Adversus Praxeam 15.1
Si hunc articulum quaestionibus Scripturae veteris non expediam, de Novo Testamento sumam confirmationem nostrae interpretationis; ne quodcumque in Filium reputo, in Patrem proinde defendas.
PL 2, 172Cもし私がこの論点を旧約聖典の問いによって解き明かせないとしても、私は新約から我々の解釈の裏づけを得るであろう。それは、私が子に帰するものを、お前がそのまま父に当てはめて弁護することのないためである。
Adversus Praxeam 15.2
Ecce enim et in Evangeliis et in Apostolis visibilem et invisibilem Deum deprehendo, sub manifesta et personali distinctione conditionis utriusque. Exclamat quodammodo Joannes; Deum nemo vidit unquam (Joan., I, 18). Utique nec retro.
PL 2, 172C見よ、私は福音書においても使徒書においても、見える神と見えない神とを、両者の境遇の明白かつ位格的な区別のもとに見出す。ヨハネはいわば声高にこう告げる。「いまだかつて神を見た者はいない」(ヨハネ1:18)。当然、これは以前についても同様である。
Adversus Praxeam 15.3
Ademit enim temporis quaestionem, dicendo Deum nunquam visum. Confirmat et Apostolus de Deo: Quem nemo vidit hominum, sed nec videre potest (I Tim. VI, 18); scilicet, quia morietur qui viderit. Iidem ipsi Apostoli et vidisse se Christum, et contrectasse testantur.
PL 2, 172Cというのも、神は決して見られたことがないと言うことによって、ヨハネは時に関する問いを取り除いたからである。使徒もまた神について確証する。「いかなる人間も彼を見た者はなく、また見ることもできない」(一テモテ6:18)。すなわち、見た者は死ぬはずだからである。まさにその同じ使徒たちが、自分たちがキリストを見た、そして触れたと証しする。
Adversus Praxeam 15.4
Porro si ipse est Christus et Pater et Filius, quomodo visus est, et invisus? Ad hanc diversitatem visi et invisi in unum conferendam, quis ex diverso non argumentabitur, recte utrumque dictum: visibilem quidem in carne, invisibilem vero ante carnem; ut idem sit Pater invisibilis ante carnem, qui et Filius visibilis in carne?
PL 2, 172Dしかも、もしキリストが父であり子でもある同一の者であるならば、どうして見られると同時に見られなかったのか。見られる者と見られない者というこの相違を一つに合わせるために、誰かがこれとは逆の立場から、両方とも正しく言われていると論じないだろうか。すなわち、肉においては見えるが、肉となる以前は見えなかった、ちょうど肉となる以前には見えなかった父が、肉においては見える子と同じ者である、というように。
Adversus Praxeam 15.5
Atquin, si idem ante carnem invisibilis, quomodo visus etiam retro invenitur ante carnem? Aeque si idem post quem et retro visum in aenigmate, plenius visibilem caro effecit; sermo scilicet, qui et caro factus, est alius, quem nunquam quisquam vidit, nisi Pater, scilicet cujus est sermo.
PL 2, 173Aしかるに、もし同じ者が肉となる以前には見えなかったのなら、どうして肉となる以前にすでに見られていたことが見出されるのか。同様に、もし同じ者が、後にも謎のうちに見られていたのだとしても、肉はその者をより完全に見える者としたのである。肉ともなった言葉は、いまだかつて誰も見たことのない者とは別の者である。見たことのない者とは父であり、その言葉の出所となる方である。
Adversus Praxeam 15.6
Denique, inspiciamus quem Apostoli viderint. Quod vidimus, inquit Joannes (I Joan. I, 1), quod audivimus, oculis nostris vidimus, et manus nostrae contrectaverunt de Sermone vitae.
PL 2, 173Aそこで、使徒たちが誰を見たのかを検討しよう。「我々が見たもの」とヨハネは言う(一ヨハネ1:1)。「我々が聞いたもの、それを我々は自分の目で見、我々の手はいのちの言葉について触れた」。
Adversus Praxeam 15.7
Sermo enim vitae factus, et auditus, et contrectatus, quia caro, qui ante carnem Sermo tantum in primordio apud Deum Patrem, non Pater apud Sermonem. Nam etsi Deus Sermo, sed apud Deum, quia ex Deo Deus, quia cum Patre apud Patrem.
PL 2, 173Aというのも、いのちの言葉は、肉となったがゆえに見られ、聞かれ、触れられたのであり、肉となる以前には、初めにおいて父なる神のもとにある言葉であったにすぎず、言葉のもとにある父ではなかったからである。なぜなら、言葉が神であるとしても、それは神のもとにあるのであって、神から出た神であり、父とともに、父のもとにあるからである。
Adversus Praxeam 15.8
Et vidimus gloriam ejus, tanquam unigeniti a Patre (Joan. I, 14); utique Filii, scilicet visibilis, glorificati a Patre invisibili.
PL 2, 173B「そして我々は、父からの独り子としての栄光を見た」(ヨハネ1:14)。それは当然、子の栄光である。すなわち、見えない父によって栄光を与えられた、見える者の栄光である。
Adversus Praxeam 15.9
Et ideo quoniam Sermonem Dei Deum dixerat, ne adjuvaret adversariorum praesumptionem, quasi Patrem ipsum vidisset, ad distinguendum inter invisibilem Patrem, et Filium visibilem, superdicit ex abundanti, Deum nemo vidit unquam (Joan., I, 18). Quem Deum? Sermonem?
