Adversus Hermogenem 37.1
Nunc enim video te ad aliam rursus rationem reverti, quae tibi nihil certi renuntiare consuevit.
PL 2, 231Aさて、私は今、お前が再び別の理へと立ち戻るのを見る。それは、お前に何ら確かなことを言い渡さないことに慣れている理である。
Adversus Hermogenem 37.2
Nam sicut nec corporalem nec incorporalem infers materiam, ita nec bonam nec malam allegas: et proinde superargumentans: « Si enim, inquis, esset bona quae semper hoc fuerat, non desideraret compositionem Dei: si esset natura mala, non accepisset translationem in melius: nec quicquam compositionis suae applicuisset illi Deus tali natura: in vacuum enim laborasset.» Verba haec tua sunt: quorum te et alibi meminisse oportuerat, ne quid his contrarium inferres.
PL 2, 231Aすなわち、お前が質料を物体的とも非物体的とも結論づけなかったように、善いものとも悪いものとも言い立てない。したがって、お前は論を重ねてこう言う。「もし常にそうであったものが善いものであったなら、神による構成を必要としなかったであろう。もしその本性が悪いものであったなら、より善いものへの転換を受け入れなかったであろう。神は、そのような本性に対して自らの構成を何ら適用しなかったであろう。無駄骨に終わっていたであろうから」と。これはお前自身の言葉である。お前はこれを他の箇所でも思い起こしているべきであった。これに反することを持ち込まぬために。
Adversus Hermogenem 37.3
Sed quoniam de mali et boni ambiguitate super materiam in praeteritis aliquid tractavimus, nunc ad praesentem et solam propositionem et argumentationem tuam respondebo.
PL 2, 231Bしかし、質料をめぐる善悪の曖昧さについては既に前の箇所でいくらか論じておいたので、今は、目下の、お前のただ一つの命題と論証とに答えよう。
Adversus Hermogenem 37.4
Nec dicam, et hic te certum aliquid debuisse pronuntiasse aut bonam, aut malam, aut tertium aliquid: sed de his quod tibi libuit pronuntiasse, custodisse.
PL 2, 231B私は、ここでもお前が善いか悪いか、あるいは第三のものかを何か確かなものとして言い渡すべきであったとは言わない。むしろ、お前が言い渡すことを好んだそのことを、守り通すべきであった、と言おう。
Adversus Hermogenem 37.5
Rescindis enim quod pronuntiasti nec bonam nec malam: quia cum dicis: Si esset bona, non desideraret componi a Deo, malam portendis: et cum apponis: Si esset mala natura, non admitteret in melius translationem, bonam subostendis: atque ita et boni et mali affinem constituisti, quam nec bonam nec malam pronuntiasti.
PL 2, 231Bというのも、お前は、善くも悪くもないと言い渡したことを、自ら覆しているからである。「もし善いものであったなら、神によって構成されることを求めなかったであろう」と言うとき、お前は悪いものを暗示している。そして「もしその本性が悪いものであったなら、より善いものへの転換を受け入れなかったであろう」と付け加えるとき、お前は善いものをほのめかしている。かくして、善くも悪くもないと言い渡したものを、お前は善にも悪にも縁のあるものとして立ててしまったのである。
Adversus Hermogenem 37.6
Ut autem argumentationem, qua putasti te propositionem tuam confirmaturum, retundam, oppono etiam illud: Si bona fuisset materia semper, quare non desiderasset in melius reformari?
PL 2, 231Cさて、お前が自らの命題を確証するはずだと考えていたその論証を打ち砕くために、私はこうも対置しよう。もし質料が常に善いものであったなら、なぜそれはより善いものへと形づくり直されることを求めなかったであろうか。
Adversus Hermogenem 37.7
Quod bonum, non desiderat, aut non optat, aut non capit profectum? ut fiat de bono melius. Aeque, si mala natura fuisset, quare non potuerit a Deo converti, ut a potentiore, ut ab eo qui lapidum quoque naturam convertere valeat in filios Abrahae (Matth., IV)?
PL 2, 231C善いものが、求めない、あるいは望まない、あるいは進歩を受け入れないなどということがあろうか——善いものから、より善いものへとなるために。同様に、もしその本性が悪いものであったなら、なぜ神によって——より力ある方によって、石の本性さえもアブラハムの子らへと転じ得る方によって——転じられることができなかったのであろうか(マタイ4)。
Adversus Hermogenem 37.8
Nempe ergo non tantum comparas Deum materiae, sed et subjicis, a quo natura materiae devinci et edomari in melius non potuisset. Sed et quam hic non vis natura malam, alibi te confessum negabis.
PL 2, 232Aかくして、お前は神を質料と比較するだけではなく、神を質料の下に従わせてもいるのである——その神によっては、質料の本性が打ち負かされることも、より善いものへと馴らされることもできなかった、というのだから。しかも、ここでは本性が悪いものであることを望まぬその質料について、お前は他の箇所で自ら認めていたことを否定するであろう。