Adversus Hermogenem 42.1
Dispersisti omnia, ne de proximo quam contraria sibi sint relucerent. At ego colligam singula, et conferam. Inconditum adseveras motum materiae, eamque adjicis sectari informitatem: dehinc alibi, desiderare componi a Deo.
PL 2, 235Bお前はすべてを散らばらせておいた——それらが互いにいかに矛盾しているかが、近くで照らし合わせれば見えてしまわぬように。だが私は、個々の主張を集めて、突き合わせよう。お前は質料の運動を無秩序であると言い張り、それが無形態を追い求めていると付け加える。かと思えば別の箇所では、神によって秩序づけられることを欲していた、と言う。
Adversus Hermogenem 42.2
Desiderat formationem quae sectatur informitatem, aut sectatur informitatem quae desiderat formationem? Non vis videri Deum aequari materiae, et subjicis habere illam cum Deo communionem.
PL 2, 235B無形態を追い求めるものが形成を欲するのか、それとも形成を欲するものが無形態を追い求めるのか。お前は、神が質料と等しいものと見られることを望まない——それなのに、質料が神と共有するところを持つと付け加えている。
Adversus Hermogenem 42.3
Impossibile enim, inquis, non habentem illam commune aliquid cum Deo, ornari eam ab ipso. Atquin, si commune aliquid habebat cum Deo, non desiderabat exornari ab ipso, pars scilicet Dei per communionem.
PL 2, 235Bというのも、お前が言うには、質料が神と何か共通のものを持たなければ、神によって飾られることは不可能だからだ。しかるに、もし質料が神と何か共通のものを持っていたのであれば、それは神によって飾られることを欲してはいなかったはずである——というのも、共有によって、いわば神の一部となっていたのだから。
Adversus Hermogenem 42.4
Aut et Deus poterat ornari a materia, habendo cum illa aliquid et ipse commune; et jam in hoc necessitati subjicis Deum, si fuit aliquid in materia propter quod eam formaret. Commune autem inter illos facis, quod a semetipsis et semper moventur.
PL 2, 235Bあるいは、神もまた質料と何か共通のものを持つことによって、質料によって飾られることができたはずである。そしてお前はここで、もし神が質料を形づくった理由となる何かが質料のうちにあったのだとすれば、神を必然性に服させてしまっている。そしてお前は、両者に共通するものとして、それら自らによって、そして常に動いていることを挙げている。
Adversus Hermogenem 42.5
Quid minus materiae quam Deo adscribis? Totum consortium divinitatis hoc erit, libertas et aeternitas motus. Sed Deus composite, materia incondite moventur. Tamen divinum proinde, motu proinde libero et aeterno. Atquin plus materiae das, cui licuit sic moveri quomodo Deo non licuit.
PL 2, 235Cお前は質料に、神に帰するものより少ない何を帰しているというのか。神性の分かち合いの全体は、運動の自由と永遠性、これに尽きることになろう。だが、神は秩序立てて動き、質料は無秩序に動く。それでもなお、それは等しく神的であり、等しく自由で永遠な運動によるのである。しかるに、お前は質料により多くを与えている——質料には、神には許されなかったような仕方で動くことが許されていたのだから。