Gratiarum actio Juliano Augusto 10.1
Si quis mortalium in aliquam coelestem speculam nube sublatus, paulo ante vidisset moesta omnia, semiruta oppida, desolata moenia, ab indigenis solitudinem, exulum turbam; is si nunc in illud idem editum reponatur, ac despiciat cuncta laetantia, agros consitos, urbes frequentes, aquas oppidis influentes, magnifico cultu non privatas aedes, sed publica tecta surgentia, dites pro terrarum ingeniis messibus segetes, vincentes agricolarum vota vindemias, arduos colles, profundasque valles, et lata camporum balatu, hinnitu, mugitibus persona, profecto mirabitur tam brevi cuncta mutata, desiliet e nubibus, et viciniam coeli cupide derelinquet, ut tuis, imperator, terris fruatur.
PL 18, 416Aもし死すべき者の誰かが、雲に持ち上げられて天の高みの物見台に上り、少し前に、あらゆるものが悲しみに沈み、町々は半ば崩れ、城壁は荒れ果て、土地の者はおらず、追放された者たちの群れだけがいるのを見ていたとする。その者が、今、同じ高みに戻されて、すべてが喜びにあふれ、畑は耕され、町は人で満ち、水が町々に流れ込み、壮麗な造作で、私邸ではなく公の建物がそびえ、土地ごとの性質に応じて豊かに実る穀物畑、農夫たちの願いに勝るブドウの収穫、険しい丘、深い谷、そして広い野が、羊の鳴き声、馬のいななき、牛の声で鳴り響くのを見下ろすなら、間違いなく、これほど短い間にすべてが変わったことに驚嘆し、雲から降り立ち、天の近さを喜んで捨てて、皇帝よ、あなたの地を楽しもうとするであろう。
Gratiarum actio Juliano Augusto 10.2
Illud vero cujus miraculi est, neminem ullum in tanto rerum paratu sensisse dispendium, in omnia pecuniam ab imperatore depromi, et quoddam versa vice provinciis pendi tributum, illinc ad universos fluere divitias quo prius undique confluebant?
PL 18, 416Bさらに、これは何という奇跡であろうか。これほどの事業の準備にあって、誰も損失を感じず、あらゆることに皇帝から金銭が出され、いわば立場が逆になって属州に貢租が支払われ、以前はあらゆる方面から流れ込んでいた富が、そこから万人へと流れ出ているとは。
Gratiarum actio Juliano Augusto 10.3
Ut in maxima quaestione sit a quo accipias, imperator, qui sic omnibus largiaris. Sed qui vitae tuae instituta rationemque cognoverit, facile fontem copiae hujus inveniet.
PL 18, 416Cそのため、皇帝よ、これほどまでに万人に惜しみなく与えるあなたが、誰から受け取るのかは、大きな問いとなっている。だが、あなたの生き方の定めと筋道を知る者は、この豊かさの源をたやすく見いだすだろう。
Gratiarum actio Juliano Augusto 10.4
Maximum tibi praebet parcimonia tua, Auguste, vectigal: quidquid enim alii in prodigas cupiditates prodigebant, id omne nunc in usus publicos reservatur.
PL 18, 417Aアウグストゥスよ、あなたの倹約が、あなたにとって最大の収入を与える。他の者が放埓な欲望のために浪費していたものはすべて、今は公の用のために蓄えられているからである。