テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Praxeam

Caput XII 第XII章

Tertullian · Adversus Praxeam · PL 2, 167C · 12 sectiones

Adversus Praxeam 12.1

1

Si te adhuc numerus scandalizat Trinitatis, quasi non connexae in unitate simplici, interrogo quomodo unicus et singularis pluraliter loquitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram (Gen. I, 26); cum debuerit dixisse, Faciam hominem ad imaginem et similitudinem meam: utpote unicus et singularis?

PL 2, 167C

もし三一性の数がなおもお前をつまずかせ、あたかもそれが単純な一体性のうちに結び合わされていないかのように思われるなら、私はお前に問おう。唯一にして単独である者が、なぜ複数形で語るのか。「我々の像と我々の似姿とに人を造ろう」(創世記1:26)――彼が唯一にして単独である以上、「我が像と我が似姿とに人を造ろう」と言うべきであったのに。

Adversus Praxeam 12.2

2

Sed et in sequentibus: Ecce Adam factus est tanquam unus ex nobis, fallit aut ludit; ut cum unus, et solus, et singularis esset, numerose loqueretur: aut numquid angelis loquebatur, ut Judaei interpretantur, quia nec ipsi Filium agnoscunt?

PL 2, 167D

さらにそれに続く箇所では、「見よ、アダムは我々のうちの一人のようになった」とある。彼は欺いているか、戯れているかのいずれかである。一人であり、単独であり、唯一者であるにもかかわらず、複数形で語ったのだから。それとも、ユダヤ人たちが解するように、天使たちに向かって語っていたのだろうか。彼ら自身、子を認めていないのだから。

Adversus Praxeam 12.3

3

An quia ipse erat Pater, Filius, Spiritus, ideo pluralem se praestans, pluraliter sibi loquebatur? Imo quia jam adhaerebat illi Filius, secunda persona, Sermo ipsius; et tertia, Spiritus in Sermone, ideo pluraliter pronuntiavit, faciamus, et, nostram, et, nobis.

PL 2, 167D

それとも、彼自身が父であり子であり霊でもあったから、自らを複数の者として示し、自分自身に向かって複数形で語ったのだろうか。それどころか、すでに子が――彼自身の言葉である第二の位格が――彼に伴っており、また言葉のうちにある霊が第三の位格として伴っていたからこそ、彼は複数形で、「我々は造ろう」、「我々の」、「我々に」と語ったのである。

Adversus Praxeam 12.4

4

Cum quibus enim faciebat hominem, et quibus faciebat similem? Cum Filio quidem, qui erat induturus hominem; Spiritu vero, qui erat sanctificaturus hominem, quasi cum ministris et arbitris, ex unitate Trinitatis loquebatur.

PL 2, 168A

彼は誰と共に人を造り、誰に似せて人を造ったのか。それは、やがて人の姿をまとうことになる子と共に、また、人を聖なるものとすることになる霊と共にであった。あたかも奉仕者や証人たちと共にあるかのように、三一性の一体性のうちから語ったのである。

Adversus Praxeam 12.5

5

Denique, sequens Scriptura distinguit inter personas: Et fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit illum (Gen. I, 27). Cur non, suam, si unus qui faciebat, et non erat ad cujus faciebat?

PL 2, 168A

そして実に、続く聖典の箇所は諸位格の間を区別している。「神は人を造られた、神の像において彼を造られた」(創世記1:27)。もし造る者がただ一人であり、それに向かって造る対象となる者が他にいなかったのなら、なぜ「自らの像において」と言わなかったのか。

Adversus Praxeam 12.6

6

Erat autem ad cujus imaginem faciebat: ad Filii scilicet, qui homo futurus certior et verior, imaginem suam fecerat dici hominem qui tunc de limo formari habebat, imago veri et similitudo. Sed et in antecedentibus operibus mundi quomodo scriptum est?

PL 2, 168A

しかし、その像に向けて造る対象となる者はいたのである。すなわち子の像に向けてである。子はやがて来たるべき、より確かでより真なる人であって、当時泥から形づくられようとしていたその人を、自らの像、すなわち真なる者の像であり似姿であると呼ばれるようにしたのである。ところで、それに先立つ世界の諸々の業においては、どのように記されているか。

Adversus Praxeam 12.7

7

Primum quidem, nondum Filio apparente, Et dixit Deus: Fiat lux, et facta est: ipse statim Sermo lux vera, quae illuminat hominem venientem in hunc mundum, et per illum mundialis quoque lux.

PL 2, 168A

まず、子がまだ現れていなかったときには、「神は言われた、光あれ、そして光があった」とある。言葉そのものが直ちに、この世に来るすべての人を照らす真の光であり、また彼を通してこの世界の光もあったのである。

Adversus Praxeam 12.8

8

Exinde autem in Sermone Christo assistente et administrante Deus voluit fieri, et Deus fecit.

PL 2, 168B

しかしそれ以後は、言葉であるキリストが立ち会い、取り仕切るもとで、神は成るよう望み、神は成した。

Adversus Praxeam 12.9

9

Et dixit Deus: Fiat firmamentum, et fecit Deus firmamentum (Gen. I, 7-16); et dixit Deus: Fiant luminaria, et fecit Deus luminare majus et minus; sed et caetera utique idem fecit qui et priora, id est Sermo Dei, per quem omnia facta sunt, et sine quo factum est nihil.

PL 2, 168B

「神は言われた、大空あれ、そして神は大空を造られた」(創世記1:7-16)。「神は言われた、光る物どもあれ」、そして神は大きい光る物と小さい光る物とを造られた。しかし、それ以外のものもすべて、先のものを造ったのと同じ者が造ったのである。すなわち神の言葉であり、彼を通してすべてのものが造られ、彼なしには何一つ造られなかったのである。

Adversus Praxeam 12.10

10

Qui ipse Deus est, secundum Joannem (I, 1), Deus erat Sermo. Habes duos, alium dicentem ut fiat, alium facientem. Alium autem quomodo accipere debeas, jam professus sum; personae, non substantiae nomine; ad distinctionem, non ad divisionem.

PL 2, 168B

この方こそ神ご自身であり、ヨハネによれば(1:1)、「言葉は神であった」。ここにお前は二者を見る――成れと語る者と、それを成す者とである。しかし「他」という語をどう解すべきかは、私はすでに述べた。実体の名によってではなく位格の名によって別だということであり、分割にではなく区別に基づくのである。

Adversus Praxeam 12.11

11

Caeterum, etsi ubique teneo unam substantiam in tribus cohaerentibus, tamen alium dicam oportet ex necessitate sensus, eum qui jubet, et eum qui facit. Nam nec juberet, si ipse faceret, dum juberet fieri per eum.

PL 2, 168B

そもそも、私はどこにおいても、結び合わさった三者のうちに一つの実体を保持しているのであるが、それでもなお、意味上の必然として、命じる者と実行する者とを「別」と言わねばならない。というのも、もし彼自身が実行する当人であったなら、彼を通して成るよう命じることはなかったはずだからである。

Adversus Praxeam 12.12

12

Tamen jubebat, haud sibi jussurus si unus esset; aut sine jussu facturus, quia non exspectasset ut sibi juberet.

PL 2, 168C

しかし彼は命じたのである。もし彼が唯一の者であったなら、自分自身に命じるようなことはしなかったであろう。あるいは、命令なしに実行したであろう――自分自身に命じることを待つ必要などなかったはずだからである。