Adversus Hermogenem 5.1
Sed Deus, Deus est; materia, materia est: quasi diversitas nominum comparationi resistat, si status idem vindicetur. Sit et natura diversa, sit et forma non eadem, dummodo ipsius status una sit ratio.
PL 2, 201Cしかし、神は神であり、質料は質料である。まるで、状態が同一であると主張されるかぎり、名の違いが比較を妨げるかのように。本性が異なっていてもよく、形相が同一でなくともよい、ただその状態そのものの理が一つでありさえすればよいのである。
Adversus Hermogenem 5.2
Innatus Deus, an non et innata materia? semper Deus, annon semper et materia? Ambo sine initio, ambo sine fine, ambo etiam auctores universitatis, tam qui fecit, quam de qua fecit.
PL 2, 201C神は生まれざる者であるが、質料もまた生まれざる者ではないか。神は常に在るが、質料もまた常に在るのではないか。両者はともに初めを持たず、ともに終わりを持たず、ともに宇宙の創造者でもある——造った方も、神がそこから造ったところのものも。
Adversus Hermogenem 5.3
Neque enim potest non et materia auctrix omnium deputari, de qua universitas consistit. Quomodo respondebit? Non statim materiam comparari Deo, si quid Dei habeat, quia non totum habendo non concurrat in plenitudinem comparationis?
PL 2, 202Aなぜなら、宇宙がそれによって成り立つところの質料もまた、万物の創造者と見なされないわけにはいかないからである。彼はどう答えるだろうか。質料が神の何かを持っているからといって、直ちに神と比較されるわけではない、なぜなら全てを持っているのではないから、比較の充満には至らないのだ、と答えるであろうか。
Adversus Hermogenem 5.4
Quid Deo reliquit amplius, ut non totum Dei, materiae dedisse videatur? Vel qua, inquit, et sic habente materia, salva sit Deo et auctoritas et substantia, qua solus et primus auctor est, et Dominus omnium censeatur.
PL 2, 202A彼は神に対して、これ以上何を残しただろうか。神のものすべてを質料に与えてしまったように見えないために。あるいは、彼は言う。「質料がそのように持っていても、神には権威と実体とが保たれており、それによって神のみが唯一にして第一の創造者であり、万物の主と見なされる」と。
Adversus Hermogenem 5.5
Veritas autem sic unum Deum exigit defendendo, ut solius sit quidquid ipsius est. Ita enim ipsius erit, si fuerit solius: et ex hoc alius deus non possit admitti, dum nemini licet habere de Deo aliquid. Ergo, inquis, nec nos habemus Dei aliquid.
PL 2, 202Aしかし真理は、神を唯一なる者として弁護するにあたり、彼のものである限りのものはすべて彼ひとりのものでなければならない、と要求する。なぜなら、それが彼ひとりのものであってこそ、彼自身のものとなるからである。そしてこのことから、他の神は認められえない。誰も神から何かを持つことは許されないからである。すると、お前は言う、「我々も神の何ものも持っていないことになるのか」と。
Adversus Hermogenem 5.6
Imo habemus, et habebimus, sed ab ipso, non a nobis. Nam et dei erimus, si meruimus illi esse de quibus praedicavit: Ego dixi: Vos Dei estis; et, stetit Deus in ecclesia deorum (Ps. LXXXI, 1): sed ex gratia ipsius, non ex nostra proprietate, quia ipse est solus qui deos faciat.
PL 2, 202Bそれどころか、我々は持っており、また持つことになるだろう。だが、それは彼自身から与えられたのであって、我々自身からではない。なぜなら、もし我々が、彼が予告した者たちに値するならば、我々もまた神々となるであろうから。「私は言った、『汝らは神々である』」、そして「神は神々の会衆のうちに立たれた」(詩編81:1)。しかしそれは彼の恩寵によるのであって、我々自身の固有性によるのではない。神々を造ることができるのは彼おひとりだけだからである。
Adversus Hermogenem 5.7
Materiae autem proprium facit quod cum Deo habet: aut si a Deo accepit, quod est Dei, ordinem dico aeternitatis, potest credi et habere illam cum Deo aliquid, et deum illam non esse.
PL 2, 202Bしかし彼は、質料が神と共に持つものを、質料に固有のものとしてしまっている。あるいは、もし質料が神のものを神から受け取ったのであれば——私が言うのは永遠という秩序のことだが——質料は神と共に何かを持ちながら、なお神ではない、と信じることもできよう。
Adversus Hermogenem 5.8
Quale est autem, cum confitetur ille aliquid cum Deo habere, et vult solius Dei esse quod materiam non negat habere?
PL 2, 202Bしかし、彼が、質料は神と共に何かを持つと認めながら、質料が持つことを否定しない当のものが神ひとりのものであることを欲するとは、いったいどういうことであろうか。