ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Noe et arca

Caput XXIV 第XXIV章

Ambrose of Milan · De Noe et arca · PL 14, 401A · 17 sectiones

De Noe et arca 24.1

1

De praerogativa potestatis hominibus in caetera animalia per benedictionem qua Noe cum suis donatus est, divinitus attributa. Et quomodo intelligatur Dominus eisdem hominibus in escam dedisse omnia reptilia, cum eorum quaedam venata sint.

PL 14, 401A

神の定めにより、祝福をとおしてノアとその子らに与えられた、他の動物に対する人間の権能の優位について。また、這うものの中には毒のあるもの〔底本は venata「狩られた」。後段で毒のある這うものを論じるので、venenata「毒のある」と読む〕もあるのに、主が同じ人間たちにすべての這うものを食物として与えたとは、どう理解すべきか。

De Noe et arca 24.2

2

86. Et benedixit Dominus Noe et filios ejus, dicens: Crescite et multiplicamini, et replete terram, et dominamini ejus: et timor vester et tremor erit omnibus bestiis terrae, et omnibus avibus coeli, et in omnibus quae moventur super terram, et in omnibus piscibus maris (Gen. IX, 1 et 2) .

PL 14, 401B

86. 「そして主はノアとその子らを祝福して言った。生めよ、増えよ、地に満ちよ、これを治めよ。汝らへの畏れと戦きは、地のすべての獣、天のすべての鳥、地の上を動くすべてのもの、海のすべての魚にあるであろう」(創世記9:1, 2)。

De Noe et arca 24.3

3

Haec praerogativa potestatis in caeteris animalibus videtur hominibus attributa et in superioribus partibus.

PL 14, 401B

他の動物に対するこの権能の優位は、〔聖書の〕前の箇所でも人間に与えられていると見える。

De Noe et arca 24.4

4

Sed eo loco ubi dixit quod Deus hominem fecit, dicitur: Masculum et feminam fecit eos, et benedixit eis dicens: Crescite et multiplicamini, et replete terram, et dominamini ejus, et potestatem habete super pisces maris, et volatilia, et bestias terrae, et reptilia (Gen. I, 28) .

PL 14, 401B

だが、神が人を造ったと言う箇所では、こう言われている。「男と女に彼らを造り、彼らを祝福して言った。生めよ、増えよ、地に満ちよ、これを治めよ。海の魚、空の鳥、地の獣、這うものを支配する権能を持て」(創世記1:28)。

De Noe et arca 24.5

5

Quod eo admonui, ut intelligas geminam hominis generationem expressam: unam secundum imaginem Dei, alteram secundum figmentum de luto terrae. Denique illa creatio hominis de luto terrae videtur esse facta post mundum, postquam requievit Deus ab operibus suis.

PL 14, 401C

私がこれを注意したのは、人の生成が二重に表されていることを、あなたが理解するためである。一つは神の像にしたがうもの、もう一つは地の土から形づくられたものにしたがうものである。そもそも、人が地の土から造られたのは、世界の後、神がその業を終えて休んだ後のことと見える。

De Noe et arca 24.6

6

Sero quodammodo terrenae statuae figmentum gignitur. Non erat pluvia super terram, nec homo terram operabatur. Tunc de limo terrae finxit Deus hominem, et insufflavit in faciem ejus spiritum vitae, et factus est homo in animam viventem (Gen. II, 5 et 7).

PL 14, 401C

いわば遅れて、土の像の形づくられたものが生み出される。「地の上には雨がなく、人も地に労役していなかった。そのとき神は地の泥から人を形づくり、その顔に命の霊を吹き入れた。人は生きる魂となった」(創世記2:5, 7)。

De Noe et arca 24.7

7

Ille autem sexto die, quasi perfecto numero quo omnia conclusa sunt opera Dei, quasi perfecta operatione constitutus homo secundum imaginem Dei est, cui etiam iste comparatur qui in diluvio justus inventus est.

PL 14, 401D

一方、前者は六日目に、神のすべての業が閉じられたその数が完全であるように、いわば完全な営みによって、神の像にしたがって据えられた人である。洪水のとき義人と見いだされたこの者〔ノア〕は、彼になぞらえられる。

De Noe et arca 24.8

8

Et ideo supra terrena omnia eum constituit Deus, sicut et illum ad imaginem Dei factum, quia uterque a terrenis vitiis temperabat.

PL 14, 401D

それゆえ神は、神の像に造られたかの者と同じく、彼をもすべての地上のものの上に据えた。双方とも地上の悪徳から身を節していたからである。

De Noe et arca 24.9

9

Ille qui ita generatus est, ut nihil terreno deberet contagio: iste qui et in periculis fuerat approbatus, et examinatus in passionibus, et repertus quod in confusione non fuisset obnoxius passioni.

