Octavius 26.1
Jam enim venio ad illa auspicia et auguria Romana, quae summo labore collecta testatus es, et poenitenter omissa et observata feliciter.
PL 3, 317Aさて私は、かのローマの前兆占いと鳥占いへと話を進めよう。お前は大変な労力をかけてこれらを集め、怠ればあとで悔いることになり、守れば幸いな結果になったのだと証言した。
Octavius 26.2
Clodius scilicet, et Flaminius, et Junius ideo exercitus perdiderunt, quod pullorum solemnissimum tripudium exspectandum non putaverunt? Quid Regulus? nonne auguria servavit, et captus est? Mancinus religionem tenuit, et sub jugum missus est et deditus.
PL 3, 317Bクロディウスや、フラミニウスや、ユニウスが軍を失ったのは、彼らが鶏どもの最も厳粛な跳ね食いの兆しを待つべきだとは思わなかったからだ、とでもいうのか。レグルスはどうか。彼は鳥占いを守ったではないか、それでいて捕らえられたではないか。マンキヌスは宗教を守った、それでいて軛の下をくぐらされ、引き渡されたではないか。
Octavius 26.3
Pullos edaces habuit et Paulus apud Cannas: tamen cum majore reipublicae parte 38 prostratus est. C. Caesar, ne ante brumam in Africam navigia transmitteret, auguriis et auspiciis retinentibus, sprevit, eo facilius et navigavit et vicit.
PL 3, 317Cパウルスもまた、カンナエの地で食欲旺盛な鶏を得ていた。それでいて、国家の大部分もろとも打ち倒されたのである。ガイウス・カエサルは、冬至の前にアフリカへ船団を送ることを鳥占いと前兆占いが押しとどめようとしたとき、これを一蹴した。そしてかえって、いっそう容易く航海をなし、勝利を収めたのである。
Octavius 26.4
Quae vero et quanta de oraculis prosequar? Post mortem Amphiaraus ventura respondit, qui proditum iri se ob monile ab uxore nescivit. Tiresias caecus, futura videbat, qui praesentia non videbat.
PL 3, 318A神託については、いったい何を、どれほど語ればよいだろうか。アムピアラオスは死んだのちに、これから起こることを答えたが、その当人は、己が首飾りのために妻に裏切られることを知らなかった。盲目のテイレシアスは未来を見通したが、その当人は目の前のことを見ることができなかった。
Octavius 26.5
De Pyrrho Ennius Apollinis Pythii responsa confinxit, quum jam Apollo versus facere desisset: cujus tunc cautum illud et ambiguum defecit oraculum quum et politiores homines et minus creduli esse coeperunt.
PL 3, 318Bピュロスについては、エンニウスがピュティオスのアポロの答えをでっちあげたのだが、そのころにはすでにアポロは詩句を作ることをやめていた。あの用心深く曖昧な神託は、人々がより洗練され、より疑い深くなり始めた頃から、絶えてしまったのである。
Octavius 26.6
Et Demosthenes, quod sciret responsa simulata φιλιππίζειν Pythiam querebatur. At nonnumquam tamen veritatem vel auspicia vel oracula tetigere.
PL 3, 318Dまた、デモステネスは、答えが偽装されていることを知っていたがゆえに、ピュティアが「フィリッポスに与している」と不満をこぼした。とはいえ、前兆占いや神託が時として真理に触れることもあった。
Octavius 26.7
Quamquam inter multa mendacia videri possit industriam casus imitatus, aggrediar tamen fontem ipsum erroris et pravitatis, unde omnis caligo ista manavit, et altius eruere et aperire manifestius.
PL 3, 318D多くの偽りの中にあって、偶然が巧みな企てを真似ているように見えることもあろう。しかしそれでも私は、この闇のすべてがそこから流れ出た誤りと邪悪の源そのものに迫り、これをより深く掘り起こし、より明らかに暴いてみせよう。
Octavius 26.8
Spiritus sunt insinceri, vagi, a coelesti vigore terrenis labibus et cupiditatibus degravati.
