ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Noe et arca

Caput XVI 第XVI章

Ambrose of Milan · De Noe et arca · PL 14, 387B · 15 sectiones

De Noe et arca 16.1

1

Cur dictum sit: Memor fuit Dominus Noe, nulla ejus uxoris ac filiorum ejus facta mentione? Cur item bestiae prius, quam jumenta nominata sint; et qualis spiritus super terram inductus, ut aquae cessarent?

PL 14, 387B

なぜ、彼の妻と子らには何も言及せずに、「主はノアを覚えていた」と言われているのか。また、なぜ獣が家畜より先に挙げられているのか。さらに、水が止むために地の上に導き入れられた霊とはどのようなものか。

De Noe et arca 16.2

2

56. Memor fuit Dominus Noe, et bestiarum, et jumentorum (Gen. VIII, 1) . Moventur plerique qua causa non dixerit Scriptor, quod etiam uxoris et filiorum Noe memor fuit Dominus, cum bestiarum et jumentorum fuerit memor.

PL 14, 387B

56. 「主はノアと、獣と、家畜とを覚えていた」(創世記8:1)。多くの者は、主が獣と家畜を覚えていたのに、ノアの妻と子らをも覚えていたとは記者がなぜ言わなかったのか、と不審に思う。

De Noe et arca 16.3

3

Sed cum dixerit quod Noe memor fuerit, in auctore et praesule domus necessitudines ejus reliquas comprehendit. Simul exprimi videtur quidam reliquarum consensus necessitudinum.

PL 14, 387C

しかし、ノアを覚えていたと言った以上、家の創始者であり長である者のうちに、その他の近親者を含めているのである。同時に、残りの近親者たちのある種の一致も言い表されていると見える。

De Noe et arca 16.4

4

Etenim cum omnes invicem sibi chari sunt, una est domus: cum autem discrepant, separantur et scinduntur in plures domos.

PL 14, 387C

実際、すべての者が互いに愛し合っているときは家は一つであるが、不和であれば分かれ裂けて、多くの家となる。

De Noe et arca 16.5

5

Ubi ergo charitas, ibi senioris nomine de quo pendent caeteri, domus omnis significatur: ut si quis arborem dicat, utique comprehendit et ramos: si quis ramum nominet, etiam fructus qui in eo sunt, pariter uno atque eodem sermone complectitur.

PL 14, 387C

それゆえ愛のあるところでは、他の者がそれに繋がる年長者の名によって、家全体が示される。ちょうど木と言えば、むろん枝をも含み、枝の名を挙げれば、そこにある実をも、同じ一つの言葉で等しく包むようなものである。

De Noe et arca 16.6

6

57. Nec illud otiosum quod primo dixit, quia memor fuit Dominus Noe, deinde bestiarum, postea jumentorum, hoc est, cur non ea animantia quae mitiora sunt, post hominem nominavit, sed ferociora.

PL 14, 387C

57. 〔聖書が〕まず「主はノアを覚えていた」と言い、次に獣を、その後に家畜を挙げたのも、無意味ではない。つまり、人の次に、より穏やかな動物ではなく、より荒々しい動物を挙げたのはなぜか、ということである。

De Noe et arca 16.7

7

In quo videtur illa esse ratio, ut ea quae ferociora erant, utriusque partis vicinitate mansuescerent. Quod videtur etiam in illo versu poetico declarari: κακοὺς δ' ἐς μέσσον ἔλασσεν (Homerus, Iliad. Δ).

PL 14, 387D

ここには、より荒々しいものが両側の近さによって馴らされるという理由があると見える。このことは、あの詩の一行にも示されていると見える。「劣る者たちを中央に追い込んだ」〔ギリシア語〕(ホメロス『イリアス』第4歌)。

De Noe et arca 16.8

8

Hinc enim etiam poeta usurpavit, ut dispositionem dimicaturi ita ordinaret exercitus; quo inferiores collocaret in medio, quo magis hinc inde a fortioribus juvarentur, et dimicationem utriusque partis assumerent. In his scriptis series manifestatur.

