Liber contra Constantium imperatorem 25.1
Nullus juxta Arianos jam non reus. --Cujus enim tu exinde episcopi manum innocentem reliquisti? Quam linguam non an falsiloquium coegisti? Quod cor non ad damnationem anterioris sententiae demutasti?
PL 10, 600Bアレイオス派に従えば、もはや被告でない者はいない。――実に、それ以来、あなたはどの司教の手を無垢のまま残したか。どの舌を、偽りを語るよう〔底本は an。ad と読む〕強いなかったか。どの心を、以前の判決の断罪へと変えなかったか。
Liber contra Constantium imperatorem 25.2
Damnare homousion decernis, antiquitatis fidem, et pietatis securitatem. Anathematizari homoeusion ab his ipsis, a quibus usurpatum est, constituisti: quod tametsi nobis ad fidem otiosum est, tamen rescindentibus fidei suae damnatio est.
PL 10, 600Bあなたは、ホモウシオスを断罪すると決める。古代の信仰であり、敬虔の確かな拠り所であるものを。また、ホモイウシオスを、それを用いた当の者たち自身によってアナテマとされるようにと定めた。これは我々にとって信仰のうえでは無用であるが、それでも、自分たちの信仰を取り消す者たちにとっては断罪となる。
- ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。
- ホモイウシオス(ὁμοιούσιος、ラテン語 homoeusion/similis substantiae)=「類似実体の」。350年代に、アンキュラのバシレイオスら東方の司教たちが唱えた語で、子は実体において父に「似ている」と言う。子を被造物とし、父に「似ていない」とする人々(アノモイオイ)を退けつつ、ホモウシオスへの警戒も保つ立場である。ホモウシオスとはギリシア語で一文字(ι)しか違わない。
Liber contra Constantium imperatorem 25.3
Damnas quoque et substantiae nomen, quo te et Sardicensi synodo et Sirmiensi pium esse Occidentalibus mentiebaris: quod tamen prophetica auctoritate susceptum, fidei intelligentiam continebat.
PL 10, 600Bあなたはまた、「実体」という語をも断罪する。それによってあなたは、サルディカ会議とシルミウムの会議で、西方の人々に自分が敬虔であると偽っていた。しかしそれは、預言者的権威によって受け入れられ、信仰の理解を含んでいた。
Liber contra Constantium imperatorem 25.4
Omne itaque, quod probatum antea est, damnare jubes; quod improbatum semper est, sanctificare compellis. O tu sceleste, qui ludibrium de Ecclesia facis! Soli canes ad vomitum suum redeunt: tu sacerdotes Christi resorbere ea quae exspuerant coegisti.
PL 10, 601Aそれゆえあなたは、以前に是認されたものすべてを断罪せよと命じ、常に否認されてきたものを聖なるものとせよと強いる。ああ、極悪の者よ、教会をもてあそぶ者よ。犬だけが自分の吐いたものに戻る。あなたは、キリストの司教たちに、吐き出したものを飲み戻すよう強いたのである。
Liber contra Constantium imperatorem 25.5
Probare eos id in se confessionibus suis praecipis, quod ante damnaverant: in negando reos suos absolvunt, et se ipsos reos reddunt.
PL 10, 601A彼らが以前に断罪したことを、自らの告白によって自分自身について是認するよう、あなたは命じる。彼らは、否認することで自分たちの被告たちを無罪放免にし、自分たち自身を被告にする。
Liber contra Constantium imperatorem 25.6
Omnia in impietatem et in reatum detrusisti: dum omnes reos se esse atque impios, aut ex praesentibus statuunt, aut ex praeteritis confitentur. Non recipit mendacium veritas, nec patitur religio impietatem.
PL 10, 601Aあなたはすべてを不敬虔と有罪のうちに押し込んだ。全員が、自分が被告であり不敬虔であると、現在のことから断定するか、過去のことから告白するからである。偽りを真理は受け入れず、不敬虔を信仰は耐えない。