テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Praxeam

Caput XXVI 第XXVI章

Tertullian · Adversus Praxeam · PL 2, 188C · 14 sectiones

Adversus Praxeam 26.1

1

Propter unum Philippi sermonem, et Domini responsionem ad eum, videmus Joannis Evangelium decucurrisse, ne tot manifeste pronuntiata, et ante et postea unus sermo subvertat secundum omnia potius, quam adversus omnia, etiam adversus suos sensus interpretandus.

PL 2, 188C

フィリポのただ一つの言葉と、それに対する主の答えとのために、我々はヨハネによる福音書を走り抜けて見てきた。それは、その前にも後にもこれほど明白に語られている数多のことどもを、この一つの言葉が覆してしまうことのないようにするためである——その言葉は、あらゆる箇所に逆らうよりも、あらゆる箇所と一致するように解されるべきものであり、たとえ自らの語義に逆らうことになろうとも、そう解されるべきものだからである。

Adversus Praxeam 26.2

2

Caeterum ut alia Evangelia non interponam, quae de nativitate Dominica idem confirmant, sufficit eum qui nasci habebat ex virgine, ab ipso annuntiari angelo, Filium Dei determinatum: Spiritus Dei superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit te: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei (Luc. 1,3-5).

PL 2, 188C

ところで、主の降誕について同じことを裏付ける他の福音書をここに差し挟まずとも、次のことで十分である。処女より生まれるはずであった方が、まさにその天使自身によって告げ知らされ、「神の子」と定められたということである。「神の霊が汝の上に臨み、いと高き方の力が汝を覆うであろう。それゆえ、汝から生まれる聖なる者は、神の子と呼ばれるであろう」(ルカ1:3-5)。

Adversus Praxeam 26.3

3

Volent quidem et hic argumentari, sed veritas praevalebit. Nempe, inquiunt, Filius Dei Deus est, et virtus Altissimi Altissimus est. Nec pudet illos injicere, quod, si esset, scriptum fuisset.

PL 2, 188D

ここでもまた彼らは論じ立てようとするであろうが、真理が打ち勝つであろう。「なるほど」と彼らは言う、「神の子は神である。いと高き方の力は、いと高き方である」と。だが彼らは、もしそうであったなら〔そのように〕書かれていたはずのことを、臆面もなく差し挟むのである。

Adversus Praxeam 26.4

4

Quem enim verebatur, ut non aperte pronuntiaret, «Deus superveniet, et Altissimus obumbrabit te?» Dicens autem Spiritus Dei, etsi Spiritus Dei Deus, tamen non directo Deum nominans, portionem totius intelligi voluit, quae cessura erat in Filii nomen.

PL 2, 189A

いったい彼は誰を恐れて、「神が汝の上に臨み、いと高き方が汝を覆うであろう」とあからさまに告げなかったというのか。むしろ「神の霊」と言うことによって——神の霊が神であるとはいえ——彼は神を直接名指すことなく、全体のうちの一部分が理解されることを望んだのである。それはやがて「子」という名へと移りゆくべきものであった。

Adversus Praxeam 26.5

5

Hic spiritus Dei, idem erit Sermo. Sicut enim Joanne dicente, Sermo caro factus est, spiritum quoque intelligimus in mentione Sermonis; ita et hic Sermonem quoque agnoscimus in nomine spiritus.

PL 2, 189A

この「神の霊」とは、すなわち「言葉」と同じものであろう。というのも、ヨハネが「言葉は肉となった」と言うとき、我々は「言葉」という呼び名のうちに「霊」もまた理解するのと同様に、ここでもまた「霊」という名のうちに「言葉」を認めるのである。

Adversus Praxeam 26.6

6

Nam et spiritus substantia est sermonis, et sermo operatio spiritus, et duo unum sunt. Caeterum, alium Joannes profitebitur carnem factum, alium angelus carnem futurum, si non et spiritus sermo est, et sermo spiritus.

PL 2, 189A

というのも、霊は言葉の実体であり、言葉は霊の働きであって、この二つは一つだからである。そうでなく、霊が言葉であり、言葉が霊でもないのだとすれば、ヨハネは〔一方の〕肉となった者を告げ、天使は〔他方の〕肉となるはずの者を告げていることになってしまう。

Adversus Praxeam 26.7

7

Sicut ergo Sermo Dei non est ipse cujus est, ita nec Spiritus; et si Deus dictus est, non tamen ipse est cujus est dictus. Nulla res alicujus, ipsa est cujus est.

PL 2, 189A

したがって、神の言葉が、それの発する当のもの〔神〕そのものではないのと同様に、霊もまたそうではない。たとえ〔霊が〕神と呼ばれたとしても、それが呼ばれるもととなった当のものそのものではない。何かに属するものは、いかなるものであれ、それが属する当のものそのものではないのである。

Adversus Praxeam 26.8

8

Plane cum quid ex ipso est, et sic ejus est dum ex ipso sit, potest tale quid esse, quale et ipse ex quo est, et cujus est. Et ideo spiritus Dei Deus, et sermo Dei Deus, quia ex Deo, non tamen ipse ex quo est.

