テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Hermogenem

Caput XV 第XV章

Tertullian · Adversus Hermogenem · PL 2, 210A · 8 sectiones

Adversus Hermogenem 15.1

1

Porro si bonum, neque ex materia factum est, quia non erat in illa, ut in mala; neque ex Deo, quia nihil potuit ex Deo fieri, sicut definit Hermogenes: invenitur bonum jam ex nihilo factum, ut ex nullo factum, ut neque ex materia, neque ex Deo.

PL 2, 210A

さらに、もし善が質料から造られたのでもなく——悪しき質料の中にそれはなかったのだから——、神から造られたのでもない——ヘルモゲネスが定めるところでは、神から何かが造られることはありえないのだから——のだとすれば、善は今や無から造られた、すなわちいかなる出所からも造られなかった、質料からでも神からでもない、ということになる。

Adversus Hermogenem 15.2

2

Et si bonum ex nihilo, cur non et malum? imo cur non omnia ex nihilo, si aliquid ex nihilo? nisi si insufficiens fuit divina virtus omnibus producendis, quae aliquid protulerit ex nihilo.

PL 2, 210B

そして、もし善が無から造られたのなら、どうして悪もそうではないのか。それどころか、もし何かが無から造られたのなら、どうして万物が無から造られなかったのか。無から何かをもたらした神の力が、万物を生み出すには不足していたのでない限りは。

Adversus Hermogenem 15.3

3

Aut si ex materia mala bonum processit, quia neque ex nihilo, neque ex Deo, sequetur ut ex conversione processerit materiae, contra denegatam aeterni conversionem. Ita unde bonum constitit, jam negabit Hermogenes inde illud constare potuisse.

PL 2, 210B

あるいは、もし善が悪しき質料から生じたのだとすれば——無からでも神からでもない以上——、質料の転化から生じたということになる。永遠なるものの転化は否定されていたはずなのに、それに反することになる。かくして、善がそこから成り立ったその当のものから、善が成り立ちえたはずはないと、ヘルモゲネス自らが否定することになろう。

Adversus Hermogenem 15.4

4

Necesse est autem ex aliquo eorum processerit, ex quibus negavit procedere potuisse. Caeterum, si ideo malum non ex nihilo, ne Dei fiat, de cujus arbitrio videbitur, sed ex materia, ut ipsius sit, de cujus substantia erit factum: et hic, ut dixi, auctor mali habebitur Deus, qui cum eadem virtute et voluntate debuisset omnia bona ex materia protulisse, aut tantum bona, non omnia tamen bona, protulisset etiam mala; utique aut volens esse mala, si poterat efficere ne essent; aut non valens efficere omnia bona, si voluit et non fecit: dum nihil intersit per infirmitatem Dominus auctor mali extiterit, an per voluntatem.

PL 2, 210B

だが、善は、そこからは進み出ることができないとヘルモゲネスが否定した当のもののどれかから、必ず進み出たはずである。さらに言えば、もし悪が——それが神の意志によるものと見えて神のものとならぬように——無からではなく質料から生じたのだとし、その実体から悪が造られた当のものに悪が属するのだとしても、ここでもまた、先に述べたとおり、神は悪の創始者と見なされることになる。というのは、神は同じ力と意志によって、質料からすべて善きものをもたらすべきであった、あるいは善きものだけをもたらすべきであったのに、すべてを善きものとしてではなく、悪しきものをももたらしたからである。それは必ず、悪が存在しないようにする力を持ちながら悪が存在することを欲したか、あるいは欲しながらそれを為さなかった以上、すべてを善きものにする力を持っていなかったか、そのいずれかである。主が力弱さによって悪の創始者となったのか、意志によってなったのか、その間に何の違いもないのだから。

Adversus Hermogenem 15.5

5

Aut quae fuit ratio, ut cum bona fecisset quasi bonus, etiam mala protulisset quasi non bonus, cum non congruentia sibi solummodo edidit.

PL 2, 210C

あるいは、神が善き者として善きものを造っておきながら、善からぬ者として悪しきものをももたらしたのには、いかなる理由があったのか。神は自分にふさわしいものだけを生み出したのではないことになるのだから。

Adversus Hermogenem 15.6

6

Quid necesse erat, suo opere prolato, etiam materiae negotium curare, proinde et malum proferendo, solus ut cognosceretur bonus de bono, materia autem ne cognosceretur mala de malo? Plus bonum floruisset sine mali adflatu.

PL 2, 210C

自らの業をもたらしたあと、神が善から善き者として知られる一方で、質料が悪から悪しきものとして知られないようにと、あわせて質料の仕事の面倒までも見て、それゆえ悪をもたらす必要が、どこにあったろうか。善は、悪の息のかかることなく、もっと栄えたことであろう。

Adversus Hermogenem 15.7

7

Nam et Hermogenes expugnat quorumdam argumentationes, dicentium mala necessaria fuisse ad illuminationem bonorum, ex contrariis intelligendorum.

PL 2, 210C

実際、ヘルモゲネス自身も、善きものは反対のものから理解されるゆえに、善きものを照らし出すために悪しきものが必要であったのだと主張する或る人々の論を論駁している。

Adversus Hermogenem 15.8

8

Ergo aut nec propterea locus mali proferendi fuit, aut si qua alia ratio exigit illud induci, cur non et ex nihilo potuerit induci, ipsa ratione excusatura Dominum ne mali auctor existimaretur, quae nunc cum de materia operatur mala, excusat: si excusat, adeo ubique et undique illuc compellitur quaestio quo nolunt, qui, ipsam mali rationem non examinando, nec dignoscendo quomodo illud aut Deo adtribuant, aut a Deo separent, pluribus et indignioribus destructionibus Deum objiciunt.

PL 2, 210D

それゆえ、そもそも悪をもたらすべき場所がなかったか、あるいは、もし何か他の理由がそれの導入を要求するのだとしても、無からもそれが導入されえなかったはずはない——同じ理由によって、である。その理由は、神が質料から悪を働くときに今まさに神を弁護しているのと同じ理由であり、それによって神は悪の創始者と見なされることから免れるはずだったのだから。もしその理由が神を弁護するのであれば、まさにあらゆる点で、あらゆる方向から、問いは彼らの望まぬその一点へと追い込まれる。すなわち、悪そのものの理を吟味することなく、それをどのように神に帰し、あるいは神から切り離すべきかを見分けることもなく、より多く、より不体裁な仕方で神を崩壊にさらしている者たちの、望まぬ一点へと。