Panegyricus Constantino Augusto dictus 29.1
Praetermittam hoc loco, Constantine maxime, disponendi militis tui miram incredibilemque rationem: hoc enim persequi vellem, quem tenuisset locum coelestis exercitus dicam.
PL 8, 602Aいとも偉大なるコンスタンティヌスよ、この場では、あなたの兵の配置における驚くべき、信じがたいほどの手並みについては省くこととする。それを詳しく語ろうとすれば、あの天上の軍勢がどの位置を占めていたかを語ることになってしまうだろうから。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 29.2
Quanquam non illos arbitror stetisse nisi tecum; difficillimam enim pugnae partem tibi diligis, et tanquam pro fortunae gradu modus virtutum debeatur, ita inter tuos non vis principatu magis excellere quam labore.
PL 8, 602Aとはいえ、彼らはあなたとともにでなければ立っていなかったであろうと、私は思う。というのも、あなたは戦いのもっとも困難な部分を、自らのために選び取るのであり、あたかも、地位の高さに応じて徳の量が課せられるべきであるかのように、あなたは、あなたの兵たちの間で、元首の地位においてよりも労苦において抜きん出ることを望むのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 29.3
Cumulatissimum quidem principis munus est, si manu cesset, non cessasse consilio; sed tu non segnior gerere quam jubere, simul exercitus tuos monitu regis, opere juvas, incendis exemplo.
PL 8, 602A確かに、元首にとってこの上ない務めとは、たとえ自らの手を休めるとしても、知略において休むことがないということである。しかし、あなたは命じることに劣らず自ら行うことにも怠りなく、あなたの軍勢を、諭しによって導きながら、同時にその働きによって助け、その手本によって奮い立たせるのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 29.4
Quod hic etiam facis promptius quam in caeteris praeliis; quod in praesenti erat tam ampla pugnae merces, quam pugnator illustris; et statim Roma victoris. Cujus rei cum imaginem coepi, dicturus horresco. Invadis primus aciem, solus irrumpis.
PL 8, 602Aそして、あなたはこの戦いにおいて、他のいかなる戦いよりも、これをいっそう進んで行った。というのも、目前には、戦い手の輝かしさに劣らぬほど大いなる戦いの報酬が控えており、勝者にはただちにローマが与えられることになっていたからである。私はその情景を思い描きはじめると、これから語ろうとするだけで身震いを覚える。あなたは真っ先に戦列に躍り込み、ただ一人で敵中へと突き入るのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 29.5
Obumbrant euntem telorum irriti jactus, sonat ictibus umbo securus. Hos quos trabalis hasta dejicit, insultans ferus proterit. Fulget nobilis galea, et corusca luce gemmarum divinum verticem monstrat. Auro clypeus, auro arma collucent.
PL 8, 602B進みゆくあなたの周りには、当たることのない投げ矢の数々が影を落とし、あなたの盾の丸みは、打たれても揺るがぬまま音を立てる。梁のごとき槍が打ち倒す者たちを、猛き馬が跳びかかって踏みにじる。気高い兜がきらめき、宝石のまばゆい光が、神々しい頭を示している。黄金は盾に、黄金は武具に照り輝いている。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 29.6
O quantam vim possides virtus, quae in hoc habitu plus terroris praeferas quam decoris! Secuti hunc ardorem fortissimi milites, et dignos se ductu ejus imperioque testati, sic viritim laboraverunt, quasi summa res singulorum manu niteretur.
PL 8, 602Bおお、力よ、お前はなんと大いなる勢いを備えていることか、この装いにおいて、美しさよりもむしろ恐ろしさを示すとは。この激しさに従った、この上なく勇猛な兵士たちは、その指揮と統率とにふさわしいことを証しながら、あたかも事の全体が一人一人の手にかかっているかのように、めいめい力を尽くして戦ったのである。