Adversus Praxeam 24.1
Erant plane qui et tunc non intelligerent. Quoniam et Thomas aliquandiu incredulus: Domine enim, inquit (Joan. XVI, 5), non scimus quo eas, et quomodo viam novimus? Et Jesus: Ego sum via, veritas et vita. Nemo venit ad Patrem nisi per me.
PL 2, 186A確かに、その時ですら理解していなかった者たちがいた。トマスもしばらくの間信じずにいたからである。「主よ」と彼は言う(ヨハネ16:5)、「我々はあなたがどこへ行かれるのか知らない。どうして道を知りえようか」。するとイエスは〔言われる〕。「私は道であり、真理であり、命である。誰も私を通してでなければ父のもとに来ない」。
Adversus Praxeam 24.2
Si cognovissetis me, cognovissetis et Patrem: sed abhinc nostis illum, et vidistis illum. Et pervenimus jam ad Philippum, qui spe excitatus videndi Patris, nec intelligens quomodo visum Patrem audisset: Ostende, inquit, nobis Patrem, et sufficit nobis.
PL 2, 186A「もし汝らが私を知っていたなら、父をも知っていたであろう。しかし今より汝らはその方を知り、その方を見たのである」。そして我々はいまやフィリポのもとに至る。彼は父を見るという望みに掻き立てられ、父が見られたということをどう理解すればよいのか分からずに、「父を我々に示せ、それで我々には十分だ」と言う。
Adversus Praxeam 24.3
Et Dominus: Philippe, tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Quem dicit cognosci ab illis debuisse (hoc enim solum discuti oportet), quasi Patrem, an quasi Filium?
PL 2, 186Bすると主は〔言われる〕。「フィリポよ、私はこれほど長い時、汝らと共にいるのに、汝らは私を知らなかったのか」。〔主が〕彼らに知られているべきであったと言っているのは誰のことか——というのも、まさにこの一点だけが審理されるべきなのだが——父としてか、それとも子としてか。
Adversus Praxeam 24.4
Si quasi Patrem, doceat Praxeas, tanto tempore Christum cum eis conversatum, Patrem aliquando, non dico intelligi, verum vel aestimari potuisse. Nobis omnes Scripturae, et veteres Christum Dei, et novae Filium Dei praefiniunt.
PL 2, 186Bもし父としてであるなら、プラクセアスは示すがよい、これほど長い時キリストが彼らと共に交わっていながら、〔主が〕父であると、理解されるとまでは言わないまでも、そう推し量られることさえありえたということを。我々にとっては、すべての聖典が、古きものはキリストを神のキリストとして、新しきものはキリストを神の子として、あらかじめ定めているのである。
Adversus Praxeam 24.5
Hoc et retro praedicabatur, hoc et ab ipso Christo pronuntiabatur; imo jam et ab ipso Patre coram de coelis Filium profitente, et Filium glorificante: Hic est Filius meus, et; Glorificavi et glorificabo.
PL 2, 186Bこのことはかつて宣べ伝えられており、キリスト自身によっても宣言されていた。いや、それどころか、父自身によっても、面と向かって天から子を公言し、子を栄光あるものとしつつ〔宣言されていた〕。「これは我が子である」、そして「私は栄光あるものとした、そして栄光あるものとするであろう」。
Adversus Praxeam 24.6
Hoc et a discipulis credebatur, hoc et a Judaeis non credebatur, hoc se volens credi ab illis, omni hora Patrem nominabat, et Patrem praeferebat, et Patrem honorabat. Si ita est, ergo non Patrem tanto tempore secum conversatum ignoraverant, sed Filium.
PL 2, 186Bこのことは弟子たちによって信じられており、ユダヤ人たちによっては信じられていなかった。〔主は〕彼らにこのことを信じさせようとして、あらゆる時に父の名を挙げ、父を前面に立て、父を敬っておられた。もしそうであるなら、彼らが長い時ともに交わりながら知らずにいたのは、父ではなく、子であったことになる。
Adversus Praxeam 24.7
Et Dominus eum se ignoranti exprobrans, quem ignoraverant, eum utique agnosci volebat, quem tanto tempore non agnosci exprobraverat, id est Filium. Et apparere jam post quomodo dictum sit, Qui me videt, videt et Patrem.
PL 2, 186Cそして主は、自分を知らずにいる者を咎めることによって、彼らが知らずにいたその者を、当然、知られることを欲しておられたのである。長い時知られずにいたことを咎められたその者とは、すなわち子である。そしてそれ以後、「私を見る者は、父をも見る」がいかに言われたかが明らかとなる。
Adversus Praxeam 24.8
Scilicet quo et supra, Ego et Pater unum sumus (Joan. XIV, 6). Quare? quia, Ego ex Deo exivi et veni; et, Ego sum via (Joan. X, 30): nemo ad Patrem venit, nisi per me; et, Nemo ad me venit, nisi Pater eum adduxerit; et, Omnia mihi Pater tradidit; et, Sicut Pater vivificat, ita et Filius: et, Si me cognovistis, et Patrem cognovistis (Joan. VI, 40).
