De errore profanarum religionum 8.1
Continet maximam partem prosopopoeiam qua sol divinum, quem homines ipsi exhibebant, cultum oratione ad eos habita refutare atque detestari fingitur.
PL 12, 1002Aこの章は、その大部分に擬人法の語りを含む。そこでは太陽が、人間自身が捧げていた神的な崇拝を、彼らに向けた演説によって論駁し、忌み嫌うものとして仮構されている。
De errore profanarum religionum 8.2
Si convocato omni genere humano Sol habita concione loqueretur, desperationem vestram hac forsan oratione percuteret: Quis vos, caduci homines et per dies singulos summo Deo variis generibus rebellantes, ad hoc tantum facinus impegit ut profano nefariae cupiditatis errore et mori me dicatis vestro arbitrio et vivere?
PL 12, 1002Aもし全人類が召集され、太陽が集会を開いて語るならば、おそらくこの演説で諸君の絶望を打ちのめすであろう。「滅びゆく人間どもよ、日ごとにさまざまなやり方で至高の神に背く者どもよ、いったい誰が諸君をこれほどの悪事に駆り立て、不敬で邪悪な欲望の誤りによって、私が諸君の気まぐれで死にもし生きもすると言わせたのか。」
De errore profanarum religionum 8.3
Atque utinam usitato more vel uno genere vesanae cogitationis vestrae figmenta procederent! Utinam sine contumelia mei, sceleratae cogitationis vestrae grassaretur improbitas!
PL 12, 1002B「せめて、慣れたやり方で、あるいは一種類だけの狂った考えとして、諸君の作り話が進んでくれればよいものを。私への侮辱なしに、諸君の邪悪な考えの不遜が荒れ狂ってくれればよいものを。」
De errore profanarum religionum 8.4
Nunc vosmet per praecipitia jactantes, mihi quoque non parcitis, nec aliquam habet vester sermo reverentiam; sed cum dedecore meo in exitium vestrum mortemque properatis. Alii me apud Aegyptum undis Nili et rapidis verticibus obstinato mentis furore submergunt.
PL 12, 1002B「いま諸君は、みずから断崖へ身を投げながら、私をも容赦せず、諸君の言葉には何の畏れもない。私を辱めつつ、諸君自身の破滅と死へと急いでいる。ある者たちはエジプトで、頑なな心の狂気のままに、私をナイルの波と急流の渦に沈める。」
De errore profanarum religionum 8.5
Alii amputatis virilibus plangunt. Alii crudeli morte caesum, aut in olla decoquunt, aut septem verubus corporis mei membra lacerata subfigunt. Qui paululum mihi placida fuerit oratione blanditus, quadrijugi currus aurigam me esse confingit.
PL 12, 1002B「ある者たちは、男根を切り落として嘆く。ある者たちは、残酷な死で斬り殺された私を鍋で煮るか、引き裂かれた私の肢体を七本の串で刺し貫く。私にいくらか穏やかな言葉で媚びた者は、私を四頭立て戦車の御者に仕立てる。」
De errore profanarum religionum 8.6
Projicite aliquando tanti furoris exitium, et salutari persuasione convicti, veram salutis viam quaerite.
PL 12, 1003A「かくも大きな狂乱の破滅を、いつかは投げ捨てよ。そして救いをもたらす確信に説き伏せられ、救いの真の道を求めよ。」
De errore profanarum religionum 8.7
Inimicus Dei est, qui haec aut cogitavit, aut finxit; nec facinus ejus simplex aut usitata poena comitatur, qui sacra profanis persuasionibus polluit, qui de praeclaro opere Dei tanta confingit. Lugete mortuos vestros, et ipsi simili morte morituri.
PL 12, 1003A「これらのことを考えた者、あるいは作り上げた者は、神の敵である。祭儀を世俗の妄信で汚し、神のすぐれたわざについてこれほどのことを作り上げる者には、単純な、あるいはありふれた罰が伴うのではない。諸君の死者を嘆け。諸君自身も同じ死を死ぬのだから。」
De errore profanarum religionum 8.8
Mittite regibus vestris, ut vultis, inferias, et orbitates eorum alio remediorum genere mitigate. Lugete Liberum, lugete Proserpinam, lugete Atyn, lugete Osirin, sed sine nostrae contumelia dignitatis.
