Panegyricus Constantino Augusto dictus 5.1
Existimare quidem de principibus nemini fas est: nam et in vestibulo suo inquirentem repellit objecta veneratio, et si qui mentem propius adegerunt, quod oculis in solem se contendentibus evenit, praestricta acie, videndi facultate caruerunt; verum tu facis, principum maxime, ut patere videantur, quae prius obstructa fuerant, qui tam optas totus videri quam caeteri recusabant.
PL 8, 586C元首たちについて論じ量ることは、そもそも誰にも許されていない。彼らの玄関先ですでに、差し向けられた崇敬の念が、詮索する者を押し返すからであり、たとえ心をより近くまで進め入れた者があったとしても、太陽に目を向けようとする者に起こることと同じく、視力を眩まされて、見る力を失ってしまうのである。しかし、元首たちのうちこの上なく偉大なる者よ、あなたは、以前は閉ざされていたものが開かれて見えるようにする。他の者たちが見られることを拒んだのと同じだけ、あなたはすっかり見られることを望んでいるのだから。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 5.2
Non terror obtentui est, nec occultandis quae plerumque intrinsecus latent, demorandoque aspectu ostentatio speciosa prohibetur.
PL 8, 587A恐怖が隠れ蓑とされることはなく、たいてい内に潜んでいるものを隠し、まなざしを押しとどめるために、見栄えのする虚飾が立ちはだかることもない。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 5.3
Obtutus hominum benignus receptas, nec intuentem iniquus fulgor retundit, sed serenum lumen invitat: nunc denique intelligimus, quae desideranda in prioribus fuerant, postquam ea, quae operta in caeteris veriti sumus, in te reserata veneramur.
PL 8, 587Aあなたは人々のまなざしを慈しみ深く受け入れ、見つめる者を過酷な光が撥ねつけることもなく、むしろ穏やかな光がそれを招き入れる。我々は今にしてようやく、以前の元首たちにおいて何が望まれるべきであったかを理解する。他の者たちにあっては覆い隠されていることを恐れていたそのことが、あなたにあっては開かれているのを、我々は崇めているのだから。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 5.4
Igitur, ut facitis, beatissimi Caesares, per omnes paternarum laudum vias ite securi. Non simplici quidem itinere humerosae ejus virtutes ingrediuntur, sed omnia ad eumdem gloriae exitum ferunt.
PL 8, 587Aそれゆえ、この上なく幸いなる副帝たちよ、現にそうしているとおり、父の誉れへと通じるあらゆる道を、案ずることなく進むがよい。父の数多き〔底本は humerosae。numerosae と読む〕徳は、一筋の道を通って進むのではないが、そのすべてが同じ栄光の到達点へと至るのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 5.5
Nullae cupiditatum deflexiones, nullus erroris anfractus: ut verenda progredientibus non sit dispendiosa revocatio. Itaque maturiorem cursum instituistis, qui moram considerandi itineris non habetis.
PL 8, 587Aそこには欲望による逸脱もなく、迷いの曲がり道もない。それゆえ、進みゆく者たちにとって、損失を伴う引き返しを恐れる必要はない。だからこそ、副帝たちは道を思案して手間取ることがないので、より速やかな歩みを始めたのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 5.6
Sed mihi circumvento hac ipsa rerum copia, quae potissimum capessenda sit via, qui aditus fiat incertum est: ita specie se multa offerunt paria, magnitudine congruentia.
PL 8, 587Bしかし、この事柄の豊かさそのものに取り囲まれた私にとっては、いずれの道をこそ選び取るべきか、いかなる入り口をとるべきかが定かでない。それほど多くのことが、姿において等しく、大きさにおいて釣り合うものとして、我が前に差し出されているのである。