PL 2, 186Cすなわち、先に「私と父とは一である」(ヨハネ14:6)と言われたのと同じ意味においてである。なぜか。「私は神から出て来たのだ」、また「私は道である」(ヨハネ10:30)。「誰も私を通してでなければ父のもとに来ない」、また「誰も、父が引き寄せてくださるのでなければ、私のもとに来ない」。また「父はすべてを私に委ねられた」。また「父が命を与えるように、子もまた命を与える」。そして「もし汝らが私を知ったのであれば、父をも知ったのである」(ヨハネ6:40)。
Adversus Praxeam 24.9
Secundum haec enim, vicarium se Patris ostenderat, per quem Pater et videretur in factis, et audiretur in verbis. et cognosceretur in Filio, facta et verba Patris administrante; quia invisibilis pater, quod et Philippus didicerat in lege, et meminisse debuerat: Deum nemo videbit et vivet.
PL 2, 187Aこれらのことによれば、〔主は〕自らを父の代理者として示しておられたのであり、それを通して父は業のうちに見られ、言葉のうちに聞かれ、子のうちに知られたのである。父の業と言葉とを〔子が〕執り行うことによってである。というのも父は見えない方だからであり、このことはフィリポも律法において学んでおり、記憶しているべきであった。「誰も神を見て生きることはない」。
Adversus Praxeam 24.10
Et ideo suggillatur Patrem videre desiderans quasi visibilem, et instruitur visibilem eum in Filio fieri ex virtutibus, non ex personae repraesentatione.
PL 2, 187Aそれゆえ、父を見えるものとして見たいと望んだことを咎められ、〔父が〕子のうちで見えるものとなるのは、〔子の〕もろもろの力によってであって、位格の再現によってではない、と教えられるのである。
Adversus Praxeam 24.11
Denique, si Patrem eumdem Filium vellet intelligi, dicendo, Qui me videt, Patrem videt: quomodo subjicit, Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Debuerat enim subjunxisse, Non creditis quia ego sum Pater?
PL 2, 187A結局のところ、もし〔主が〕「私を見る者は父を見る」と言うことによって、父と子とが同一のものと理解されることを欲しておられたなら、どうして続けて「私が父のうちにあり、父が私のうちにあることを、汝らは信じないのか」と付け加えられるのか。むしろ「私が父であることを、汝らは信じないのか」と付け加えるべきであったはずである。
Adversus Praxeam 24.12
Aut quo exaggeravit, si non illud manifestavit quod voluerat intelligi, se scilicet Filium esse?
PL 2, 187Bあるいは、もし〔主が〕理解させようとしておられたこと、すなわち自らが子であるということを明らかにしたのでなければ、何のために〔語を〕強められたのか。
Adversus Praxeam 24.13
Porro dicendo, Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me: propterea potius exaggeravit, ne quia dixerat, Qui me videt, et Patrem videt , Pater existimaretur: quod nunquam existimari se voluit, qui semper se Filium, et a Patre venisse profitebatur.
PL 2, 187Bさらに、「私が父のうちにあり、父が私のうちにある、ということを汝らは信じないのか」と言うことによって、〔主は〕むしろこのために語を強められたのである。すなわち、「私を見る者は父をも見る」と言われたことによって、〔自分が〕父と見なされることのないように。〔主は〕自らが父であると見なされることを決して欲しておられなかった。〔主は〕常に自らを子であり、父から来た者であると公言しておられたからである。
Adversus Praxeam 24.14
Igitur et manifestam fecit duarum personarum conjunctionem, ne Pater seorsum quasi visibilis in conspectu desideraretur, et ut Filius repraesentator Patris haberetur.
PL 2, 187Bかくして〔主は〕二つの位格の結合を明らかにされた。それは、父が見えるものとして独立に眼前に望まれることのないように、そして子が父の再現者として見なされるように、ということである。
Adversus Praxeam 24.15
Et nihilominus hoc quoque interpretatus est, quomodo Pater esset in Filio, et Filius in Patre: Verba, inquit, quae ego loquor vobis, non sunt mea; utique quia Patris. Pater autem manens in me, facit opera.
PL 2, 187Bそれにもかかわらず、〔主は〕このことについても、父がいかに子のうちにあり、子が父のうちにあるかを説き明かされた。「私が汝らに語る言葉は、私のものではない」と〔主は〕言われる。当然、それが父のものだからである。「しかし私のうちにとどまる父が、〔その〕業を行うのである」。
Adversus Praxeam 24.16
Per opera ergo virtutum, et verba doctrinae manens in Filio Pater per ea videtur, per quae manet, et per eum in quo manet: ex hoc ipso apparente proprietate utriusque personae, dum dicit: Ego sum in Patre, et Pater in me. Atque adeo: Credite, ait. Quid?
PL 2, 187Cかくして、力ある業と教えの言葉とを通して、子のうちにとどまる父は、〔父が〕とどまるその業を通して、また〔父が〕とどまるその者を通して見られるのである。「私は父のうちにあり、父は私のうちにある」と言われるまさにこのことから、両者それぞれの位格の固有性が明らかとなる。そしてかくして、「信じるがよい」と〔主は〕言われる。何を〔信じるのか〕。
Adversus Praxeam 24.17
Me patrem esse? Non puto scriptum esse; sed: Quia ego in Patre, et Pater in me. Si quominus, vel propter opera credite. Ea utique opera, per quae Pater in Filio, non visu, sed sensu videbatur.
PL 2, 187C私が父であるということをか。そうは書かれていないと私は思う。そうではなく、「私が父のうちにあり、父が私のうちにある」ということをである。もしそうでなければ、せめて業のゆえに信じるがよい。当然それは、父が子のうちに、視覚によってではなく、感得によって見られる、その業である。