PL 2, 173Bそして、まさに彼が神の言葉を神と呼んでいたがゆえに、反対者たちの思い込み――あたかも父ご自身を見たかのような――に手を貸すことのないよう、見えない父と見える子とを区別するために、彼はなお余分に付け加えてこう言う。「いまだかつて神を見た者はいない」(ヨハネ1:18)。どの神をか。言葉をか。
Adversus Praxeam 15.10
Atquin, Vidimus, et audivimus, et contrectavimus , de Sermone vitae praedictum est. Sed quem Deum? Scilicet Patrem, apud quem Deum erat Sermo, unigenitus scilicet Filius, qui in sinum Patris ipse disseruit.
PL 2, 173Bしかるに、「我々は見た、そして聞いた、そして触れた」とは、いのちの言葉について先に語られたことである。では、どの神をか。すなわち父である。言葉はその方のもとにある神であった。すなわち独り子である子であり、その方こそ父のふところにあって、自ら語り明かしたのである。
Adversus Praxeam 15.11
Ipse et auditus, et visus, et ne phantasma crederetur, etiam contrectatus. Hunc et Paulus conspexit, nec tamen Patrem vidit. Nonne, inquit, vidi Jesum (I Cor. IX, 1)?
PL 2, 173Cこの方は聞かれ、見られ、そして幻影であると思われないために、触れられさえもした。パウロもこの方を見たのであり、それでも父を見たのではない。「私はイエスを見たのではないか」と彼は言う(一コリント9:1)。
Adversus Praxeam 15.12
Christum autem et ipse Deum cognominavit: Quorum patres, et ex quibus Christus secundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in aevum (Rom. IX, 5). Ostendit et ipse visibilem Dei Filium, id est Sermonem Dei, quia caro factus est, Christus dictus est.
PL 2, 173Cそしてパウロ自身、キリストを神と呼んでもいる。「彼らの父祖たちがおり、肉によればその者たちからキリストが出た。この方はすべてのものの上にあり、世々にわたって祝されたる神である」(ローマ9:5)。彼もまた、見える神の子――すなわち神の言葉――が、肉となったがゆえにキリストと呼ばれたことを示している。
Adversus Praxeam 15.13
De Patre autem ad Timotheum: Quem nemo vidit hominum, sed nec videre potest (I Tim., VI, 16). Exaggerans amplius (ibid.): Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem.
PL 2, 173Cしかし父については、テモテへの書簡でこう言う。「いかなる人間も彼を見た者はなく、また見ることもできない」(一テモテ6:16)。さらに強めてこう述べる(同所)。「ただひとり不死を持ち、近づき得ない光のうちに住まう方」。
Adversus Praxeam 15.14
De quo et supra dixerat: Regi autem saeculorum, immortali, invisibili, soli Deo: ut et contraria ipsi Filio adscriberemus, mortalitatem, accesibilitatem; quem mortuum contestatur secundum Scripturas (I Cor. XV, 3); et a se novissime visum, per accessibilem utique lucem: quanquam et illam neque ipse sine periculo luminis expertus est, neque Petrus et Joannes et Jacobus sine rationis et amentia; qui si non passuri Filii gloriam, sed Patrem vidissent, credo, morituri ibidem.
PL 2, 174Aこの方について、彼は前にもこう言っていた。「もろもろの世々の王、不死にして見えざる、唯一の神に」。それは、我々が子にこそ反対のもの――死すべきこと、近づき得ること――を帰するようにするためである。彼は、子が聖典によれば死んだと証言し(一コリント15:3)、また最後には自分自身によって見られたと証言する。しかも近づき得る光を通して。もっとも、パウロ自身もその光を、目の危険なしには経験しなかったし、ペトロもヨハネもヤコブも、理性の錯乱なしには経験しなかった。もし彼らが、子の栄光を耐え忍ぶ者としてではなく、父を見たのであれば、思うに、その場で死んでいたであろう。
Adversus Praxeam 15.15
Deum enim nemo videbit, et vivet. Si haec ita sunt, constat eum semper visum ab initio, qui visus fuerit in fine; et eum nec in fine visum, qui nec ab initio fuit visus; et ita duos esse, visum et invisum.
PL 2, 174A誰も神を見て、なお生きることはないからである。もしこれらのことがそのとおりであるなら、終わりにおいて見られた者は、初めから常に見られていたのだということが明らかとなる。そして、初めから見られなかった者は、終わりにおいても見られなかったのだということが明らかとなる。かくして、見られた者と見られなかった者との二者があるのである。
Adversus Praxeam 15.16
Filius ergo visus est semper, et Filius conversatus est semper, et Filius operatus est semper, ex auctoritate Patris et voluntate; quia Filius nihil a semetipso potest facere, nisi viderit Patrem facientem; in sensu scilicet facientem. Pater enim sensu agit.
PL 2, 174Aしたがって、子は常に見られており、子は常に人々のうちに交わり、子は常に、父の権威と御旨とに基づいて働いていたのである。なぜなら子は、父が行うのを見るのでなければ、自分自身からは何も行うことができないからであり、それは意向において行うのを見る、ということである。父は意向において働きたもうからである。
Adversus Praxeam 15.17
Filius vero quod in Patris sensu est videns perficit. Sic omnia per Filium facta sunt, et sine illo factum est nihil.
PL 2, 174B子は、父の意向のうちにあるものを見て、それを成し遂げるのである。かくして万物は子を通して造られ、この方なしに造られたものは何一つない。