テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Hermogenem

Caput XIV 第XIV章

Tertullian · Adversus Hermogenem · PL 2, 209B · 7 sectiones

Adversus Hermogenem 14.1

1

Per quod probabitur manifeste materiae deservisse. Nam etsi dicatur, licet ex occasione materiae, suo tamen arbitrio bona protulisse, quasi nactus bonum materiae, quamquam et hoc turpe sit, certe cum ex eadem etiam mala profert, vel haec utique non de quamquam et hoc turpe sit, certe cum ex eadem etiam mala profert, vel haec utique non de suo arbitrio proferendo, servit materiae, aliud non habens facere quam ex malo proferre; invitus utique qua bonus, ex necessitate ut invitus, et ex servitute ut ex necessitate.

PL 2, 209B

これによって、神が質料に仕えていることが明らかに証されるであろう。というのは、たとえ——質料の機会によってではあれ——神が自らの意志によって善きものをもたらした、いわば質料のうちに善を得たのだと言われたとしても——もっとも、これ自体も恥ずべきことなのだが——、確かに神は同じ質料から悪しきものをもまたもたらしている以上、それらは少なくとも自らの意志によってもたらされているのではないからである。神は質料に仕える身であり、悪から生み出す以外に為すすべを持たない。善き者である限りにおいて不本意であり、不本意である限りにおいて必然によるものであり、必然による限りにおいて隷属によるものである。

Adversus Hermogenem 14.2

2

Quid ergo dignius, ex necessitate eum condidisse mala, an ex voluntate? Si quidem, ex necessitate condidit, si ex materia: ex voluntate, si ex nihilo.

PL 2, 209C

それでは、神が悪しきものを必然によって造ったのと、意志によって造ったのと、どちらがより相応しいだろうか。もし質料から造ったのなら必然によってであり、無から造ったのなら意志によってである。

Adversus Hermogenem 14.3

3

Jam enim sine caussa laboras, ne malorum auctor constituatur Deus: quia, etsi de materia fecit, ipsi deputabuntur qui fecit, proinde quatenus fecit.

PL 2, 209C

かくして、お前は神が悪の創始者と定められることのないようにと、無駄に苦心していることになる。というのは、たとえ質料から造ったのだとしても、造った限りにおいて、それらは造った当人に帰せられるからである。

Adversus Hermogenem 14.4

4

Plane sic interest unde fecerit, ac si de nihilo fecisset: nec interest unde fecerit, ut inde fecerit, unde eum magis decuit. Magis autem eum decuit ex voluntate fecisse, quam ex necessitate, id est, ex nihilo potius quam ex materia.

PL 2, 209C

確かに、神がどこから造ったかということは、無から造った場合と同じだけの意味を持つ。また、神がどこから造ったかは、造るのにより相応しかった方から造った限りにおいては、問題にならない。しかし神には、必然によってよりも意志によって造ることの方が——すなわち質料からよりも無からの方が——より相応しかったのである。

Adversus Hermogenem 14.5

5

Dignius est Deum etiam malorum auctorem liberum credere, quam servum. Quaecumque potestas ei, quam pusillitas competit.

PL 2, 209D

神を——たとえ悪しきものの創始者としてであれ——自由な者と信じる方が、隷属する者と信じるよりも相応しい。いかなる権力であれ、それは卑小さよりも神にふさわしい。

Adversus Hermogenem 14.6

6

Si et sic concedimus materiam quidem nihil boni habuisse, Dominum vero, si quid boni edidit, sua virtute edidisse, aliae aeque oborientur quaestiones. Primo, si bonum in materia omnino non fuit, non ex materia bonum factum est, quod materia scilicet non habuit.

PL 2, 210A

しかし、たとえこのように——質料には確かに善きものは何もなかったが、主は、もし何か善きものを生み出したとすれば、それを自らの力によって生み出したのだと——譲歩したとしても、それに劣らず他の問いが起こってくるであろう。第一に、もし質料のうちに善が全くなかったのであれば、善は質料から造られたのではない。質料はそれを持っていなかったのだから。

Adversus Hermogenem 14.7

7

Dehinc, si non ex materia, jam ergo ex Deo factum. Si nec ex Deo, jam ergo ex nihilo factum. Hoc enim superest secundum Hermogenis dispositionem.

PL 2, 210A

次に、質料からでないのなら、それは神から造られたことになる。神からでもないのなら、それは無から造られたことになる。というのは、ヘルモゲネスの立てた区分に従えば、これしか残っていないからである。