PL 12, 1003A「諸君の王たちには、望むとおり死者への供え物を送り、彼らの遺された悲しみをほかの種類の慰めで和らげよ。リーベルを嘆け、プロセルピナを嘆け、アッティスを嘆け、オシリスを嘆け。ただし、私の尊厳への侮辱なしに。」
De errore profanarum religionum 8.9
Nolo me per tumulos eorum favillasque ducatis, nolo ut errori vestro nomen meum fomenta suppeditet. Ad lucem diei a Deo factus sum, hoc mihi sufficit solum. Quid me honesti muneris dignitate privatis?
PL 12, 1003A「私は、諸君が私を彼らの墓や灰のあいだへ引きずり回すことを望まない。私の名が諸君の誤りの燃料となることを望まない。私は神によって昼の光のために造られた。私にはこれだけで足りる。なぜ諸君は私を、名誉ある務めの尊厳から奪うのか。」
De errore profanarum religionum 8.10
Aliud me Deus fecit, aliud esse jussit, et vos me pro libidine vestra dividitis, pro arbitrii vestri cupiditate laceratis? Quicquid sum simpliciter Deo pareo, nec aliud volo de me intelligatis nisi quod videtis.
PL 12, 1003B「神が私をあるものとして造りながら、別のものであれと命じたとでもいうのか。それで諸君は私を、自分の欲のままに切り分け、気ままな欲望のままに引き裂くのか〔aliud…aliud の文意は定かでない。神が私を造ったとおりのものであれと命じたのに、という反語と解した〕。私は何であれ、ただ神に従う。諸君が見るもの以外を、私について理解することを望まない。」
De errore profanarum religionum 8.11
Hoc Deo gratum est, hoc Deus libenter amplectitur, hoc homines ad salutis viam ducit, si projectis erroribus Dei gratiam simpliciter ac fideliter audiatis. Haec quidem, sacratissimi imperatores, prosopopoeiaco me sermone dixisse sufficiat.
PL 12, 1003B「諸君が誤りを投げ捨て、神の恵みを素直に、信をもって聞くならば、それこそが神に喜ばれ、神が喜んで抱き取り、人々を救いの道へ導くことである。」いとも聖なる皇帝たちよ、私がこのように擬人法の語りで述べたということで、ここは足りるとしよう。
De errore profanarum religionum 8.12
At ego nunc sacrarum lectionum institutione formatus, perditos homines religioso sermone convenio. Si dii sunt quos colitis, cur eos lugetis? Cur eos annuis luctibus plangitis? Si lacrymis et luctu digni sunt, cur eos divino honore cumulatis?
PL 12, 1003Bしかし私は、いま聖なる読書の教えによって形づくられた者として、滅びた人々に敬虔な言葉で語りかける。諸君が崇拝しているのが神々であるなら、なぜ彼らを嘆くのか。なぜ毎年の嘆きで彼らのために胸を打つのか。涙と嘆きにふさわしい者たちであるなら、なぜ彼らに神的な栄誉を積み上げるのか。
De errore profanarum religionum 8.13
Unum itaque e duobus facite, aut nolite eos lugere, si dii sunt: aut, si luctu eos dignos putatis ac lacrymis, deos eos appellare nolite, ne luctibus ac lacrymis vestris majestas divini nominis polluatur.
PL 12, 1003Bそれゆえ、二つのうち一つを選べ。神々であるなら嘆くな。あるいは嘆きと涙にふさわしいと考えるなら、彼らを神々と呼ぶな。神という名の威厳が、諸君の嘆きと涙で汚されないために。
De errore profanarum religionum 8.14
Sed quia mens perdita, et sceleratae cupiditatis laqueis implicata, nulla potest ratione revocari, persequar caetera, ut publicatis omnibus atque detectis, quae profana consecravit improbitas, misericordia Dei in nomine Domini nostri Jesu Christi lapsos erigat, fugientes ad se revocet, dubitantes confirmet, errantes corrigat, et quod est potissimum, vitam morientibus donet.
PL 12, 1003Cだが、滅びた心は、邪悪な欲望の罠にからめとられ、いかなる道理によっても呼び戻せないので、私は残りのことを語り進めよう。不敬が神聖なものとした世俗の事柄がすべて公にされ、暴かれたうえで、神の憐れみが、我々の主イエス・キリストの名において、倒れた者を起こし、逃げる者を呼び戻し、疑う者を確かにし、迷う者を正し、そして何よりも、死にゆく者に生命を与えるように。