ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De interpellatione Job et David libri quatuor

Liber II, Caput I 第II巻 第I章

Ambrose of Milan · De interpellatione Job et David libri quatuor · PL 14, 811A · 32 sectiones

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.1

1

[0811] Post absolutam vehementiorem interpellationem Job sequitur placidior interpellatio David. Hunc non inepte cervo comparari, cum Christus ipse per idem animal se designari non recusaverit.

PL 14, 811A

ヨブの極めて激しい嘆きが終わったのち、より穏やかなダビデの嘆きが続く。この人をシカにたとえるのは不適切ではない。キリスト自身が、同じ動物によって自らが示されることを拒まなかったからである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.2

2

Illi similitudinem hanc convenisse potissimum ob passionis susceptionem, Ecclesiae vocationem, profligationem diaboli, atque apostolorum, qui et ipsi cervi fuerunt, missionem.

PL 14, 811A

この類似がキリストにとりわけ適うのは、受難を引き受けたこと、教会を召したこと、悪魔を打ち倒したこと、そして自らもシカであった使徒たちを遣わしたことのゆえである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.3

3

1. Multi quidem deploraverunt infirmitatem fragilitatis humanae excellentius; tamen caeteris sanctus Job, et sanctus David.

PL 14, 811B

1. 人間のもろさという弱さを、すぐれた仕方で嘆いた者は多い。だが、ほかの誰にもまさるのは聖なるヨブと聖なるダビデである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.4

4

Ille superior, directus, vehemens, acer, et quasi gravibus exasperatus doloribus majore cothurno: hic blandus, placidus, atque mansuetus, mitiore affectu; ut vere quem imitandum sibi proposuit, cervi imitaremur affectum.

PL 14, 811B

前者は高みに立ち、率直で、激しく、鋭く、重い苦痛にいらだたされたかのように、より高い悲劇の長靴をはいている。後者は優しく、穏やかで、柔和であり、より温和な心情をもつ。それは、彼が見倣うべきものとして自らに掲げたシカの心情を、我々が真に見倣うためである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.5

5

Nec te moveat, si tantum prophetam ferae similitudine videar praedicare, cum legeris ad apostolos dictum: Estote astuti sicut serpentes et prudentes sicut columbae (Matth. X, 16) .

PL 14, 811B

私がこれほどの預言者を野獣のたとえで語っているように見えても、あなたは動揺してはならない。使徒たちに向けて語られた言葉を、あなたは読んでいる。「汝らは蛇のように抜け目なく、ハトのように思慮深くあれ」(マタイ10:16)。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.6

6

2. Sed tamen quamvis istiusmodi similitudines piis astruantur exemplis, sitque innocens et mitis natura cervorum; illum cervum ad imitationem Prophetae propositum hoc loco arbitror, de quo Salomon paternae mentis assertor in Proverbiis dixit: Cervus amicitiae, et pullus gratiarum confabuletur tibi (Prov. V, 19) .

PL 14, 811C

2. しかしながら、このようなたとえは敬虔な模範にも当てはめられ、またシカの本性は無垢で柔和であるとはいえ、私が思うに、ここで預言者の見倣いのために掲げられたのは、父の心を語るソロモンが箴言で言った、あのシカである。「友愛のシカ、愛らしさの子ジカが、汝と語り合うように」(箴言5:19)。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.7

7

Verus enim Dei Filius in semetipso naturam quam animantibus ipse donavit, expressit, qui in hunc mundum tamquam cervus advenit: et cum his se mera simplicitate jungebat, a quibus ei parabantur insidiae.

PL 14, 811C

まことの神の子は、自らが生き物に与えた本性を自らのうちに表した。彼はシカのようにこの世に来て、自分に罠を仕掛ける者たちと、まったくの純朴さをもって交わったのである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.8

8

Fertur enim hujusmodi cervorum esse simplicitas, ut cum se exagitari viderint, his sese equitibus adnectant, qui ministerio fraudis appositi, fugae specie ac simulatione societatis inductos ad retia usque deducant.

PL 14, 811C

このようなシカの純朴さは、次のようなものだと伝えられる。追い立てられていると見ると、シカは騎手たちに身を寄せる。この騎手たちは欺きの務めのために配されており、逃げるふりと仲間のふりで誘い込んだシカを、網のところまで連れて行くのである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.9

9

Ita ergo Dominus tamquam ignarus periculi atque improvidus, Judaeis dolum sibi struentibus admiscebatur, et societatem Judae proditoris sibi adscivit, cujus simulatione funesta, usque ad crucis laqueos et retia passionis accessit.

