Panegyricus Theodosio Augusto dictus 23.1
Ne tamen, imperator, existimes cuncta me ad aurium gratiam locuturum, triumphis tuis Gallicis, stupeas licebit, irascimur.
PL 13, 498Bとはいえ、皇帝よ、私がすべてを耳に心地よく語るつもりだと思わないでほしい。あなたは驚くかもしれないが、あなたのガリアでの凱旋〔ガリアが簒奪者の手に落ち、そこでの勝利が必要になったことを嘆く逆説と取った〕に対して、我々は腹を立てているのである。
Panegyricus Theodosio Augusto dictus 23.2
Dum in remota terrarum vincendo procedis, dum ultra terminos rerum, metasque naturae regna Orientis extendis, dum ad illos primae lucis indigenas, et in ipsum, si quod est solis cubile, festinas, invenit tyrannus ad scelera secretum.
PL 13, 498Bあなたが、地の果ての遠いところへ勝ちながら進み、物事の境と自然の標を越えて東方の王国を広げ、あの暁の光の原住民のもとへ、またもしあるのなら太陽の寝床そのものへ急いでいるあいだに、簒奪者は、悪事のための隠れ場を見いだしたのである。
Panegyricus Theodosio Augusto dictus 23.3
O quam parvis veniunt summa mala principiis! Sic in ultimum propre Italici generis excidium, effracto Cnaei Lentuli ludo mirmillonum agmen emicuit. Sic bella consulibus ancipiti Marte pugnata Cilix pirata conflavit.
PL 13, 499Aああ、最大の災いは、なんと小さな始まりから来ることか。イタリアの民がほとんど滅亡に至った〔底本は propre。prope と読む〕ときも、グナエウス・レントゥルスの剣闘士養成所が破られて、ミルミッロ剣闘士の一団が躍り出たところから始まった。執政官たちが勝敗定まらぬ戦神のもとで戦った戦争も、キリキアの海賊が燃え立たせたのである。
Panegyricus Theodosio Augusto dictus 23.4
Sic tenentibus arma fugitivis Romana diu pila cesserunt ferro ergastulorum. Quis non ad primum novi sceleris nuntium hominem risit? nam res infra dignitatem iracundiae videbatur, cum pauci homines, et insulani totius incendium continentis adolerent, et regali habitu exsulem suum illi exsules orbis induerent?
PL 13, 499Aそのように、逃亡奴隷が武器を取ったとき、ローマの投槍は長いあいだ奴隷牢の鉄に押された。新たな悪事の第一報を聞いたとき、あの男を笑わなかった者がいたであろうか。少数の人間、それも島の者たちが、大陸全体の火を燃え立たせ、世界の追放者たちが、自分たちの追放者に王の装いを着せているというのに、事は怒りに値するものではないと見えたのである。
Panegyricus Theodosio Augusto dictus 23.5
At quantos parturiebat fortuna motus, quantum republicae malum pestis augenda, quantam tibi gloriam restinguenda servabat? praecipue cum perfidia ducum, defectione legionum contra rempublicam foret versum quicquid pro republica fuerat armatum.
PL 13, 499Aだが、運命はどれほどの動乱を孕んでいたか。増大するはずの疫病は国家にどれほどの災いを、鎮められるはずの疫病はあなたにどれほどの栄光を、取っておいたか。とりわけ、将軍たちの背信と軍団の離反によって、国家のために武装していたものがすべて国家に刃を向けることになったときには。