ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Noe et arca

Caput XXXI 第XXXI章

Ambrose of Milan · De Noe et arca · PL 14, 412C · 17 sectiones

De Noe et arca 31.1

1

Sem et Japheth pietas commendatur; et quid sit quod retrorsum dicuntur ambulasse, exponitur. Tum quomodo sobrius factus sit Noe. Denique cur Scriptura, cum prius Cham medium posuisset, eum nunc juniorem appellaverit.

PL 14, 412C

セムとヤフェトの敬虔が称えられ、二人が「後ろ向きに歩いた」と言われる意味が説明される。次に、ノアがどのようにして醒めたか。最後に、聖書が先にはハムを中の子と置いていたのに、なぜここでは彼を年下と呼んだのか。

De Noe et arca 31.2

2

116. Quid est quod Sem et Japheth imposuerunt vestimentum super humeros suos, et perrexerunt retrorsum, et operuerunt nudum patrem, et non viderunt nudationem ejus (Gen. IX, 23) ?

PL 14, 412D

116. 「セムとヤフェトが衣を自分たちの肩に載せ、後ろ向きに歩んで、裸の父を覆い、父の裸を見なかった」(創世記9:23)とは、どういうことか。

De Noe et arca 31.3

3

Littera evidentem pietatis expressit affectum, quod nudatum amictu patrem boni filii videre caverunt, ne paterna reverentia vel ipso minueretur aspectu. Siquidem etiam tacito vultu pietas frequenter offenditur.

PL 14, 413A

字義は敬虔の明白な情を表している。善い子らは、衣をはがれた父を見まいと気をつけた。父への畏敬が、見ることによってさえ減じないようにである。黙った顔つきによってさえ、敬虔はしばしば損なわれるからである。

De Noe et arca 31.4

4

Unde etiam Romae vetus fuisse usus dicitur, ne filii cum parentibus et maxime puberes intrarent lavacrum. 117. Sensus autem altior hoc habet, quia insipiens praesentia tantummodo videt quae in oculis sunt, futura non respicit, praeterita non cogitat.

PL 14, 413A

そこで、ローマにも、子が親と、とくに成年の者が一緒に浴場に入らないという古い習わしがあったと言われる。117. より高い意味はこうである。愚か者は目の前にある現在のものしか見ず、未来を顧みず、過去を思わない。

De Noe et arca 31.5

5

Sapiens autem et praeterita recordatur, et futura considerat. Omnis ergo mens sapiens retrorsum ambulat, hoc est, praeterita spectat; nec naturae quodam usu impeditur: nihil vacuum, nihil nudum suorum patitur esse gestorum.

PL 14, 413A

賢者は過去を思い起こし、未来を考える。ゆえに賢い精神はみな後ろ向きに歩む、すなわち過去を見る。本性のある習いに妨げられることもない。自分の行いのうちに、空虚なもの、裸のものを何も許さない。

De Noe et arca 31.6

6

Operit quae aliter gesta sunt amictu quodam et gratia vel praesentis operis, vel futuri; ut nihil indecorum praetereat, nihil inornatum relinquat.

PL 14, 413A

別様に行われたことを、現在の、あるいは未来の務めの衣と恩恵で覆い、見苦しいものを何も通り過ぎさせず、飾られないものを何も残さない。

De Noe et arca 31.7

7

Unde et Apostolus superiora obliviscebatur, priora appetebat: sed obliviscebatur, ut absconderet persecutionis errores, ut tegeret superiora delicta, bonisque operibus obumbraret.

PL 14, 413B

それゆえ使徒も、以前のもの〔superiora は「以前の」、priora は「前方の」と取った〕を忘れ、前にあるものを追い求めた。だが彼が忘れたのは、迫害の誤りを隠し、以前の罪を覆い、善い業で陰らせるためであった。

De Noe et arca 31.8

8

Beati enim et illi quorum tecta sunt peccata (Psal. XXXI, 1) ; id est, si tegantur bonis factis, et operiantur virtutum sequentibus disciplinis. 118. Et sobrius, inquit, factus est Noe a vino (Gen. IX, 24) .

PL 14, 413B

「罪が覆われた人々もまた幸い」だからである(詩篇31:1)。すなわち、善い行いに覆われ、後に続く徳の教えによって覆いをかけられるということである。118. 「そしてノアはぶどう酒から醒めて素面になった」と彼は言う(創世記9:24)。

De Noe et arca 31.9

9

Manifestum est ex ebrietate, intercedente somno, sobrios fieri homines: mens autem sobria est, quando et praeterita et futura cognoscit. Sobria ergo erat mens justi, etiam quando ebria putabatur. Est enim praeclarum poculum inebrians justos.

