Panegyricus Theodosio Augusto dictus 16.1
Ecquis imperatorum unquam putavit amicitiae cultum in regia laude ponendum? Humilis haec virtus, dubiumque an virtus judicabatur, nec palatiis digna, sed periculis habebatur. Inde facilius inveneris, qui pecuniam ex aerario, quam qui ex animo fidem prompserint.
PL 13, 492Aいったい、友情への配慮を王者の讃美に数えるべきだと、これまでの皇帝の誰が考えたであろうか。この徳は卑しいものとされ、徳と呼べるのかも疑わしいとされて、宮廷にふさわしいものではなく、危険に属するものと見なされていた。そのため、国庫から金を出す者のほうが、心から信義を示す者よりも、はるかに見つかりやすかった。
Panegyricus Theodosio Augusto dictus 16.2
Optimus ille ditabat, non etiam diligebat, prodesse noverat, amare nesciebat. Tu amicitiam, nomen ante privatum, non solum intra aulam vocasti, sed indutam purpura, auro gemmisque redimitam, solio recepisti, reque, non verbis asseruisti, principis mentem tanto in suos benigniorem esse debere, quanto sit fortuna praestantior, cum fide ac facultate paribus agas, et familiaribus tuis imperator tribuas, quod privatus optaras.
PL 13, 492Aあの最善の者〔トラヤヌスの称号 Optimus を指すか〕は、人を富ませたが、愛しはしなかった。益を与えることは知っていたが、愛することは知らなかった。あなたは、以前は私的な名でしかなかった友情を、宮廷の内に招き入れただけでなく、紫衣をまとわせ、金と宝石で飾って、玉座に迎え入れた。そして、言葉ではなく実行をもって、こう主張した。元首の心は、運命が高いほど、いっそう自分の者たちに親切でなければならない。あなたは、信義も力も等しくもって行動し、私人であったときに望んでいたものを、皇帝として親しい人々に与えているのだから、と。
Panegyricus Theodosio Augusto dictus 16.3
Quanquam quae capere vota potuerunt, quod plerique te principe consecuti sunt? Nec nunc de his honoribus loquor, quos in quemcumque conferre imperatori necesse est. Dux aliquis evehitur? Exigit disciplina castrorum. Praefectus attollitur?
PL 13, 492Bとはいえ、あなたが元首である間に、多くの人々が得たもの以上に、いかなる願いが抱けただろうか。ここでは、皇帝がだれかしらに必ず授けねばならない官職のことを言っているのではない。ある者が将軍に引き上げられるか。軍の規律がそれを求めるのである。ある者が長官に昇進するか。
Panegyricus Theodosio Augusto dictus 16.4
Imponendum est provinciae caput. Consul creatur? Habiturus est nomen annus. Ita in summis illis pulcherrimisque beneficiis, est aliqua praestantis utilitas.
PL 13, 492B属州には長を据えねばならないのである。ある者が執政官に任じられるか。年がその名を持つことになるのである。このように、あの最高の、もっとも美しい恩恵にも、何かしら、授ける者にとっての有用性がある。
Panegyricus Theodosio Augusto dictus 16.5
A te, nova benignitate, is amicis honos habitus est, qui totus esset illorum, quibus deferebatur, nihilque ex eo ad te redundaret nisi dandi voluptas.
PL 13, 492Bあなたによって、新しい親切さをもって友人たちに与えられた栄誉は、そっくり、それを授けられた者たちのものとなり、あなたのもとにはそれから、与える喜びのほかには何も返ってこないようなものであった。
Panegyricus Theodosio Augusto dictus 16.6
Cui cum essent domi filii, geminae illae spes oculique reipublicae, dilatis eorum magistratibus amicos consulatu ornavit.
PL 13, 492Cその人には、家に息子たちがいた。国家の双子の希望であり目であるあの息子たちである。しかし、彼らの官職を先に延ばして、友人たちを執政官職で飾った。〔底本は Cui と三人称。直前までの二人称から人称が替わる。ミーニュの脚注は filii をアルカディウスとホノリウスとするので、ここで三人称で語られるのはテオドシウスである〕
Panegyricus Theodosio Augusto dictus 16.7
Si mehercule vir ille divinus, felicitatis publicae auctor, parens tuus viveret, quid aliud exspectasset a filio, quam ut nepotibus anteferretur? Praestitisti igitur amicis, quo plus nec patri praestare potuisses. O benevolentiae tuae singulare consilium!
PL 13, 492Cまことに、あの神聖なる人、公共の幸福の創始者であるあなたの父が生きていたなら、息子に何を期待しただろうか。孫たちよりも自分が優先されること以外に。あなたは友人たちに、父にさえそれ以上は与えられなかったであろうものを与えた。ああ、あなたの好意の比類なき計らいよ。
Panegyricus Theodosio Augusto dictus 16.8
Auges tempore dignitatem, quae incrementum ex magnitudine non habebat. Renuntiantur amici ante filios tuos consules, quia non poterant plus esse, quam consules.
PL 13, 493Aあなたは、大きさのうえでは増しようのなかった栄誉を、時期によって増した。友人たちが、あなたの息子たちより先に執政官として宣告される。執政官以上のものにはなれなかったからである。