De duplici martyrio 25.1
Execramur eos qui procumbunt ad Dianae simulacrum: quanto justius eos execramur qui toto pectore serviunt mammonae, qui illi quotidie sacrificant?
PL 4, 895C我々は、ディアナの像の前にひれ伏す者たちを忌み嫌う。だが、心を尽くしてマンモナに仕え、日々これに犠牲を捧げる者たちを忌み嫌うことは、それよりもいかに正当なことであろうか。
De duplici martyrio 25.2
Et si avarus est idololatra, qui pecuniae studio tenetur, qui quod haereditate obvenit aut industria partum est recondit, nec erogat in egenos; quid censendum est de his qui lenocinio, qui foenore, qui rapto, qui fraude, qui calumniis, qui opprimendis pauperibus rem accumulant?
PL 4, 895C金銭への執着に捕らわれ、相続によって得たもの、あるいは働きによって稼いだものを蓄えこみ、貧しい者たちに施さない、そのような貪欲な者が偶像崇拝者であるとするならば、女衒の業によって、高利によって、強奪によって、詐欺によって、讒言によって、貧しい者たちを虐げることによって財産を積み上げる者たちについては、何と判断すべきであろうか。
De duplici martyrio 25.3
Atque haec idolorum servitus non solum invenitur inter Christianos, verum etiam, quod gemendum est, inter episcopos. Porro temulentia adeo communis est Africae nostrae, ut propemodum non habeant pro crimine.
PL 4, 895Cそしてこの偶像への隷属は、キリスト教徒の間だけでなく、嘆かわしいことに、司教たちの間にさえ見出される。しかも、酩酊は我々のアフリカにおいてあまりにありふれたものとなっており、もはやほとんど罪とさえ見なされていないほどである。
De duplici martyrio 25.4
Annon videmus ad martyrum memorias Christianum a Christiano cogi ad ebrietatem? An hoc levius crimen esse ducimus, quam hircum immolare Baccho? Mihi videtur multo gravius, si rem recta ratione velimus expendere.
PL 4, 895C殉教者たちの墓所において、キリスト教徒がキリスト教徒によって深酒へと強いられているのを、我々は目にしていないだろうか。我々はこれを、バッコスに雄山羊を生贄として捧げることよりも軽い罪だと考えているのだろうか。正しい理によって事柄を吟味しようとするならば、私にはこのほうがはるかに重い罪であると思われる。
De duplici martyrio 25.5
Cum tyrannus dicit: « Abnega Christum, et immola Jovi, et esto amicus noster; aut morere: » saepe lingua negat, corde reclamante, et manus adolet thus, cum animus intus adoret Christum: quamquam hoc quoque gravissimum est crimen, tamen aliquam impietatis culpam elevat humanae naturae imbecillitas.
PL 4, 895D僭主が「キリストを否み、ユピテルに生贄を捧げ、我々の友となるがよい。さもなくば死ね」と言うとき、しばしば舌は否みながらも心はこれに逆らい、手は乳香を焚きながらも、心は内でキリストを礼拝している。これもまた極めて重い罪ではあるが、人間本性の弱さが、その不敬の咎をいくらか軽くするのである。
De duplici martyrio 25.6
Ibi Satanas tibi loquitur voce tyranni: at quid tibi dicit idem per tuam concupiscentiam: « Abnega Christum, et este dives: sacrifica Mammonae, et Christo nuntium remitte. » Quid est quod pollicetur? aurum et argentum, inutilem materiam nisi exerceas.
PL 4, 895Dその場合、サタンは僭主の声を通してお前に語りかけている。だが、同じサタンがお前自身の欲望を通して語るとき、何と言うであろうか。「キリストを否み、富める者となれ〔底本は este(複数命令形)で前後の単数と揃わない。単数と取った〕。マンモナに犠牲を捧げ、キリストには暇を出せ。」彼が約束するものは何か。金と銀、お前がそれを用いなければ何の役にも立たない材料に過ぎない。
De duplici martyrio 25.7
Nec dicit, « Morere, » sed, « Oblecta oculos; » immo potius hoc dicit: « Lucrare pecuniam, ad breve tempus habiturus, perde in aeternum animam tuam. » Et tamen hic sponte submittis genua Satanae, et, abnegato Christo, te totum illi mancipas.
PL 4, 896A彼は「死ね」とは言わず、「目を楽しませよ」と言う。いや、むしろこう言うのである。「金を稼げ、しばらくの間しか持てぬものを得るために、お前の魂を永遠に失え」と。それでもなおお前は、ここでは自ら進んでサタンに膝を屈し、キリストを否んで、自分をまるごとサタンに売り渡すのである。
De duplici martyrio 25.8
Quid autem Christus? « Meus esto, et vive in aeternum; contemne divitias illas temporarias, et ego tibi centuplum reponam in hoc saeculo, et vitam aeternam in futuro.
