Adversus Hermogenem 8.1
Atquin etiam praeponit illam Deo, et Deum potius subjicit materiae, cum vult eum de materia cuncta fecisse.
PL 2, 204Bしかるに彼は、質料をも神より上に置き、神をむしろ質料に従属させることになる。神が万物を質料から造ったとする以上は。
Adversus Hermogenem 8.2
Si enim ex illa usus est ad opera mundi, jam et materia superior invenitur, quae illi copiam operandi subministravit, et Deus subjectus materiae videtur, cujus substantiae eguit.
PL 2, 204Bなぜなら、もし神が世界の業のためにそれを用いたのだとすれば、その質料もまた上位のものであることになるからである。神に働く手立てを供給したのはそれだからである。そして神は、その実体を必要としたことによって、質料に従属しているように見える。
Adversus Hermogenem 8.3
Nemo enim non eget eo de cujus utitur: nemo non subjicitur ei cujus eget, ut possit uti: sic et nemo de alieno utendo non minor est eo de cujus utitur. Et nemo qui praestat de suo uti, non in hoc superior est eo cui praestat uti.
PL 2, 204Bというのは、自分が用いるものを必要としない者はいないからである。用いるために必要とするものに従属しない者はいない。かくして、他人のものを用いる者は皆、自分が用いるものより劣っているのである。そして自分のものの使用を許す者は皆、その点において、使用を許された者より上位にあるのである。
Adversus Hermogenem 8.4
Itaque materia ipsa quidem Deo non eguit, sed egenti se Deo praestitit, divitem et locupletem et liberalem minori, opinor, et invalido et minus idoneo de nihilo facere quae velit.
PL 2, 204Bかくして質料そのものは神を必要とはしなかったが、必要としていた神に自らを差し出したのである。豊かで富み、気前のよい質料が、思うに、より劣り、より力弱く、無から欲するものを造るにはより不適格な神に、である。
Adversus Hermogenem 8.5
Grande revera beneficium Deo contulit, ut haberet hodie per quem Deus cognosceretur, et omnipotens vocaretur: nisi quod jam non omnipotens, si non et hoc potens, ex nihilo omnia proferre.
PL 2, 204C質料は実に大きな恩恵を神に施したことになる。それによって今日、神が知られ、全能と呼ばれる手立てを持つに至ったのだから。ただし、無から万物を発出させることもできないのであれば、神はもはや全能ではない、という話は別だが。
Adversus Hermogenem 8.6
Sane et sibi praestitit aliquid materia, ut et ipsa cum Deo possit agnosci coaequalis Deo, imo et adjutrix: nisi quod solus eam Hermogenes cognovit, et haereticorum patriarchae philosophi. Prophetis enim et apostolis usque adhuc latuit, puto et Christo.
PL 2, 204C実に質料は自分自身にも何かを施したことになる。それによって質料自身もまた、神と共に、神と同格のものとして、それどころか神の助け手としてさえ認められうるようになったのだから。ただし、それを知っていたのはヘルモゲネスひとりと、異端者たちの家父長である哲学者たちだけであった、という話は別だが。預言者たちにも使徒たちにも、そして思うにキリストにさえも、今に至るまで隠されていたのである。