Octavius 3.1
Tunc Octavius ait: Non boni viri est, Marce frater, hominem domi forisque lateri tuo inhaerentem, sic in hac imperitiae vulgaris caecitate deserere, ut tam luculento die in lapides eum patiaris impingere, effigiatos sane, et unctos, et coronatos; quum scias hujus erroris non minorem ad te quam ad ipsum infamiam redundare.
PL 3, 235Aそこでオクタウィウスは言った。「わが兄弟マルクスよ、家でも外でもお前の傍らに寄り添っている者を、無知な民衆のこの盲目のうちに見捨てておくのは、善き人のすることではない。かくも明るい昼日中に、あの——確かに形作られ、油を塗られ、冠を戴いた——石どもに、彼がぶつかってゆくのを、お前が見過ごしにするとは。この誤りの悪評は、彼にも劣らずお前にも及んでくることを、お前は知っているはずなのに。」
Octavius 3.2
Cum hoc sermone ejus medium spatium civitatis emensi, jam liberum littus tenebamus. Ibi arenas extimas, velut sterneret ambulacro perfundens lenis unda tendebat: et, ut semper mare etiam positis flatibus, inquietum est, etsi non canis spumosisque fluctibus exibat ad terram, tamen crispis torosisque.
PL 3, 235C彼のこの言葉とともに、我々は都市の中程を通り抜け、すでに開けた海辺に出ていた。そこでは、穏やかな波が、砂浜のいちばん外れに打ち寄せては、あたかも歩道でも敷くかのように広げていった。そして、海というものは風がやんでもつねに落ち着かぬものであるから、白く泡立つ波となって陸に打ち上げることはなくとも、さざ波立ち、うねる波となって寄せていた。
Octavius 3.3
Ibidem erroribus delectati perquam sumus, quum in ipso aequoris limine plantas tingeremus, quod vicissim nunc appulsum nostris pedibus alluderet, fluctus nunc, relabens ac vestigia retrahens in sese resorberet.
PL 3, 236Aそこで我々は、そぞろ歩きをこの上なく楽しんだ。海のまさに際で足を浸していると、寄せてくる波が代わる代わる我々の足にたわむれかかり、あるいは引いてゆく波が足跡を引き戻しては、自らのうちへと吸い込んでいった。
Octavius 3.4
Sensim itaque tranquilleque progressi, oram curvi molliter littoris, iter fabulis fallentibus, legebamus. Hae fabulae erant Octavii, disserentis de navigatione, narratio.
PL 3, 236Bこうして我々はゆるゆると静かに歩を進め、緩やかに曲がる岸辺づたいに、話に紛れながら道のりをたどっていった。この話というのは、オクタウィウスが航海について語る物語であった。
Octavius 3.5
Sed ubi eundi spatium satis justum cum sermone consumpsimus, eamdem emensi viam rursus, versis vestigiis, terebamus.
PL 3, 236Cしかし、語らいとともに、歩みにふさわしいほどの道のりを費やしたところで、我々は同じ道を、踵を返して再びたどっていった。
Octavius 3.6
Et quum ad id loci ventum est ubi subductae naviculae, substratis roboribus, a terrena labe suspensae quiescebant; pueros videmus, certatim gestientes, testarum in mare jaculationibus 4 ludere.
PL 3, 236Dそして、引き上げられた小舟が、下に敷かれた樫材の上で、地面の湿りによる腐りから浮かされて休らっている場所まで来たとき、我々は、少年たちが競い合うように夢中になって、貝殻を海へ投げる遊びに興じているのを見た。
Octavius 3.7
Is lusus est: testam teretem, jactatione fluctuum laevigatam, legere de littore; eam testam plano situ digitis comprehensam, inclinem ipsum atque humilem, quantum potest, super undas irrotare, ut illud jaculum, vel dorsum maris raderet, enataret, dum leni impetu labitur; vel summis fluctibus tonsis emicaret, emergeret, dum assiduo saltu sublevatur.
PL 3, 237Aその遊びとはこうである。波にもまれて滑らかになった円い貝殻を、渚から拾い上げる。その貝殻を指で平らにつまみ、自分の身をできる限りかがめて低くしながら、波の上を回転させて投げる。すると、その投げた物は、穏やかな勢いで滑ってゆくあいだ、海の面を掠めて泳ぎ進むか、あるいは絶え間ない跳躍に持ち上げられて、波の頂を刈り取っては光り、浮かび上がるかする。
Octavius 3.8
Is se in pueris victorem ferebat, cujus testa et procurreret longius, et frequentius exsiliret.
PL 3, 237D少年たちのうちで、その貝殻がより遠くまで進み、より頻繁に跳ね上がった者こそが、自らを勝者と称した。