Adversus Hermogenem 6.1
Dicit salvum Deo esse, ut et solus sit, et primus, et omnium auctor, et omnium dominus, et nemini comparandus; quae mox materiae quoque adscribit.
PL 2, 202B彼は、神には次のことが保たれていると言う。神は唯一であり、第一であり、万物の創造者であり、万物の主であり、誰にも比べられない、と。しかし彼はまもなく、これらのことを質料にも帰してしまう。
Adversus Hermogenem 6.2
Ego quidem Deus, contestabitur Deus, et juravit nonnumquam per semetipsum, quod alius non sit qualis ipse (Deut. XXXII, 39, 40): sed mendacem eum faciet Hermogenes. Erit enim et materia qualis Deus, infecta, innata, initium non habens, nec finem.
PL 2, 202C「私こそが神である」と、神は証言するであろう。そして神は、自分自身にかけて幾度か誓った、自分のような者は他にいない、と(申命記32:39-40)。しかしヘルモゲネスは神を偽り者にしてしまうであろう。なぜなら、質料もまた、神と同じようなものとなるからである——造られることなく、生まれることなく、初めも終わりも持たないものとして。
Adversus Hermogenem 6.3
Dicet Deus: Ego primus (Is. XLI, XLIV, XLVIII)? et quomodo primus, cui materia coaetanea est? Inter coaetaneos autem et contemporales ordo non est, aut et materia prima est.
PL 2, 202C神は「私が第一である」と言うであろうか(イザヤ41章、44章、48章)。しかし、質料が同年代のものである者が、どうして第一でありえようか。同年代の者たち、同時代の者たちの間には順序がない。さもなくば、質料もまた第一である、ということになろう。
Adversus Hermogenem 6.4
Extendi, inquit, coelum solus (Is. XLIV): atquin non solus, cum ea enim extendit de qua et extendit. Cum proponit salvo Dei statu fuisse materiam; vide ne ei reddatur a nobis, proinde salvo statu materiae fuisse Deum, communi tamen statu amborum.
PL 2, 203A「私は独りで天を張り広げた」と言われている(イザヤ44章)。しかるに、独りではない。なぜなら、それによって張り広げたところのそのものと共に、張り広げたのだから。彼が、神の状態を保ったまま質料が在った、と説くとき、注意せよ、我々の側から彼に対して、同じように、質料の状態を保ったまま神が在った、と切り返されはしないか——ただし両者に共通の状態においてであるが。
Adversus Hermogenem 6.5
Salvum ergo erit et materiae, ut et ipsa fuerit, sed cum Deo, quia et Deus solus, sed cum illa. Et ipsa prima cum Deo, quia et Deus primus cum illa: sed et illa incomparabilis cum Deo, quia et Deus incomparabilis cum illa, et auctrix cum Deo, et domina cum Deo.
PL 2, 203Aかくして、質料にもまた保たれることになろう、質料自身もまた在った、しかし神と共に、と。なぜなら、神もまた独りである、しかし質料と共に、だからである。質料自身もまた神と共に第一である、なぜなら神もまた質料と共に第一だからである。しかし質料もまた神と比べえない、なぜなら神もまた質料と比べえないからである。そして質料は神と共に創造者であり、神と共に主でもある。
Adversus Hermogenem 6.6
Sic aliquid et non totum materiae habere, ita illi nihil reliquit Hermogenes, quod non et materiae contulisset: ut non materia Deo, sed Deus potius materiae comparetur.
PL 2, 203Aこのように、質料が何かを持ちながら全てを持つのではないと〔言う〕が、それでいてヘルモゲネスは、質料にも与えなかったものを、神に何一つ残さなかった。かくして、質料が神に比べられるのではなく、むしろ神の方が質料に比べられることになる。
Adversus Hermogenem 6.7
Atque adeo, cum ea quae propria Dei vindicamus, semper fuisse, sine initio, sine fine, et primum fuisse, et solum, et omnium auctorem, materiae quoque competant; quaero quid diversum et alienum a Deo, ac per hoc privatum materia possederit, per quod Deo non comparetur? In qua omnia Dei propria recensentur, satis praejudicant de reliqua comparatione.
PL 2, 203Aかくして、我々が神に固有のものとして主張する事柄——常に在ったこと、初めがないこと、終わりがないこと、第一であったこと、唯一であったこと、万物の創造者であったこと——これらが質料にも当てはまるとするならば、私は問う。神とは異なり、神とは無縁であり、それゆえに質料だけのものであって、神と比べられぬようにするような何を、質料は持っていたのか、と。神に固有のものがことごとくそこに数え上げられる以上、それらは残りの比較についても、十分に予断を下している。