PL 14, 387D

詩人もここから、戦おうとする軍勢の配置をそのように定めたのである。すなわち、劣る者たちを中央に置き、あちらこちらからより強い者たちに助けられ、両側の戦いを引き受けるようにしたのである。これらの記述には、〔事の〕筋道が示されている。

De Noe et arca 16.9

9

Altiore autem sensu certum est quod justus in medio habet non in parte cogitationes cordis sui: et quoad carpit hanc vitam, habeat necesse est in corpore tamquam in illa arca bestias graves.

PL 14, 387D

しかし、より高い意味では、次のことは確かである。義人は、自分の心の思いを一方の側にではなく中央に保つ。そして、この生を営むかぎり、あの箱舟のように、体の中に重い獣たちを持たざるをえない。

De Noe et arca 16.10

10

Nulla enim mens est, nulla anima, quae non recipiat etiam malarum motus agrestes cogitationum. Itaque insipientis anima ferinos acuit motus, atque adolet venena serpentum: sapientis autem vigor mitigat et coercet.

PL 14, 388A

悪しき思いの荒々しい動きをも受け入れない精神はなく、そのような魂はない。それゆえ愚か者の魂は獣のような動きを研ぎ澄まし、蛇の毒を燃え立たせる。これに対し、賢者の気力はそれを和らげ、抑える。

De Noe et arca 16.11

11

58. Et induxit Dominus spiritum super terram, et cessavit aqua (Gen. VIII, 1) . Non puto hoc ita dictum, ut spiritus nomine ventum accipiamus. Neque enim ventus poterat siccare diluvium. Alioquin cum mare ventis exagitetur quotidie, exinaniretur profecto.

PL 14, 388A

58. 「主は霊を地の上に導き入れ、水は止んだ」(創世記8:1)。ここで、霊という語によって風を解すべきだ、という意味で言われたとは、私は思わない。風が洪水を乾かせたはずはないからである。そうでなければ、海は毎日風に揺さぶられているのだから、とうに空になっているはずである。

De Noe et arca 16.12

12

Nam quomodo non evacuaretur mare ventorum vi, cui cessisset toto diffusum orbe diluvium usque ad Herculis, ut aiunt, columnas, et mare Magnum tectis montium excelsorum verticibus exaestuans?

PL 14, 388A

実際、全世界に広がった洪水が——言われるところではヘラクレスの柱にまで至り、大海が高い山々の頂を覆って沸き立っていたのに——風の力に屈したのだとすれば、どうして海がその力で空にされないことがあろうか。

De Noe et arca 16.13

13

Spiritus igitur divini virtute invisibili diluvium illud repressum esse non dubium est, coelesti operatione, non flatu. Unde scriptum est: Omnia a te exspectant, ut des illis cibum in tempore: aperiente te manum tuam, omnia implebuntur bonitate.

PL 14, 388B

それゆえ、あの洪水が抑えられたのは、神の霊の見えない力により、天の働きによるのであって、息吹によるのではないことは、疑いない。それゆえ書かれている。「すべてのものは汝を待ち望む。汝が時に応じて彼らに食物を与えるのを。汝が手を開けば、すべては良きもので満たされる。」

De Noe et arca 16.14

14

Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur. Emittes Spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terrae (Ps. CIII, 27 et seq.) .

PL 14, 388B

「汝が彼らの霊を取り去れば、彼らは衰え、おのれの塵に帰る。汝の霊を送れば、彼らは造られ、汝は地の面を新たにする」(詩篇103:27以下)。

De Noe et arca 16.15

15

Est ergo Spiritus cujus operationi cedere universa videantur, in quo coeli ipsius virtus sit, sicut scriptum est: Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum (Ps. XXXII, 6) : qui Spiritus est creator universorum, sicut etiam Job dicit: Spiritus divinus qui fecit me (Job. XXXIII, 4) .

PL 14, 388B

それゆえ、万物がその働きに従うと見える霊が存在し、その霊のうちに天そのものの力がある。書かれているとおりである。「主の言葉によって天は固められ、その口の霊によって、それらのすべての力は〔固められた〕」(詩篇32:6)。この霊は万物の創造主であり、ヨブも言うとおりである。「私を造った神の霊」(ヨブ記33:4)。