PL 14, 811D

こうして主は、危険を知らず先を見ない者のように、自分に策略を仕掛けるユダヤ人たちに交じり、裏切り者ユダとの交わりを自らに加えた。そのユダの致命的な偽装によって、十字架の罠、受難の網にまで至ったのである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.10

10

Unde conversus ad eum dixit: Juda, osculo Filium hominis tradis (Luc. XXII, 48) ? Et hoc modo quidem venit ad Synagogae retia, volensque se induit: sed non implicitus est, nec inscriptus, qui omnes resolvit. 3. Denique eminebat super retia.

PL 14, 811D

そこで彼に向き直って言った。「ユダよ、口づけで人の子を引き渡すのか」(ルカ22:48)。こうして彼は確かに会堂の網のところへ来て、自ら進んでそれを身にまとった。しかし、絡め取られることも、書き込まれる〔inscriptus。網に捕われ記されるの意か〕こともなかった。彼はすべてを解く者である。3. ついに彼は網の上に高くそびえた。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.11

11

Et quia eum sui non susceperant, vocabat Ecclesiam, et suam ei gratiam conferebat, sicut ipsa sacrosancta Ecclesia in Canticis protestatur dicens: Adjuravi vos, filiae Hierusalem, in virtutibus et fortitudinibus agri; ne suscitaveritis, et excitaveritis charitatem usquequo voluerit (Cant. II, 7) .

PL 14, 812B

そして、自分の民が彼を受け入れなかったので、彼は教会を呼び、自らの恩寵を教会に与えた。聖なる教会自身が雅歌で宣言するとおりである。「エルサレムの娘たちよ、私は野の力と勢いにかけて汝らに誓わせた。愛が望むまで、愛を揺り起こしても、呼び覚ましてもならない」(雅歌2:7)。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.12

12

Petit ergo in odore agri, quem olebat sanctus Jacob, id est, illa fide, illa devotione excitari sponsum suum a filiabus Hierusalem, ut festinet ad sponsam, et excitari ejus in se charitatem, aut etiam ipsum excitari, quia charitas sponsus est.

PL 14, 812B

それゆえ教会は、聖なるヤコブが放っていた野の香りのうちに――すなわちあの信仰、あの献身をもって――自らの花婿がエルサレムの娘たちによって目覚めさせられ、花嫁のもとへ急ぐこと、また彼の愛が自分のうちに呼び覚まされること、あるいは花婿自身が呼び覚まされることを求める。愛とは花婿だからである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.13

13

Deus enim charitas est, sicut dixit Joannes (I Joan. IV, 16) . Sed ille non est passus se ab aliis excitari; qui sponte properabat, egressus de thalamo exsultabat ut gigas ad currendam viam.

PL 14, 812B

神は愛だからである。ヨハネが言ったとおりである(一ヨハネ4:16)。だが彼は、他の者によって目覚めさせられることを許さなかった。自ら進んで急ぎ、寝室から出て、巨人のように道を走ることを喜んでいたのである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.14

14

Vidit eum sponsa, et vocem venientis audivit, subitoque conversa ait: Ecce hic advenit saliens super montes, transiliens super colles (Cant. II, 8) ; majores enim salit, minores transilit, ne piae festinationis impedimenta patiatur.

PL 14, 812B

花嫁は彼を見、来る者の声を聞き、たちまち振り向いて言う。「見よ、ここに彼が来る。山々を跳び、丘々を越えて」(雅歌2:8)。大きなもの〔山〕は跳び、小さなもの〔丘〕は越える。敬虔な急ぎの妨げを受けないためである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.15

15

Similis est, inquit, consobrinus meus capreolae, aut hinnulo cervorum super montes Bethel (Ibid. 9) . Bonus cervus, cujus mons est domus Dei, in quam tanta celeritate currebat, ut sponsae vota et desideria praeveniret.

PL 14, 812C

「私の従兄弟は、カモシカか、ベテルの山々の子ジカに似ている」と彼女は言う(雅歌2:9)。善きシカである。その山は神の家であり、その家へ彼はこれほどの速さで走った。花嫁の願いと望みを先んじるためである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.16

16

Denique quem de longinquo venientem viderat, repente sibi adesse cognovit; unde et ait: Ecce hic post parietem nostrum, prospiciens per fenestras, eminens per retia.

