ユリウス・フィルミクス・マテルヌスfl. c. 335–350

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 12 › De errore profanarum religionum

Caput VI 第VI章

Julius Firmicus Maternus · De errore profanarum religionum · PL 12, 995B · 27 sectiones

De errore profanarum religionum 6.1

1

Ab Elementorum cultu ad alias superstitiones transit earumque secreta pandit; et primo quidem duorum Liberorum, Cretensis quippe ac Thebani, historiam narrat. Sic sunt, sacratissimi imperatores, Elementa a perditis hominibus consecrata.

PL 12, 995B

元素の崇拝から別の迷信へ移り、それらの秘密を明かす。まず第一に、二人のリーベル、すなわちクレタのリーベルとテーバイのリーベルの物語を語る。――いとも聖なる皇帝たちよ、元素は、滅びる人間たちによってこのように聖別されたのである。

De errore profanarum religionum 6.2

2

Sed adhuc supersunt aliae superstitiones quarum secreta pandenda sunt, Liberi et Liberae, quae omnia sacris sensibus vestris specialiter intimanda sunt, ut et in istis profanis religionibus sciatis mortes esse hominum consecratas.

PL 12, 995B

しかし、なお別の迷信が残っており、その秘密を明かさねばならない。リーベルとリーベラのものである。これらはすべて、諸君の聖なる心に特に知らせておかねばならない。それは、これらの世俗の宗教においても、諸君が、人間の死が聖別されたものであることを知るためである。

De errore profanarum religionum 6.3

3

Liber itaque Jovis fuit filius regis scilicet Cretici.. Hic cum fuisset adultera matre progenitus, nutriebatur apud patrem, studiosius quam decebat. Uxor Jovis, cui Junoni fuit nomen, novercalis animi furore commota, ad necem infantis omnifariam parabat insidias.

PL 12, 996A

さて、リーベルは、ユピテル、すなわちクレタの王の子であった。彼は姦通の母から生まれたので、父のもとで、ふさわしい以上に熱心に養われた。ユピテルの妻は、その名をユノといったが、継母の心の怒りに駆り立てられ、幼子を殺すためにあらゆる仕方で罠を整えていた。

De errore profanarum religionum 6.4

4

Proficiscens peregre pater, quia indignationes tacitas sciebat uxoris, ne quid ab irata muliere dolo fieret, idoneis (sicut sibi videbatur) custodibus tutelam credit filii.

PL 12, 996A

父は異国へ旅立つにあたり、妻の黙した憤りを知っていたので、怒った女の策略で何事も起こらぬように、息子の守りを、(彼の目には)ふさわしい番人たちに託した。

De errore profanarum religionum 6.5

5

Tunc Juno, opportunum insidiarum nacta tempus, et ex hoc fortius inflammata, quia proficiscens pater et solium regni puero tradiderat et sceptrum, custodes primum regalibus praemiis muneribusque corrupit, deinde satellites suos, qui Titanes vocabantur, in interioribus regiae locat partibus, et crepundiis ac speculo affabre facto animos ita pueriles illexit, ut desertis regiis sedibus ad insidiarum locum puerilis animi desiderio duceretur.

PL 12, 996A

そのときユノは、罠にふさわしい時を得て、またそのことでいっそう激しく燃え立った。旅立つ父が、少年に王国の玉座と笏を渡していたからである。彼女はまず番人たちを、王にふさわしい報酬と贈り物で買収し、次に、ティタンと呼ばれる自分の従者たちを宮殿の奥の部分に置き、ガラガラと巧みに作った鏡で、少年らしい心を引きつけた。そのため、少年は王の座を捨て、子供らしい心の望みに導かれて、罠のある場所へ連れて行かれた。

De errore profanarum religionum 6.6

6

Illic interceptus trucidatur. Et ut nullum posset necis inveniri vestigium, particulatim membra conscissa satellitum sibi dividit turba.

PL 12, 996B

そこで捕らえられ、殺される。そして殺害の痕跡が何一つ見つからないように、従者たちの群れは、切り刻んだ肢体を、部分ごとに自分たちで分け合う。

De errore profanarum religionum 6.7

7

Tunc, ut huic facinori aliud facinus adderetur, quia vehementer tyranni crudelitas timebatur, decocta variis generibus pueri membra consumunt, ut humani cadaveris, inauditis usque in illum diem epulis, vescerentur.

