Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.1
Uno hoc bello, si debitis laudibus immorari vacaret, dies integer conderetur. Nunc ita omnia praetervolans cecidit oratio, ut victoriarum tuarum non summam evolveret, sed ornamenta monstraret.
PL 8, 596Aこの一つの戦だけについてすら、ふさわしい賛辞にとどまる暇があるならば、一日をまるごと費やすことになるであろう。しかし今、私の言葉はすべてを飛び越えるようにして進み、あなたの勝利の全体を語り尽くすのではなく、ただその見どころを示すにとどまったのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.2
His rebus semper e re publica gestis tanta vi tantoque successu, ut nunquam virtus tua intremuerit, prudentia haeserit, felicitas claudicarit, satis, ut opinor, probatum est perpetuam in te benignae majestatis opem fluere: ut coelestes exercitus tui non tunc primo missi, sed tum demum intellecti esse videantur.
PL 8, 596Aこれらのことがらは、常に国家のために、これほどの力と、これほどの成功とをもって成し遂げられ、あなたの力が一度も揺らぐことなく、あなたの知恵が一度も行き詰まることなく、あなたの幸運が一度も足を踏み外すことがなかったのであるから、慈しみ深き至高の威厳の助けが絶えずあなたに注がれていることは、思うに十分に証明されたのである。それゆえ、あなたの天上の軍勢は、あの時はじめて遣わされたのではなく、あの時になってようやく我々に気づかれただけであると思われるのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.3
Talis igitur ad liberandam Italiam et tam tutus accedis, ut cum res bellica caecos habeat eventus, in te tamen dimicandi voluntatem pro victoriae pignore teneres, etsi abessent auxilia divina.
PL 8, 596Bそれゆえ、あなたはイタリアを解放するために、これほどの姿で、これほど安泰な身をもって近づいたのであり、戦の営みが先の見えない成り行きを持つものであるとはいえ、あなたにおいては、たとえ神の助けがなかったとしても、戦おうとするその意志そのものが、勝利の保証として保たれていたのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.4
Aderat enim robustus, et florens, plenus virium, animi plenus exercitus, laetus armis, et militiae munia exequens studio magis quam necessitate, quippe cui stipendia sunt pauciora quam praelia.
PL 8, 596B実に、あなたのもとには、頑健にして生気に満ち、力に満ち、気概に満ちた軍勢が控えており、武具を喜び、必要にというよりむしろ熱意によって軍務を果たしていた。この軍にあっては、軍務の年数よりも戦の数のほうが多かったのだから。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.5
Cum dico praelia, significo victorias, praeterea tam amans tui quam tibi carus. Ignosce enim superba virtus, quantumvis fiduciae et spiritus capias, amor principis facit militem fortiorem.
PL 8, 596B戦と言うとき、私は勝利を意味している。さらにこの軍は、あなたに愛されているのと同じだけ、あなたを愛していた。許せ、誇り高き力よ——お前がどれほど確信と気概を得ようとも、元首への愛こそが兵をいっそう強くするのである。