PL 14, 812C

ついに、遠くから来るのを見ていた者が、突然自分のもとにいると悟った。そこで彼女はまた言う。「見よ、彼は我々の壁の後ろにいて、窓から覗き、網を越えて高くそびえている」。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.17

17

Respondit consobrinus meus, et dixit mihi: Exsurge, veni, proxima mea, formosa mea, columba mea; quia ecce hyems praeteriit, imber abiit, discessit sibi, flores visi sunt in terra (Ibid. 10 et 11) .

PL 14, 812C

「私の従兄弟は答えて、私に言った。『立て、来よ、私の近しい者、私の美しい者、私のハトよ。見よ、冬は過ぎ去り、雨は去り、おのずと退いた。地に花が現れた』」(雅歌2:10-11)。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.18

18

Hyems Synagoga est: imber populus Judaeorum, qui solem videre non potuit: flores apostoli sunt. Et addidit: Messis incisionis advenit, vox turturis audita est in terra nostra (Ibid. 12) . Messis illa Ecclesiae fides est: vox turturis pudicitia est.

PL 14, 812C

冬は会堂であり、雨はユダヤ人の民で、太陽を見ることができなかった。花は使徒たちである。さらに彼は付け加えた。「刈り入れの時が来た。キジバトの声が我々の地に聞こえた」(雅歌2:12)。あの刈り入れは教会の信仰であり、キジバトの声は貞潔である。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.19

19

4. Nec his solis, sed etiam cervi similitudinem suscipit Christus, quia veniens in terras serpentem illum diabolum sine ulla sui offensione protrivit, cui calcaneum suum obtulit, sed ejus venena non sensit.

PL 14, 812D

4. キリストがシカのたとえを引き受けるのは、これだけによるのでもない。地に来て、あの蛇、悪魔を、自らは少しも傷を受けずに踏み砕き、そのかかとを差し出しながら毒を感じなかったからである。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.20

20

Unde dictum est ei: Super aspidem et basiliscum ambulabis (Psal. XC, 13) . Simus ergo et nos cervi, ut super serpentes ambulare possimus.

PL 14, 813A

それゆえ彼にこう言われた。「汝は毒蛇とバシリスクの上を歩む」(詩篇90:13)。ゆえに我々もまたシカとなろう。蛇の上を歩むことができるように。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.21

21

Erimus cervi, si vocem Christi sequamur, quae praeparat cervos, et facit morsus serpentium non timere: ac si qui forte fuerint vulnerati, aufert eorum dolorem, solvendo delictum.

PL 14, 813A

我々がシカとなるのは、キリストの声に従うなら、である。その声はシカを備え、蛇のかみ傷を恐れないようにし、たまたま傷を負った者がいれば、その罪を解くことでその痛みを取り去る。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.22

22

De his cervis dicit Dominus ad Job: Observasti partus cervorum: numerasti autem menses eorum, plenos partus? Partus autem eorum solvisti, vel enutristi filios eorum, ut non timeant (Job XXXIX, 1 et seq.) . Audi quomodo non timeant filii cervorum talium.

PL 14, 813A

これらのシカについて、主はヨブに言う。「汝はシカの出産を見届けたか。その月を数えたか。満ちた出産であったか。その産を解いたか、あるいは子らを養って、恐れないようにしたか」(ヨブ記39:1以下)。このようなシカの子らがどのように恐れないのかを聞け。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.23

23

Doceat te Esaias dicens: Et puer parvulus mittet manum in cavernam aspidum, et illi non nocebunt (Esai. XI, 8) .

PL 14, 813A

イザヤがあなたに教えるがよい。「幼い子が毒蛇の穴に手を入れても、毒蛇は彼を害さない」(イザヤ11:8)。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.24

24

Et ut agnoscas quod Ecclesiae filios significare videtur, addidit: Partus autem eorum emittes, dirumpent filii eorum, et multiplicabuntur in generatione, exibunt et non revertentur retro (Job XXXIX, 4 et 5).