PL 2, 189B

確かに、あるものがそれ自身から出ており、それ自身から出ている限りにおいてそれに属するのであれば、そのものは、それが出て、それに属するところの当のものと同じような性質のものでありうる。だからこそ、神の霊は神であり、神の言葉も神である——神から出ているがゆえに——とはいえ、それ自身が、それの出た当のものそのものであるわけではない。

Adversus Praxeam 26.9

9

Quod si Deus Dei tanquam substantiva res, non erit ipse Deus, sed hactenus Deus, quia ex ipsius Dei substantia, qua et substantiva res est, et ut portio aliqua totius.

PL 2, 189B

だが、もし「神の神〔なるもの〕」が実体を備えたものであるなら、それはそれ自身が〔かの〕神であるのではなく、次の限りにおいてのみ神である——すなわち、それが神ご自身の実体から出ており、その実体によってそれ自身も実体を備えたものであり、全体のうちのある部分としてそうである、という限りにおいてである。

Adversus Praxeam 26.10

10

Multo magis virtus Altissimi, non erit ipse Altissimus, quia nec substantiva res est quod est spiritus, sicut nec sapientia, nec providentia; et haec enim substantiae non sunt, sed accidentia uniuscujusque substantiae.

PL 2, 189B

まして、「いと高き方の力」は、それ自身が「いと高き方」であるのではない。なぜなら、力は、霊がそうであるような実体を備えたものではないからである——知恵もそうではなく、摂理もそうではないのと同じである。これらもまた実体ではなく、それぞれの実体に付帯するものにすぎない。

Adversus Praxeam 26.11

11

Virtus spiritui accidit, nec ipsa erit spiritus. His itaque rebus quodcumque sunt, spiritu Dei et sermone et virtute collatis in virginem, quod de ea nascitur, Filius Dei est.

PL 2, 189B

力は霊に付帯するのであって、それ自身が霊であるのではない。かくして、これらのもの——それが何であれ——すなわち神の霊と言葉と力とが処女のうちに寄せ集められたことによって、彼女から生まれるものは神の子である。

Adversus Praxeam 26.12

12

Hoc se et in istis Evangeliis ipse testatur statim a puero: Non scitis, inquit (Luc. 11, 49), quod in Patris mei me esse oportet? Hoc et Satanas eum in tentationibus novit: Si Filius Dei es. Hoc et exinde daemonia confitentur: Scimus qui sis, Filius Dei.

PL 2, 189C

このことを彼自身、これらの福音書のうちで、すでに少年の頃から証ししている。「汝らは、私が我が父のもとにいなければならないことを知らないのか」(ルカ11:49)と言われている。このことは、誘惑の中でサタンもまた知っていた。「もしお前が神の子であるなら」〔と言った〕。このことは、それ以来、悪霊どもも告白している。「我々は、お前が何者であるか知っている——神の子であることを」と。

Adversus Praxeam 26.13

13

Patrem et ipse adorat. Christum se Dei a Petro agnitum non negat. Exsultans in spiritu ad Patrem: Confiteor, inquid, tibi, Pater, quod absconderis haec a sapientibus (Matth. XI, 25). Hic quoque Patrem nemini notum nisi Filio affirmat.

PL 2, 189C

彼自身、父を礼拝する。彼がペトロによって神のキリストと認められたことを否定しない。霊のうちに喜び躍りつつ、父に向かって〔言う〕。「父よ、汝に告白する。汝はこれらのことを賢者たちから隠された」(マタイ11:25)。ここでもまた彼は、父を子のほかの誰にも知られていないと言明する。

Adversus Praxeam 26.14

14

Et Patris Filium confessurum confessores, et negaturum negatores suos apud Patrem; inducens parabolam filii, non patris, in vineam missi post aliquot servos, et occisi a malis rusticis, et a Patre defensi; ignorans et ipse diem et horam ultimam soli Patri notam; disponens regnum discipulis, quomodo et sibi dispositum dicit a Patre; habens potestatem legiones angelorum postulandi ad auxilium a Patre si vellet; exclamans quod se Deus reliquisset, in Patris manibus spiritum ponens; et post resurrectionem spondens missurum se discipulis promissionem Patris; et novissime mandans ut tinguerent in Patrem et Filium et Spiritum Sanctum, non in unum. Nam nec semel, sed ter, ad singula nomina in personas singulas tinguimur.

PL 2, 189C

また、父の子は、彼を告白する者たちを父の御前で告白し、彼を否認する者たちを否認するであろうと〔説く〕。幾人かの僕たちの後に葡萄畑に遣わされ、悪しき小作人たちによって殺され、父によって弁護された、子の——父の、ではなく——たとえを持ち出す。かの日、かの最後の刻については、彼自身も知らず、ただ父のみがそれを知っていると〔言う〕。弟子たちのために王国を配剤しつつ、それは父から自分に配剤されたのと同じように、と語る。もし望むならば父に助けとして天使の軍団を求めうる権力を持ちながら、神が自分を見捨てたと叫び、父の御手に霊を委ねる。復活の後には、父の約束を弟子たちに遣わすであろうと約束する。そして最後には、父と子と聖なる霊とに洗礼を授けよと命じ、一なるものに〔洗礼を〕授けよとは命じない。というのも、我々は一度ではなく三度、それぞれの名のもとに、それぞれの位格へと洗礼を授けられるからである。