PL 3, 319B純一ならざる、さすらう霊たちがいる。彼らは天なる力から、地上の穢れと欲望とによって引き下ろされた者たちである。
Octavius 26.9
Isti igitur spiritus, posteaquam simplicitatem substantiae suae, onusti et immersi vitiis, perdiderunt, ad solatium calamitatis suae non desinunt perditi jam perdere, et depravati errorem pravitatis infundere, et alienati a Deo, inductis pravis religionibus a Deo segregare.
PL 3, 319Bこの霊たちは、悪徳に埋もれ、重荷を負って、己の実体の単純さを失ってしまってからというもの、己が滅んだ今、その災いの慰めとして、他者を滅ぼすことをやめない。堕落した者として、邪悪の誤りを注ぎ込むことをやめない。そして神から疎外された者として、邪な宗教を持ち込むことによって、他者を神から引き離すことをやめないのである。
Octavius 26.10
Eos spiritus 39 daemonas esse poetae sciunt, philosophi disserunt, Socrates novit, qui, ad nutum et arbitrium adsidentis sibi daemonis, vel declinabat negotia, vel petebat.
PL 3, 319Dこれらの霊が悪霊であることを、詩人たちは知っており、哲学者たちは論じており、ソクラテスは知っていた。彼は、自分の傍らに座す悪霊のうなずきと判断とに従って、事に手を出すのを控えたり、あるいは求めたりしたのである。
Octavius 26.11
Magi quoque non tantum sciunt daemonas, sed etiam, quidquid miraculi ludunt, per daemonas faciunt: illis adspirantibus et infundentibus, praestigias edunt, vel, quae non sunt, videri; vel, quae sunt, non videri.
PL 3, 320A魔術師たちもまた、悪霊を知っているだけでなく、彼らが弄する奇跡めいた業はすべて、悪霊を通じて行っているのである。悪霊たちが息を吹き込み、注ぎ込むことによって、魔術師たちは幻惑を生み出す——存在しないものを存在するかのように見せかけ、あるいは存在するものを存在しないかのように見せかけるのだ。
Octavius 26.12
Eorum magorum et eloquio et negotio primus Sosthenes et verum Deum merita majestate prosequitur: et Angelos, id est ministros et nuntios Dei, sed veri; ejusque venerationi novit assistere, ut et nutu ipso, et vultu Domini, territi contremiscant.
PL 3, 320Cこれらの魔術師たちのうち、雄弁においても業においても第一のソステネスは、真の神を、その方にふさわしい威厳をもって讃えている。また天使たち——すなわち神の、しかも真の神の僕にして使者たち——についても語り、彼らがその頷きひとつ、主の御顔ひとつによって畏れおののきながら、神への崇敬に侍ることを知っていた。
Octavius 26.13
Idem etiam daemonas prodidit terrenos, vagos, humanitatis inimicos. Quid Plato, qui invenire Deum negotium credidit? nonne et Angelos sine negotio narrat et daemonas? et in Symposio etiam suo naturam daemonum exprimere connititur? vult enim esse substantiam inter mortalem immortalemque, id est, inter corpus et spiritum, mediam, terreni ponderis et coelestis levitatis admixtione concretam, ex qua monet etiam nos procupidinem amoris, et dicit informari, et labi pectoribus humanis, et sensum movere, et affectus fingere, et ardorem cupiditatis infundere.
PL 3, 320D同じ人物は、悪霊が地上に属し、さすらい、人類の敵であることをも明かしている。プラトンはどうか。彼は、神を見出すことは至難の業だと考えた。それでも彼は、何の苦もなく天使と悪霊について語っているではないか。また『饗宴』においても、悪霊の本性を言い表そうと努めているではないか。彼によれば、それは死すべきものと死せざるものとの間、すなわち肉体と霊との間にある一つの中間的な実体であり、地の重さと天の軽さとが混じり合って凝り固まったものである。そしてこの実体から、恋の欲望が我々のうちにも形づくられるのだと彼は説き、それが人の胸に忍び入り、感覚を揺り動かし、情念を作り出し、欲望の炎を注ぎ込むのだと言うのである。