Panegyricus Constantino Augusto dictus 38.1
Quid igitur his temporibus fortunatius, cum beneficio Constantini maximi, qui tam mature nobis Caesares dedit, utamur maximis eorum commodis, et integra aetas supersit?
PL 8, 608Aそれゆえ、この時代よりも幸いなことが、いったい何かあるだろうか。これほど早くから我々に副帝たちを与えた、いとも偉大なるコンスタンティヌスの恩恵によって、我々はその最大の益を享受しながら、なおその若々しい年齢の全体を先に残しているのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 38.2
Nihil imminuitur, et plurimum sumitur: ut, cum res largiter suppetat, spes tamen illibata permaneat.
PL 8, 608A何一つ損なわれることなく、しかも極めて多くのものが得られている。それゆえ、事がすでに豊かに満たされていながらも、なお望みが少しも損なわれることなく保たれているのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 38.3
Quinquenniis igitur feliciter inchoatis, decennia Caesarum nobilissimorum, ultra posteros nostros extendenda, quam impense rogare et orare nos conveniat, ipsis bonis temporum, et reipublicae utilitatibus admonemur.
PL 8, 608Aそれゆえ、幸いのうちに始まった五年祭に続いて、この上なく高貴な副帝たちの十年祭が、我々の子孫の代を越えてまでも続けられるようにと、我々はどれほど熱心に願い求めるべきであるか——そのことを、この時代そのものの善きことがらと、国家の益とが、我々に教えているのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 38.4
Jacet in latere Galliarum, aut in sinu tuo fusa barbaria: Persae ipsi, potens natio, et post Romanam magnitudinem in terris secunda, amicitiam tuam, Constantine maxime, non minus trepide, quam amabiliter petiverunt.
PL 8, 608B蛮族は、ガリアの側にあっても、あなたの懐深くにあっても、打ち倒されて横たわっている。ペルシア人たち自身でさえ——この地上でローマの偉大さに次ぐ、力ある民族でありながら——いとも偉大なるコンスタンティヌスよ、あなたとの友好を、親しみを込めてというに劣らず、恐れおののきながら求めたのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 38.5
Nulla in terris tam ferox natio est, quae te non metuat aut diligat. Omnia foris placita, domi prospera, annonae ubertate, fructuum copia. Exornatae mirandum in modum, ac prope de integro conditae civitates.
PL 8, 608Bこの地上に、あなたを恐れず、あるいは愛さずにいるほど猛々しい民族は一つもない。対外においてはすべてが平穏に定まり、国内においてはすべてが順調であり、穀物は豊かに実り、果実は満ち溢れている。数々の都市は、驚くべきほどに飾り立てられ、ほとんどまったく新たに建て直されたかのようである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 38.6
Novae leges regendis moribus et frangendis vitiis constitutae. Veterum calumniosae ambages recisae, captandae simplicitatis laqueos perdiderunt. Pudor tutus; munita conjugia.
PL 8, 608B風紀を正し、悪徳を打ち砕くための新たな法律が定められた。昔からの、人を陥れる回りくどい訴訟の手口は断ち切られ、純朴な人々を罠にかけようとするその仕掛けは失われた。慎み深さは守られ、結婚生活は堅く保たれている。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 38.7
Securae facultates ambitione sui gaudent, nec aliquis habendi quam plurimum metus; sed in tanta bonorum affluentia magna verecundia non habendi. Hic denique status rerum est, ut obtinendae potius felicitatis votum geramus, quam augendae cupiditatis.
PL 8, 608B安泰な財産は、おのれを誇ることを喜びとし、できる限り多くを持つことへの恐れは、もはや誰にもない。むしろ、これほどの善きものの溢れる中では、持たずにいることこそ、大いなる恥と見なされるのである。つまるところ、事の有様はこうであるから、我々が抱くべき誓願は、欲望を増し加えることよりも、むしろこの幸いを保ち続けることなのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 38.8
Unum modo est, quo fieri posset Roma felicior, maximum quidem, sed tamen solum, ut Constantinum, conservatorem suum, ut beatissimos Caesares videat, ut fruendi copiam pro desiderii modo capiat, ut vos alacris excipiat; et cum reipublicae ratio digredi fecerit, receptura dimittat.
PL 8, 608Cただ一つだけ、ローマがいっそう幸いになりうる道が残されている。それはこの上なく大きなことでありながら、ただ一つのことである。すなわち、おのれの守護者であるコンスタンティヌスを、この上なく幸いなる副帝たちを、ローマが目にすることであり、その望みに応じただけの享受のゆとりを得ることであり、皇帝と副帝たちを喜びをもって迎え入れることであり、そして国家の理が立ち去らせるときには、再び迎え入れることを期しつつ送り出すことなのである。