Adversus Hermogenem 20.1
Sed ut nihil aliud significet graeca vox, quam principium, et principium nihil aliud capiat, quam initium, habemus etiam illam initium agnoscere, quae dicit: Dominus condidit me initium viarum suarum in opera sua.
PL 2, 215Aだがたとえ、そのギリシア語が「初め」以外の何も意味せず、「初め」が初めということ以外の何も指さないとしても、我々には、あの方もまた初めを認めているという事実がある。こう語るのがあの方である。「主はその業のために、私をその道の初めとして造られた」。
Adversus Hermogenem 20.2
Si enim per Sophiam Dei omnia facta sunt; et coelum ergo et terram Deus faciens in principio, id est initio, in Sophia sua fecit. Denique si principium materiam significaret, non ita Scriptura inscripsisset: In principio Deus fecit, sed ex principio.
PL 2, 215Aもし万物が神のソフィアを通して造られたのであれば、神は天と地とを「初めに」――すなわち初めという時に――造られたとき、自らのソフィアのうちで造られたことになる。そして、もし「初め」が質料を意味するのであれば、聖典は「初めに神は造られた」とは書かず、「初めから神は造られた」と書いたはずである。
Adversus Hermogenem 20.3
Non enim in materia, sed ex materia fecisset. De Sophia autem potuit dici, in principio. In Sophia enim primo fecit, in qua cogitando et disponendo jam fecerat; quoniam etsi ex materia facturus fuisset, ante in Sophia cogitando et disponendo jam fecerat.
PL 2, 215Bなぜなら、神は質料の中で造ったのではなく、質料から造ったはずだからである。しかしソフィアについては、「初めに」と言うことができた。神はまずソフィアの中で造られたのであり、そこで思案し配剤することによって、すでに造っておられたからである。たとえ質料から造ろうとしたのであったとしても、その前にすでにソフィアの中で思案し配剤することによって造っておられたのである。
Adversus Hermogenem 20.4
Quoniam etsi erat initium viarum, quia cogitatio et dispositio prima Sophiae fit operatio de cogitatu viam operibus instituens, hanc et inde auctoritatem Scripturae mihi vindico, quod et Deus qui fecit, et ea quae fecit ostendens, unde fecerit non proinde testatur.
PL 2, 215Bというのも、たとえソフィアが「道の初め」であったとしても、ソフィアの最初の働きとは思案と配剤であり、それは思案をもって業のための道を定めるものだからである。そしてここからもまた、私は聖典のこの権威を自らの側に引き寄せる。すなわち聖典は、造った神と、造られたものとを示しながら、何から造ったかについては、同じようには証言していない、ということである。
Adversus Hermogenem 20.5
Nam cum in omni operatione tria sint principalia: qui facit, et quod fit, et ex quo fit; tria nomina sunt edenda in legitima operis enarratione: persona factoris, species facti, forma materiae.
PL 2, 215Bというのも、あらゆる働きには三つの主要な要素があるからである。造る者と、造られるものと、それが造られる元となるもの、である。仕事についての正当な説明においては、三つの名――造り手その人、造られたものの種別、質料の形――が挙げられねばならない。
Adversus Hermogenem 20.6
Si materia non edetur, ubi et opera et operator edentur, apparet ex nihilo eum operatum. Proinde enim ederetur ex quo, si ex aliquo fuisset operatus.
PL 2, 215Cもし業と働き手とは挙げられているのに、質料が挙げられていないならば、その者は無から働いたことが明らかになる。なぜなら、もし何かから働いたのであれば、その何かも当然挙げられたはずだからである。
Adversus Hermogenem 20.7
Denique Evangelium ut supplementum instrumenti veteris adhibendo, in quo vel eo magis debuerat ostendi Deus ex aliqua materia universa fecisse, quod illic etiam per quem omnia fecerit revelatur: In principio erat sermo, in quo principio scilicet Deus fecit coelum et terram.
PL 2, 215Cさらに、福音書を古き記録の補いとして用いるとき、そこでこそなおのこと、神が何らかの質料から万物を造ったことが示されるべきであった。というのも、そこでは、神が誰を通して万物を造られたかも啓示されているからである。「初めに言葉があった」――まさにその初めにおいて、神は天と地とを造られたのである。
Adversus Hermogenem 20.8
Et sermo erat apud Deum, et Deus erat sermo. Omnia per ipsum facta sunt, et sine illo factum est nihil (Joan. I, 1).
PL 2, 216A「そして言葉は神とともにあった。そして言葉は神であった。万物は言葉を通して造られた。言葉なしには何ひとつ造られなかった」(ヨハネ1:1)。
Adversus Hermogenem 20.9
Cum igitur et hic manifestetur et factor, id est Deus: et facta, id est omnia: et per quem, id est sermo; nonne et unde omnia facta essent a Deo per sermonem, exegisset ordo profiteri, si ex aliquo facta essent?
PL 2, 216Aしたがって、ここでも、造り手すなわち神、造られたものすなわち万物、そしてそれを通して造られた者すなわち言葉が明らかにされているのだとすれば、もし万物が何かから造られたのであれば、神が言葉を通して万物を何から造られたかをも、順序として述べることが求められたのではないだろうか。
Adversus Hermogenem 20.10
Ita quod non fuit, non potuit Scriptura profiteri, Et non profitendo satis probavit non fuisse, quia profiteretur si fuisset.
PL 2, 216Aかくして、無かったものについては、聖典は述べることができなかったのである。そして述べないことによって、無かったことを十分に証明したのである。もしあったのであれば、述べたはずだからである。