ノウァティアヌスfl. c. 250

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 3 › De Trinitate

Caput XXXI 第XXXI章

Novatian · De Trinitate · PL 3, 949A · 24 sectiones

De Trinitate 31.1

1

Est ergo Deus Pater omnium institutor et creator, solus originem nesciens, invisibilis, immensus, immortalis, aeternus, unus Deus; cujus neque magnitudini, neque majestati, neque virtuti quidquam non dixerim praeferri, sed nec comparari potest.

PL 3, 949A

さて、父なる神は万物の創始者にして創造者であり、ただひとりその起源を持たぬ方、目に見えず、量り尽くしえず、不死にして永遠なる、唯一の神である。この方の偉大さにも、威厳にも、力にも、何ものも勝ると言うことはできないばかりか、比べることさえできない。

De Trinitate 31.2

2

Ex quo, quando ipse voluit, Sermo Filius natus est: qui non in sono percussi aeris, aut tono coactae de visceribus vocis accipitur; sed in substantia prolatae a Deo virtutis agnoscitur: cujus sacrae et divinae nativitatis arcana nec Apostolus didicit, nec Prophetes comperit, nec Angelus scivit, nec creatura cognovit; Filio soli nota sunt qui Patris secreta cognovit.

PL 3, 949B

この方より、この方御自身が望まれたとき、言葉なる子が生まれた。この方は、打たれた空気の音や、内臓から絞り出された声の響きとして受け取られるのではなく、神から発出せしめられた力の実体のうちに知られるのである。この方の聖なる神的な誕生の秘密は、使徒も学び知らず、預言者も見出さず、天使も知らず、被造物も知らなかった。ただ子のみが、父の隠された事柄を知る者として、これを知るのである。

De Trinitate 31.3

3

Hic ergo, cum sit genitus a Patre, semper est in Patre. Semper autem sic dico, ut non innatum, sed natum probem. Sed qui ante omne tempus est, semper in Patre fuisse dicendus est: nec enim tempus illi assignari potest, qui ante tempus est.

PL 3, 949B

それゆえ、この方は父から生まれた者でありながら、常に父のうちにある。しかし、私が「常に」と言うのは、この方が生まれざる者ではなく、生まれた者であることを示すためである。しかし、あらゆる時に先立って存在する方については、常に父のうちにあったと言わねばならない。時に先立つ方に、時を割り当てることはできないからである。

De Trinitate 31.4

4

Semper enim in Patre; ne Pater non semper sit Pater: quin et Pater illum etiam (quadam ratione) praecedit, quod necesse est (quodammodo) prior sit qua Pater sit. Quoniam (aliquo pacto) antecedat necesse est eum qui habet originem, ille qui originem nescit.

PL 3, 949B

実に、この方は常に父のうちにある。そうでなければ、父が常に父であるとは言えなくなるからである。しかも、父はある意味でこの方に先立ってもいる。父であるという点において、何らかの仕方で先なる者であることが必然だからである。なぜなら、起源を持つ者に対しては、起源を持たぬ者が、何らかの仕方で先立つことが必然だからである。

De Trinitate 31.5

5

Simul ut hic minor sit, dum in illo esse se scit, habens originem, quia nascitur; et per Patrem quodammodo (quamvis originem habet qua nascitur) vicinus in nativitate, dum ex eo Patre qui originem solus non habet, nascitur.

PL 3, 949C

同時に、この方はより小さき者である。自らが父のうちにあることを知り、生まれる者として起源を持つ限りにおいて。しかも、父を通して、ある意味では(生まれるがゆえに起源を持つとはいえ)その誕生において近しい者でもある〔per Patrem quodammodo vicinus in nativitate は文意が取りにくい。起源を持たぬ父から生まれる点で父に近い、の意に解した〕。ただひとり起源を持たぬ父から生まれるのだから。

De Trinitate 31.6

6

Hic ergo quando Pater voluit, processit ex Patre: et qui in Patre fuit, processit ex Patre: et qui in Patre fuit, quia ex Patre fuit, cum Patre postmodum fuit, quia ex Patre processit: substantia scilicet illa divina, cujus nomen est Verbum, per quod facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil.