PL 14, 402A

かの者は、地上の汚れにいささかも負うところがないように生み出された。この者は危難のうちで試され、情念のうちで吟味され、混乱のただ中にあっても情念に屈していなかったと認められた者である。

De Noe et arca 24.10

10

87. Altior autem sensus habet quod justus magnitudine et multitudine virtutis augetur, atque doctrina; et replet terram, quasi cor quoddam in quo sit receptaculum intelligibilium. Ita nihil vacuum sapientiae esse patitur, quod insipientia possit invadere.

PL 14, 402A

87. より高い意味はこうである。義人は徳の大きさと多さによって、また教えによって増し加わり、地に満ちる。その地は、知性で捉えられるものの収まる場所となる、いわば心臓のようなものである。こうして彼は、知恵に空きがあって、愚かさがそこに侵入しうるようなことを許さない。

De Noe et arca 24.11

11

Domitis igitur non solum terrenis omnibus passionibus, sed etiam sensibus corporalibus, bestias quoque sibi quodam terrore subjicit et timore, in quibus species videtur inesse malitiae atque feritatis.

PL 14, 402A

そこで、地上の情念をすべて、さらに体の感覚までも抑えたうえで、彼は獣をも、ある種の脅しと畏れによって己に服させる。獣のうちには、悪意と獰猛さの姿が宿っていると見えるからである。

De Noe et arca 24.12

12

Immitis enim et agrestis est omnis malitia, et inflatur aerio quodam tumore. Nec illud obscurum, quod reptilia quaedam lethalium quamdam habent speciem passionum, a quibus venenum quoddam menti videtur infundi.

PL 14, 402A

あらゆる悪意は残忍で野蛮であり、空気のような膨れで膨らむからである。また、這うもののうちに、致死的な情念の姿をいくらか帯びたものがあり、そこから精神に毒が注ぎ込まれると見えることも、明らかである。

De Noe et arca 24.13

13

Omnibus ergo his imperat justus quibus non commiscetur: sed coercet ea, si mens ejus non delectatione, non cupiditate ducatur, non tristitia et timore frangatur; non etiam luxuria atque deliciis tamquam lubricum et caducum vitae hujus agat cursum, sed continentia et temperantia abigat a se vir sapiens hujusmodi passiones.

PL 14, 402B

それゆえ義人はこれらすべてを支配する。彼はこれらと混ざり合わないが、これらを抑える。その精神が快楽にも欲望にも導かれず、悲しみや恐れに打ち砕かれず、また奢侈や贅沢によってこの世の滑りやすく落ちやすい行程を歩むのでもなく、賢者が自制と節制によってこうした情念を己から追い払うならば、である。

De Noe et arca 24.14

14

88. Sed quia subdidit statim: Omnia reptilia quae sunt viva, erunt vobis in escam (Gen. IX, 3) ; ne forte te moveat quia ante de reptilibus diximus venenatis, cognosce alia esse reptilia venenata, alia mansueta.

PL 14, 402B

88. だが彼は直ちに加えた。「生きているすべての這うものは、汝らの食物となる」(創世記9:3)。先に我々が毒を持つ這うものについて述べたので、あなたが動揺しないよう、這うものには毒のあるものと温和なものがあると知れ。

De Noe et arca 24.15

15

De mansuetis igitur reptilibus accipe, quae etsi non omnia ventre et pectore repunt sicut colubri, tam exiguos tamen pedes habent, ut repere magis quam ambulare videantur.

PL 14, 402B

それゆえ温和な這うものについて受け取れ。それらは、蛇のように腹と胸ですべてが這うわけではないにせよ、ごく小さな足しか持たず、歩くというより這うように見える。

De Noe et arca 24.16

16

Ergo venenatorum reptilium similes immundas in corpore accipe passiones, mansuetorum autem decoras. Omnis enim affectus qui est praeter deformis delectationis illecebram, passio quidem est, sed bona passio.

PL 14, 402C

ゆえに、毒を持つ這うものに似たものを体における不浄な情念と受け取り、温和なものに似たものを美しい情念と受け取れ。醜い快楽の誘い以外のあらゆる感情は、たしかに情念ではあるが、善い情念だからである。

De Noe et arca 24.17

17

Cupiditas mollior, et ira, et timor, hae noxiae animae passiones sunt; affectus autem innoxii, passiones bonae sunt. Et his vivendi quidam nobis usus ministratur, et causa: harum cibo utimur ad vitae gratiam, harum epulis delectamur.

PL 14, 402C

いっそう柔弱な欲望、怒り、恐れ、これらは魂の有害な情念である。一方、害のない感情は善い情念である。これらによって、我々には生きるための一定の用と理由が供される。我々はこれらを食物として命の優雅さのために用い、これらの饗宴を楽しむ。