PL 14, 413B

眠りが間に入ることで人が酔いから醒めるのは明らかである。精神が醒めているのは、過去も未来も知るときである。ゆえに義人の精神は、酔っていると思われたときにも醒めていた。義人を酔わせる杯は輝かしいからである。

De Noe et arca 31.10

10

Ille autem vere inebriatus erat, qui ridebat patrem. Qui enim neque praeteritam generationis gratiam, neque praesentem reverentiam patris, neque futuram poenam paternae injuriae considerabat, vere ebrius erat; et quod putabat videre se, non videbat.

PL 14, 413C

だが真に酔っていたのは、父を嘲った者であった。生まれの恩恵の過去も、父への現在の敬意も、父への侮辱の未来の刑罰も考えなかった者こそ、真に酔っていた。そして自分が見ていると思っていたものを、見てはいなかった。

De Noe et arca 31.11

11

Erat in illo profunda caecitas, qui patrem videre non poterat. Nam si vidisset patrem, non utique risisset. Neque enim ridendus, sed verendus est pater. Multo autem amplius mentem justi insipiens videre non poterat.

PL 14, 413C

父を見ることのできなかった彼には、深い盲目があった。父を見ていたなら、嘲りはしなかったはずだからである。父は嘲るべきではなく、敬うべきである。まして、義人の精神を見ることなど、愚か者にはなおさらできなかった。

De Noe et arca 31.12

12

Quomodo enim videbat, qui in eo putabat ebrietatis errorem, ubi erat perfectus sapientiae caeterarumque virtutum vapor? Sicut scriptum est: Vapor est enim virtutis Dei (Sap. VII, 25) .

PL 14, 413C

知恵とその他の徳の完全な熱があるところに、酔いの誤りがあると思った者に、どうして見えたであろうか。こう書かれているとおりである。「それは神の力の熱である」(知恵の書7:25)。

De Noe et arca 31.13

13

Quando enim mens magis sobria est, quam tunc quando naturam omnium rerum, temporumque praesentium et futurorum ita spectat negotia, ut nulla in eo temporalis titubantia ebrietatis appareat?

PL 14, 413C

万物の本性、現在と未来の時の事柄をこのように見渡し、その人に一時的な酔いのよろめきがまったく現れないとき以上に、精神が醒めているときがあろうか。

De Noe et arca 31.14

14

119. Quaero etiam qua ratione cum ante medium dixerit inter filios Cham, nunc juniorem constituat. Sic enim scriptum est: Cognovit Noe omnia quae fecit ei filius junior (Gen. IX, 24) . Numquid ante Scriptura in ordine generationis erravit? Non utique. Quid ergo?

PL 14, 413D

119. 私はまた問う。先にはハムを子らの中の中の子と言ったのに、いまなぜ年下と置くのか。こう書かれているからである。「ノアは、年下の子が自分にしたことをすべて知った」(創世記9:24)。聖書は先に世代の順を誤ったのか。決してそうではない。ではどうなのか。

De Noe et arca 31.15

15

Contraria nunc scripta sunt? Non arbitror. Quomodo igitur solvitur, nisi juniorem non aetate, non tempore accipias: sed rudem sensu et in quadam intellectus infantia constitutum, qui provectioris doctrinam aetatis non hauserit, nec perceperit senile consilium?

PL 14, 413D

いまは反対のことが書かれたのか。そうは思わない。では、どう解くか。年下を年齢や時間によってではなく、理解において未熟で、知性の幼さにある者と、つまり、より進んだ年齢の教えを汲まず、老人の助言を受けなかった者と解するのでなければ。

De Noe et arca 31.16

16

Cani enim quidam sunt sensus hominum. Et ideo inquit: Cum veneris ad seniorum concilium, claude os tuum (Eccli. XXXII, 13) . Et alibi habet sententia: Discendum enim tibi prius est, quam loquendum (Ibid., 18, 19) .

PL 14, 414A

人の理解にも白髪のものがあるからである。それゆえ彼は言う。「年長者たちの集いに来たときは、汝の口を閉じよ」(集会の書32:13)。また別の箇所にもこの句がある。「汝はまず学ばねばならない、語る前に」(集会の書18:19)。

De Noe et arca 31.17

17

Aures ergo paratas habe, ut aliquid de sapientium consiliis consequaris. Lingua reprimenda est, auditio praeparanda.

PL 14, 414A

ゆえに、耳を備えておけ。賢者たちの助言から何かを得るために。舌は抑えるべきであり、聞くことは備えるべきである。