PL 3, 950A

それゆえ、この方は、父が望まれたとき、父から発出した。父のうちにあった方が、父から発出したのである。父のうちにあった方は、父から出た者であったがゆえに、後に父とともにあった。父から発出したからである。すなわち、その神的な実体こそ、その名を言葉と言い、これによって万物が造られ、これなくしては何も造られなかったのである。

De Trinitate 31.7

7

Omnia enim post ipsum sunt, quia per ipsum sunt. Et merito ipse est ante omnia, sed post Patrem, quando per illum facta sunt omnia, qui processit ex eo, ex cujus voluntate facta sunt omnia.

PL 3, 950A

実に、万物はこの方の後にある。万物はこの方を通して造られたからである。そしてこの方は当然にも万物に先立つが、父の後にある。万物は、その御旨によって万物が造られたところの父から発出したこの方を通して、造られたのだから。

De Trinitate 31.8

8

Deus utique procedens ex Deo, secundam personam efficiens post Patrem qua Filius; sed non eripiens illud Patri, quod unus est Deus.

PL 3, 950A

神から発出する神であり、子であるという点において、父に次ぐ第二の位格をなす。しかし、神が唯一であるということを父から奪い去るものではない。

De Trinitate 31.9

9

Si enim natus non fuisset; innatus comparatus cum eo qui esset innatus, aequatione in utroque ostensa, duos faceret innatos, et ideo duos faceret Deos.

PL 3, 950A

もしこの方が生まれた者でなかったならば、生まれざる者として、同じく生まれざる者であるもう一方と比べられ、両者に等しさが示されて、二人の生まれざる者を作り出し、それゆえ二人の神を作り出したであろう。

De Trinitate 31.10

10

Si non genitus esset; collatus cum eo qui genitus non esset, et aequales inventi, duos Deos merito reddidissent non geniti; atque ideo duos Christus reddidisset Deos.

PL 3, 950B

もしこの方が生まれた者でなかったならば、生まれなかった者と比べ合わされ、等しい者として見出され、生まれざる二者は当然にも二人の神を成したであろう。かくしてキリストは二人の神を成したことになったであろう〔この節は前節とほぼ同じ論を言い換えて繰り返しており、本文の重複らしい〕。

De Trinitate 31.11

11

Si sine origine esset ut Pater, inventus, et ipse principium omnium ut Pater, duo faciens principia; duos ostendisset nobis consequenter et Deos.

PL 3, 950B

もしこの方が父のように起源なき者として見出され、父のように自らも万物の根源であったならば、二つの根源を作り出し、その結果として我々に二人の神を示したであろう。

De Trinitate 31.12

12

Aut si et ipse Filius non esset, sed Pater generans de se alterum Filium; merito collatus cum Patre et tantus denotatus, duos Patres effecisset: et ideo duos approbasset etiam Deos.

PL 3, 950B

あるいは、もしこの方自身が子ではなく、自らからもう一人の子を生む父であったならば、父と比べ合わされ、同じほどの者と示されて、当然にも二人の父を作り出し、それゆえ二人の神をも証明したことになったであろう。

De Trinitate 31.13

13

Si invisibilis fuisset, cum invisibili collatus par expressus, duos invisibiles ostendisset; et ideo duos comprobasset et Deos.

PL 3, 950B

もしこの方が目に見えない者であったならば、目に見えない父と比べ合わされ、等しい者として示されて、二人の目に見えない者を示し、それゆえ二人の神をも証明したであろう。

De Trinitate 31.14

14

Si incomprehensibilis, si et caetera quaecumque sunt Patris; merito, dicimus, duorum Deorum quam isti confingunt, controversiam suscitasset.

PL 3, 950B

もしこの方が把握され得ない者であり、その他父に属するすべてのものを備えていたならば、当然にも、我々が言うように、彼らの言い立てるような二人の神をめぐる論争を引き起こしたであろう。

De Trinitate 31.15

15

Nunc autem quidquid est, non ex se est, quia nec innatus est; sed ex Patre est, quia genitus est: sive dum Verbum est, sive dum Virtus est, sive dum Sapientia est, sive dum Lux est, sive dum Filius est, et quidquid horum est, dum non aliunde est, quam, sicut diximus jam superius, ex Patre; Patri suo originem suam debens, discordiam divinitatis de numero duorum Deorum facere non potuit, qui ex illo qui est unus Deus, originem nascendo contraxit.

