Octavius 38.1
Quod vero sacrificiorum reliquias et pocula delibata contemnimus, non confessio timoris est, sed verae libertatis assertio.
PL 3, 360D犠牲の残りものや、献酒のなされた杯を我々が退けることについては、それは恐れの告白ではなく、真の自由の主張である。
Octavius 38.2
Nam, etsi omne quod nascitur, ut inviolabile Dei munus, nullo opere corrumpitur, abstinemus tamen, ne quis existimet aut daemoniis, quibus libatum est, cedere, aut nostrae religionis pudere.
PL 3, 361Aというのも、生まれ出るものはすべて、神の犯しがたい賜物として、いかなる行いによっても汚されることはないとしても、それでも我々はこれを控える。それは、献酒を受けた悪霊たちに屈しているのだと誰かに思われたり、我々が自分の宗教を恥じているのだと思われたりすることのないためである。
Octavius 38.3
Quis autem ille qui dubitat vernis indulgere nos floribus, quum capiamus et rosam veris et lilium, et quidquid aliud in floribus blandi coloris et odoris est? His enim et sparsis utimur mollibus ac solutis, et sertis colla complectimur.
PL 3, 361Bしかし、我々が春の花を楽しむことを疑う者があろうか。春の薔薇も百合も、花のうちにある心地よい色や香りを持つものは何であれ、我々は手に取るのである。それらを、ほどけたまま柔らかに撒き散らして用いもすれば、花飾りにして首に巻きもする。
Octavius 38.4
Sane, quod caput non coronamus, ignoscite. Auram boni floris naribus ducere, non occipitio capillisve solemus haurire. Nec mortuos coronamus.
PL 3, 361C実に、我々が頭に冠を戴かないことについては、大目に見てもらいたい。良き花の香りを鼻で吸い込むことこそ我々の常であって、後頭部や髪でこれを吸い込むことはしないのである。また、我々は死者に冠を戴かせることもしない。
Octavius 38.5
Ego vos in hoc magis miror, quemadmodum tribuatis exanimi, aut non sentienti, facem, aut non sentienti, coronam; quum et beatus non egeat, et miser non gaudeat floribus. At enim nos exsequias adornamus eadem tranquillitate qua vivimus.
PL 3, 361D私はむしろ、この点で諸君に驚く。命を失った者、感覚を持たぬ者に、どうして松明を与え、感覚を持たぬ者に、どうして冠を与えるのか。幸いな者は花を必要とせず、惨めな者は花を喜びはしないのに。しかし我々は、生きているときと同じ平静さをもって、葬送を飾るのである。
Octavius 38.6
Nec annectimus arescentem coronam, sed a Deo aeternis floribus vividam sustinemus, qui et modesti, Dei nostri liberalitate securi, spem futurae felicitatis, fide praesentis ejus majestatis animamur. Sic et beati resurgimus, et futuri contemplatione viam vivimus.
PL 3, 362B我々は萎れていく冠を結びつけるのではなく、神から与えられる永遠の花による生き生きとした冠を戴くのである。慎ましくありながらも、我々の神の寛大さによって安んじた我々は、未来の幸いへの希望と、現に在すその方の威厳への信仰とによって、活気づけられる。こうして我々は、幸いな者としてよみがえり、来たるべきものへの観想のうちに、この道を生きるのである。
Octavius 38.7
Proinde 58 Socrates, scurra atticus, viderit, nihil se scire confessus, testimonio licet fallacissimi daemonis gloriosus: Arcesilas quoque et Carneades, et Pyrrho, et omnis Academicorum multitudo deliberet: Simonides etiam, in perpetuum, comperendinet; Philosophorum supercilia contemnimus, quos corruptores et adulteros novimus et tyrannos; et semper adversus sua vitia facundos.
PL 3, 362Dしたがって、何ひとつ知らないことを告白しながらも、この上なく欺瞞に満ちた悪霊の証言によって誇り高くなったアッティカの道化ソクラテスについては、それは彼自身の考えることである。アルケシラオスも、カルネアデスも、ピュロンも、アカデメイア派の群れ全体も、疑い続けるがよい。シモニデスもまた、永遠に答えを先延ばしにするがよい。我々は哲学者たちの高慢を軽んじる——彼らを、誘惑する者、姦通者、僭主として我々は知っているのであり、常に自らの悪徳に対してだけは雄弁なのだから。
Octavius 38.8
Nos, non habitu, sapientiam, sed mente, praeferimus: non eloquimur magna, sed vivimus: gloriamur nos consecutos; quod illi, summa intentione, quaesiverunt, nec invenire potuerunt.
PL 3, 363B我々は、身なりによってではなく、心によって知恵を示す。大言を語るのではなく、それを生きるのである。我々は、自分たちが到達したことを誇りとする——彼らが、あらん限りの意を尽くして探し求めながら、見出すことのできなかったものを。
Octavius 38.9
Quid ingrati sumus? quid nobis invidemur, si veritas Divinitatis, nostri temporis aetate, maturuit? Fruamur bono nostro, et recti sententiam temperemus: cohibeatur superstitio, impietas expietur, vera religio reservetur.
PL 3, 363C我々はなぜ恩知らずであるべきなのか。神性の真理が、我々のこの時代において熟したのだとすれば、なぜ我々は自分自身を妬むべきなのか。我々のこの善きものを享受しようではないか。そして正しき判断を保とうではないか。迷信は抑えられ、不敬は贖われ、真の宗教は守られるべきである。