PL 14, 813A

そして、これが教会の子らを意味するように見えることをあなたが認めるように、彼は付け加えた。「その産を汝は放つ。その子らは〔胎を〕破って出て、世代のうちに増え、出て行って、後ろへ戻らない」(ヨブ記39:4-5)。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.25

25

Nemo enim mittens manum ad aratrum, et aspiciens retro, habilis est regno Dei. 5. Merito ergo cervus factus est Dominus; ut tales sibi cervos Domini vox praepararet, de quibus ait: In nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur novis, serpentes tollent, et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit (Marc. XVI, 17 et 18) .

PL 14, 813B

鋤に手をかけて後ろを振り返る者は誰も、神の国にふさわしくないからである。5. それゆえ主がシカとなったのは当然である。主の声が、自らのためにそのようなシカを備えるためであった。そのシカについて彼は言う。「私の名によって悪霊を追い出し、新しい言葉で語り、蛇を取り上げ、致命的なものを飲んでも、彼らを害さない」(マルコ16:17-18)。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.26

26

Tollebant enim serpentes, cum spiritu oris sui sancti apostoli de latebris corporum eruerent nequitias spiritales, nec venena mortifera sentiebant.

PL 14, 813B

使徒たちがその聖なる口の霊によって、体の隠れ場から霊的な悪を引き出したとき、彼らは蛇を取り上げていたのであり、致命的な毒を感じなかった。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.27

27

Denique cum exsiliens de sarmentis Paulum vipera momordisset, videntes Barbari pendentem viperam de manu ejus, putabant repente moriturum. At ille stabat intrepidus, nec vulnere movebatur, nec veneno infundebatur.

PL 14, 813B

さらに、マムシが柴の中から跳び出してパウロにかみついたとき、蛮人たちは、マムシが彼の手からぶら下がっているのを見て、彼がたちまち死ぬと思った。しかし彼は恐れずに立ち、傷に動じず、毒に満たされもしなかった。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.28

28

Unde videntes eum non tamquam hominis conditione genitum, sed tamquam Dei gratia editum, supra homines esse arbitrabantur. Vide cervum viperas de latebris eruentem spiritu divino qui erat in naribus ejus, sicut dixit Job (Job XXVII, 3) .

PL 14, 813C

それゆえ彼を見た者たちは、彼が人間の境遇によって生まれた者ではなく、神の恩寵によって世に出た者と考え、人間を超えた者だとみなした。ヨブが言ったとおり、その鼻にあった神の霊によって、隠れ場からマムシを引き出すシカを見よ(ヨブ記27:3)。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.29

29

Conversus, inquit, Paulus in spiritu, et respiciens cum dolore ait ad Pithonem: Praecipio tibi in nomine Domini nostri Jesu Christi continuo exire ab ea. Et exivit eadem hora (Act. XVI, 18) .

PL 14, 813C

「パウロは振り向き、霊において、苦痛をもって見返し、占いの霊(ピュトン)に言った。『私は我々の主イエス・キリストの名によって汝に命じる、直ちにこの女から出て行け』。すると同じ時刻にそれは出て行った」(使徒言行録16:18)と記されている。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.30

30

Vide cervum quando venit ad baptismum, et sacri fontis ablutus irriguo, omnia persecutionis venena rejicit.

PL 14, 813C

シカが洗礼に来るのを見よ。聖なる泉の流れに洗われて、迫害のあらゆる毒を吐き出す。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.31

31

Vide cervum Dominum Jesum, quando venit ad Joannem Baptistam, et dicenti sibi Joanni: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me, respondit: Sine modo (Matth. III, 14 et 15) . Et hoc dicto, in aquas salutem sitiens publicam, tota aviditate descendit.

PL 14, 813C

主イエスであるシカが洗礼者ヨハネのもとに来たとき、ヨハネが「私こそ汝から洗礼を受けるべきなのに、汝が私のもとに来るのか」と言ったのに対し、「今は許せ」と答えたのを見よ(マタイ3:14-15)。この言葉のあと、彼は公の救いに渇きつつ、あらゆる熱意をもって水に下った。

De interpellatione Job et David libri quatuor 2.1.32

32

Sed jam satis nobis in exordio tractatus, sicut in principio anni, more vulgi cervus allusit. Pergamus ad caetera.

PL 14, 813D

だが、この論考の初めにあたり、年の初めに民衆の習いでシカが戯れるように〔年の初めに民衆がシカの姿に扮して戯れ歩いた習俗を言うらしい〕、シカは我々のもとですでに十分戯れた。残りの事柄へ進もう。