PL 3, 950C

しかし今や、この方がいかなる者であっても、それは自らに由来するのではない。生まれざる者ではないからである。むしろ父に由来する。生まれた者だからである。言葉であるにせよ、力であるにせよ、知恵であるにせよ、光であるにせよ、子であるにせよ、これらのいずれであっても、既に上で述べたとおり、他のどこからでもなく父に由来する限り、その起源を父に負うこの方は、神性における二人の神という数の不和を生じさせることはできなかった。唯一の神であるかの方から、生まれることによって起源を受け継いだのだから。

De Trinitate 31.16

16

Quo genere dum et unigenitus est, et primogenitus ex illo est qui originem non habet, unus est omnium rerum et principium et caput. Idcirco unum Deum asseruit, quem non sub ullo principio aut initio, sed initium potius et principium rerum omnium comprobavit.

PL 3, 951A

この仕方によって、この方は独り子であり、起源を持たぬ方から最初に生まれた者であるがゆえに、万物の根源にして頭である唯一者である。それゆえこの方は、神は唯一であると宣べ、その神が、いかなる根源や初めのもとにも置かれることなく、むしろ万物の初めにして根源であることを、立証したのである。

De Trinitate 31.17

17

Filius autem nihil ex arbitrio suo gerit, nec ex consilio suo facit, nec a se venit, sed imperiis paternis omnibus et praeceptis obedit: ut quamvis probet illum nativitas Filium (Hebr. V, 8) ; tamen morigera obedientia asserat illum paternae voluntatis, ex quo est, ministrum: ita dum se Patri in omnibus obtemperantem reddit, quamvis sit et Deus: unum tamen Deum Patrem de obedientia sua ostendit, ex quo et originem traxit.

PL 3, 951A

しかし子は、自らの意のままに何ごとも行わず、自らの考えによって何もなさず、自らから出て来るのでもなく、父のあらゆる命令と指図とに従う。それゆえ、その誕生がこの方を子であると証明する(ヘブライ5:8)一方で、その従順なる服従は、この方が、そこから出た父の御旨の奉仕者であることを示すのである。かくして、この方はすべてにおいて父に従う者として自らを差し出し、神でありながらも、その服従によって、その起源を引き出した父こそ唯一の神であることを示すのである。

De Trinitate 31.18

18

Et ideo duos Deos facere non potuit, quia nec duas origines fecit, qui ex eo qui originem non habet, principium nativitatis ante omne tempus accepit.

PL 3, 951B

それゆえ、この方は二人の神を作り出すことはできなかった。二つの起源を作り出すこともなかったからである。起源を持たぬ方から、あらゆる時に先立って、誕生の根源を受けたのである。

De Trinitate 31.19

19

Nam cum id sit principium caeteris quod innatum est (quod Deus solus Pater est qui extra originem est; ex quo hic est qui natus est), dum qui ex illo nascitur, merito ex eo venit qui originem non habet, principium probans illud esse ex quo ipse est: etiamsi Deus est qui natus est, unum tamen Deum ostendit, quem hic qui natus est, esse sine origine comprobavit.

PL 3, 951B

なぜなら、他のすべてのものにとって根源であるのは、生まれざる者だからである(起源の外にある唯一の父なる神がそれであり、この方から生まれた者が出るのである)。かの方から生まれる者は、当然にも、起源を持たぬ方から出て、自らがそこから出た方こそ根源であることを証明する。かくして、生まれた者が神であるとしても、なお唯一の神を示すのであり、この生まれた者は、起源なき方こそがそれであることを証明したのである。

De Trinitate 31.20

20

Est ergo Deus, sed in hoc ipsum genitus, ut esset Deus. Est et Dominus, sed in hoc ipsum natus ex Patre, ut esset Dominus. Est et (Isa. IX, 6) Angelus, sed ad annuntiandum magnum Dei consilium, ex Patre suo Angelus destinatus.