PL 4, 896Aだが、キリストは何と言われるか。「私のものとなり、永遠に生きよ。あの一時の富を軽んじよ。そうすればこの世においては百倍のものを、来たるべき世においては永遠の生命をお前に返そう。」
De duplici martyrio 25.9
Relinque terram, et accipe coelum. » Ac Deus ista pollicens deseritur; et diabolus tam nihili res easque falso promittens, adoratur. O foedam defectionem! o turpem idololatriam! o iniquam permutationem! Quo praemio sollicitavit humani generis primos auctores?
PL 4, 896A「地を捨てて、天を受けよ。」しかるに、これほどのものを約束する神は見捨てられ、かくも取るに足らぬものを、しかも偽って約束する悪魔が崇拝されるのである。ああ、忌まわしい離反よ。ああ、恥ずべき偶像崇拝よ。ああ、不当な取り替えよ。悪魔は人類の最初の始祖たちを、いかなる報いで誘惑したのか。
De duplici martyrio 25.10
Ostendit pomum, et dedit mortem. Mendacio fefellit: Non moriemini, sed eritis sicut dii, scientes bonum et malum (Gen. III, 4, 5) .
PL 4, 896B悪魔は林檎を見せて、死を与えた。偽りをもって欺いたのである。「汝らは死なない。それどころか、神々のようになり、善悪を知る者となるであろう」(創世記3:4-5)。
De duplici martyrio 25.11
Atque illi delusi, qualem dominum deseruerunt, et ad quem defecerunt? a qua felicitate exciderunt, et in quas aerumnas semet conjecerunt?
PL 4, 896Bかくして欺かれた彼らは、いかなる主を見捨て、いかなる者へと寝返ったのか。いかなる幸いから転落し、いかなる苦難へと自らを投げ込んだことであろうか。
De duplici martyrio 25.12
Sed idem ille tenebrarum princeps qui Evae locutus est per serpentem, nobis loquitur per satellites suos ac ministros, per lenas et lenones, per eos qui pelliciunt ad amorem pecuniae, ad ambitionem, ad voluptatem, avocantes a sinceritate quae est in Christo Jesu.
PL 4, 896B同じ、蛇を通してエバに語りかけたあの闇の首領は、我々に対しては、その従者や下僕たち、すなわち女衒や娼家の主たち、また金銭への愛、野心、快楽へと誘い込み、キリスト・イエスにある純朴さから引き離す者たちを通して語りかけるのである。
De duplici martyrio 25.13
Idem ille loquitur nobis per concupiscentias nostras, quae vivunt in membris nostris. Nec dicit quod homo tyrannus, « Aut mihi obtempera, aut morere; » nec ostentat carceres, catenas, uncinos, sartagines, aut caminos incensos, non cruces, laqueos aut gladios; sed tantum: « Contemne Deum, renuntia vitae coelestis haereditati, et committe adulterium, et capies voluptatem. » Sed qualem?
PL 4, 896B同じ者は、我々の肢体に宿る欲望を通しても、我々に語りかける。彼は人間の僭主のように「私に従え、さもなくば死ね」とは言わない。牢獄も、鎖も、鉤も、鉄鍋も、燃え盛る炉も、十字架も、絞首の縄も、剣も見せつけはしない。ただこう言うだけである。「神を軽んじ、天の生命という相続財産を放棄し、姦通を犯せ。そうすれば快楽を得るであろう」と。だが、いかなる快楽であろうか。
De duplici martyrio 25.14
Momentaneam, et corporis tantum, quot autem amaritudinibus conditam? infamia, periculo, super omnia vero secreto conscientiae cruciatu. Haec est esca diaboli, hoc auctoramentum. Stipendium porro quale est?
PL 4, 896C束の間の、肉体だけの快楽であり、しかもいかに多くの苦味に満ちていることか。悪評、危険、そしてとりわけ良心の秘めた責め苦である。これが悪魔の撒く餌であり、その手付金である。しかも、その報酬はいかなるものか。
De duplici martyrio 25.15
Dicat majore cum fide beatus Apostolus: Stipendium peccati mors est (Rom. VI, 23) . Quae mors? corporis, quam solam minitatur et inferre potest tyrannus homo? non, sed mors gehennae, quae finem nescit.
PL 4, 896C幸いなる使徒に、いっそう確かな言葉で語らせよう。「罪の報酬は死である」(ローマ6:23)。いかなる死か。人間の僭主が脅し、また実際に下しうる、肉体の死のみであろうか。そうではない、終わりを知らぬゲヘナの死である。
De duplici martyrio 25.16
Plus potest homo tyrannus quam diabolus Ille quadammodo cogit hominis naturam, nihil aliud potest quam sollicitare: dejicere non potest, nisi assentiaris, contempsisse vicisse est.
PL 4, 896C人間の僭主のほうが悪魔よりも大きな力を持つ〔底本は diabolus Ille と句読を欠く。diabolus で文を切り、ille を僭主と取った〕。僭主はある意味で人間の本性を強いることができるが、悪魔はただ誘いかけることしかできず、お前が同意しない限り、打ち倒すことはできない。悪魔を蔑むことは、すなわち悪魔に勝つことである。