813B

実に、パウロの言葉にこうある。「聖なる霊は、イザヤを通して我々の父祖たちに、よく語った。『この民のもとへ行って、言え。汝らは耳で聞いても理解せず、目で見ても見て取らない』と」(使徒言行録28:25, 26)。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.4

4

160. Spiritus ergo est, qui misit Esaiam. Si Spiritus misit, Spiritus est utique quem, mortuo Ozia rege, vidit Esaias, quando dixit: Vidi Dominum Sabaoth sedentem super thronum excelsum et elevatum, et plena erat domus majestatis ejus: et Seraphim stabant in circuitu ejus; sex alae uni, et sex alae alteri, et duabus velabant faciem ejus, et duabus velabant pedes ejus, et duabus volabant; et clamabant alter ad alterum, et dicebant: Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Deus Sabaoth: plena est universa terra majestate ejus (Esai. VI, 1 et seq.) .

PL 16, 813B

160. ゆえにイザヤを遣わしたのは霊である。霊が遣わしたのなら、ウジヤ王が死んだとき、イザヤが見たのも確かに霊である。イザヤはそのとき言った。「私は、高く掲げられた座に着く万軍の主を見た。家はその威光に満ちていた。セラフィムがその周りに立っていた。一人には六つの翼、もう一人にも六つの翼があり、二つでその顔を覆い、二つでその足を覆い、二つで飛んでいた。彼らは互いに呼びかわして言っていた。『聖なる、聖なる、聖なる、万軍の主なる神。全地はその威光に満ちている』」(イザヤ6:1以下)。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.5

5

161. Si stabant Seraphim, quomodo volabant? Si volabant, quomodo stabant? Si hoc non possumus comprehendere, quomodo Deum comprehendere volumus, quem non videmus?

PL 16, 813C

161. セラフィムが立っていたのなら、どうして飛んでいたのか。飛んでいたのなら、どうして立っていたのか。これを我々が把握できないのなら、見ることのない神を、どうして把握しようとするのか。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.6

6

162. Sed sicut rotam intra rotam (Ezech. I, 16) vidit propheta currentem (quod utique non ad corporalis refertur speciem visionis, sed ad utriusque gratiam Testamenti; quia teres vita sanctorum sit, et ita sibi concinens, ut superioribus posteriora respondeant.

PL 16, 813C

162. しかし、預言者が車輪の中に車輪が走るのを見たように(エゼキエル1:16)(これは、見えた幻の物体的な姿に関わるのではなく、両方の契約の恩寵に関わる。聖なる者たちの生は円く、自らと調和し、後のものが前のものに応えるからである)〔底本はこの丸括弧を閉じていない。挿入がどこまで及ぶかは定かでなく、ここで閉じた。「見たように」の比較は、少し後の「ゆえに、車輪の中を車輪が走るのと同じく」で受け直される〕。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.7

7

Rota igitur intra rotam est vita sub Lege, vita sub gratia; eo quod Judaea intra Ecclesiam sit, Lex intra gratiam. Nam intra Ecclesiam est, qui Judaeus est in occulto: et circumcisio cordis intra Ecclesiam sacramentum est.

PL 16, 813C

それゆえ、車輪の中の車輪とは、律法のもとの生と、恩寵のもとの生である。ユダヤが教会の内にあり、律法が恩寵の内にあるからである。実に、隠れたところでユダヤ人である者は教会の内にあり、心の割礼は教会の内の秘義である。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.8

8

Sed illa Judaea intra Ecclesiam, de qua scriptum est (Psal. LXXXV, 1) : Notus in Judaea Deus: ergo sicut rota intra rotam currit, similiter alae stabant, et alae volabant. 163. Similiter et Seraphim duabus alis faciem, et duabus pedes velabant, et duabus volabant.

PL 16, 813D

だが、あのユダヤは教会の内にあるユダヤである。それについては、「ユダヤで神は知られている」と書かれている(詩篇85:1)〔底本の引照は詩篇85:1。この句は詩篇75:2 に当たる〕。ゆえに、車輪の中を車輪が走るのと同じく、翼は立ち、翼は飛んでいた。163. 同様に、セラフィムも、二つの翼で顔を、二つで足を覆い、二つで飛んでいた。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.9

9

Nam hic quoque spiritalis sapientiae sacramentum est. Stant tempora, volant tempora: stant praeterita, volant futura: et quasi alae Seraphim, ita faciem Dei, vel pedes velant; eo quod in Deo qui nec principium nec finem habet, omnis ab hac cognitione principii ejus et finis cursus temporum feriatur.

PL 16, 813D

ここにも、霊的な知恵の秘義がある。時は立ち、時は飛ぶ。過去は立ち、未来は飛ぶ。そしてセラフィムの翼のように、時は神の顔や足を覆う。始まりも終わりも持たない神においては、時の流れはすべて、その始まりと終わりを知ることから退けられているからである〔feriatur(休む・離れている)の意は定かでない。時の流れが神の始まりと終わりを知るに至らない、の意に取った〕。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.10

10

Stant ergo praeterita vel futura, praesentia volant. Ne quaeras principii ejus, vel finis arcana, quae non sunt. Habes praesentia: sed laudato, non discute. 164. Seraphim indefessis vocibus laudant, et tu discutis?

PL 16, 814A

ゆえに過去や未来は立ち、現在は飛ぶ。存在しない、その始まりや終わりの秘密を尋ねるな。あなたには現在のものがある。ただ賛美せよ。詮索するな。164. セラフィムが倦むことのない声で賛美しているのに、あなたは詮索するのか。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.11

11

Quod utique cum faciunt, ostendunt nobis non aliquando discutiendum Deum, sed semper esse laudandum. Ergo Dominus Sabaoth et Spiritus sanctus est.

PL 16, 814A

彼らがそうするとき、彼らは我々に、神は決して詮索すべきものではなく、常に賛美すべきものであることを示している。ゆえに、聖なる霊もまたサバオト(万軍の)主である。

De Spiritu sancto libri tres ad Gratianum Augustum 3.21.12

12

Nisi forte displicet impiis doctor, quem Christus elegit: aut Dominum virtutum negare possunt Spiritum sanctum, qui donat quas voluerit ipse virtutes.

PL 16, 814A

ただし、キリストが選んだ教師〔パウロ〕が不敬虔な者たちの気に入らないのなら別である。さもなければ、彼らは聖なる霊が諸力の主〔「サバオト(万軍の)主」をラテン語で言い表した形〕であることを否めようか。霊は、自ら望む諸力を与えるのである。