PL 3, 951B

それゆえ、この方は神である。しかし、神であるために、まさにそのために生まれたのである。この方は主でもある。しかし、主であるために、まさにそのために父から生まれたのである。この方は天使でもある(イザヤ9:6)。しかし、神の大いなる計らいを告げ知らせるために、父によって天使として定められたのである。

De Trinitate 31.21

21

Cujus sic divinitas traditur, ut non aut dissonantia aut inaequalitate divinitatis duos Deos reddidisse videatur.

PL 3, 952A

この方の神性は、かくのごとくに伝えられているので、神性の不一致や不等によって二人の神を作り出したと見なされることはない。

De Trinitate 31.22

22

Subjectis enim ei quasi Filio omnibus rebus a Patre, dum (I Cor. XV, 28) ipse cum his quae illi subjecta sunt, Patri suo subjicitur, Patris quidem sui Filius probatur; caeterorum autem et Dominus et Deus esse reperitur.

PL 3, 952A

実に、父によって万物が子としてのこの方に服せしめられているとき(一コリント15:28)、この方自身もまた、自らに服せしめられたそれらのものとともに、自らの父に服する。かくして、この方は自らの父の子であることが証明され、その他のすべてのものにとっては主にして神であることが見出されるのである。

De Trinitate 31.23

23

Ex quo dum huic qui est Deus omnia substrata traduntur, et cuncta sibi subjecta Filius accepta refert Patri; totam divinitatis auctoritatem rursus Patri remittit; unus Deus ostenditur verus et aeternus Pater; a quo solo haec vis divinitatis emissa, etiam in Filium tradita et directa, rursum per substantiae communionem ad Patrem revolvitur.

PL 3, 952A

それゆえ、神であるこの方に万物が服せしめられ委ねられるとき、子は自らに服せしめられたすべてのものを受け取ったものとして父に差し戻す。かくして、神性の権威のすべてをふたたび父へと返し送る。ここに、唯一にして真の、永遠なる神は父であることが示される。神性のこの力は、ただこの父からのみ発せられ、子へと委ねられ差し向けられながらも、実体の交わりを通してふたたび父へと戻り行くのである。

De Trinitate 31.24

24

Deus quidem ostenditur Filius, cui divinitas tradita et porrecta conspicitur; et tamen nihilominus unus Deus Pater probatur, dum gradatim reciproco meatu illa majestas atque divinitas ad Patrem qui dederat eam, rursum ab illo ipso Filio missa revertitur et retorquetur; ut merito Deus Pater omnium Deus sit, et principium ipsius quoque Filii sui, quem Dominum genuit: Filius autem caeterorum omnium Deus sit, quoniam omnibus illum Deus Pater praeposuit quem genuit (I Tim. II, 5) : ita Mediator Dei et hominum Christus Jesus omnis creaturae subjectam sibi habens a Patre proprio potestatem qua Deus est; eum tota creatura subdita sibi, concors Patri suo Deo inventus, unum et solum et verum Deum Patrem suum, manente in illo quod etiam auditus est (Hebr., V, 7) , breviter approbavit.

PL 3, 952B

子は神であることが示され、その神性は父から委ねられ差し伸べられたものと見て取られる。しかしそれでもなお、ひとしく唯一の神は父であることが証明される。あの威厳と神性とは、それを与えた父へと、段階を追って往復の道筋をたどりつつ、子自身から送り返されてふたたび戻り、巡り帰るからである。かくして、父なる神は当然にも万物の神であり、御自ら主として生んだ子の根源でもある。しかし子は、その他すべてのものにとっての神である。父なる神が、御自ら生んだこの子を万物の上に置かれたからである(一テモテ2:5)。かくして、神と人との仲介者であるイエス・キリストは、自らの父から、自らに服せしめられた全被造物に対する権力——それによってこの方は神である——を得て持ちつつ、全被造物が自らに服するなかで〔底本は eum tota creatura。cum と読む〕、自らの神なる父と一致する者として見出され、唯一の、ただひとりの、真の神が自らの父であることを、手短に証明したのである。この方のうちには、自らが聞き入れられたということ(ヘブライ5:7)がとどまっているのだから〔manente in illo quod etiam auditus est は構文が取りにくい。quod 以下を manente の主語と取り、子が聞き入れられた事実がなお残る、の意に解した〕。