PL 12, 996B

それから、この悪行にさらに別の悪行を加えるために――僭主の残酷さがひどく恐れられていたので――少年の肢体をさまざまな仕方で煮て食い尽くし、それまで聞いたこともない饗宴として、人間の死体を食べた。

De errore profanarum religionum 6.8

8

Cor visum sibi soror servat, cui Minerva fuit nomen, quia et ipsa sceleris fuit particeps, et ut manifestum esset delationis indicium, et ut haberet unde furentis patris impetum mitigaret. Reverso Jovi filia ordinem facinoris exponit.

PL 12, 996B

姉妹、その名はミネルウァといったが、彼女は心臓を見つけて取っておいた。彼女自身もまた罪に加わっていたからであり、告発の証拠が明らかになるように、また、狂った父の勢いを和らげるものを手にするためである。ユピテルが帰ると、娘は悪行の次第を述べた。

De errore profanarum religionum 6.9

9

Tunc pater funesta calamitate cladis et acerba luctus atrocitate commotus, Titanes quidem vario genere suppliciorum excruciatos necat.

PL 12, 996C

そのとき父は、この不幸な破滅の災厄と、悲しみの苛烈な激しさに駆られ、ティタンたちをさまざまな種類の責め苦で苦しめて殺す。

De errore profanarum religionum 6.10

10

Nec praetermissum est in ultione filii aut tormentum aliquod aut poena, sed per omnia poenarum genera bacchatus, necem qualitercumque filii vindicavit, affectu quidem patris, sed tyrannica potestate.

PL 12, 997A

息子の仇討ちにおいて、いかなる拷問も刑罰も省かれなかった。むしろあらゆる種類の刑罰に猛り狂って、息子の死をどうにかして報いた。それは父の情からであったが、僭主の権力によるものであった。

De errore profanarum religionum 6.11

11

Tunc quia diutius pater ferre lugentis animi tormenta non poterat, et quia dolor ex orbitate veniens nullis solatiis mitigabatur, imaginem ejus ex gypso, plastico opere perfecit, et cor, ex quo facinus fuerat, sorore deferente, detectum, in ea parte plastae collocat, qua pectoris fuerant lineamenta formata.

PL 12, 997A

それから、父はもはや、嘆く心の苦しみに長く耐えることができず、子を失った痛みはどんな慰めによっても和らげられなかったので、息子の像を石膏で塑像に造り、姉妹の告発によって悪行が露見するもととなった心臓を、その像の、胸の輪郭が形づくられた部分に収めた。

De errore profanarum religionum 6.12

12

Post haec pro tumulo exstruit templum, et paedagogum pueri constituit sacerdotem. Huic Silenus fuit nomen.

PL 12, 997A

その後、墓の代わりに神殿を建て、少年の養育係を祭司に任じた。彼の名はシレノスといった。

De errore profanarum religionum 6.13

13

Cretenses, ut furentis tyranni saevitiam mitigarent, festos funeris dies statuunt, et annuum sacrum trieterica consecratione componunt, omnia per ordinem facientes, quae puer moriens aut fecit, aut passus est.

PL 12, 997A

クレタ人たちは、狂った僭主の暴虐を和らげるために、葬儀の祝祭の日々を定め、三年ごとの聖別によって毎年の祭儀を整え、死にゆく少年が行ったこと、あるいは受けたことのすべてを、順に再現する。

De errore profanarum religionum 6.14

14

Vivum laniant dentibus taurum, crudeles epulas annuis commemorationibus excitantes, et per secreta sylvarum clamoribus dissonis ejulantes fingunt animi furentis insaniam, ut illud facinus non per fraudem factum, sed per insaniam crederetur: praefertur cista, in qua cor soror latenter absconderat; tibiarum cantu et cymbalorum tinnitu crepundia, quibus puer deceptus fuerat, mentiuntur.

PL 12, 997B

生きた牛を歯で引き裂き、毎年の記念で残酷な饗宴を呼び起こし、森の奥まった所で不協和な叫び声で泣き叫び、狂乱した心の錯乱を装う。それは、あの悪行が欺きによってではなく錯乱によってなされたと信じられるようにするためである。姉妹が心臓をひそかに隠した箱が運ばれる。笛の音とシンバルのひびきで、少年が欺かれた〔あの〕ガラガラを真似る。

De errore profanarum religionum 6.15

15

Sic in honorem tyranni a serviente plebe deus factus est, qui habere non potuit sepulturam. Fuit etiam alius Liber apud Thebas tyrannus, magicae artis potestate conspicuus.

PL 12, 997B

こうして、僭主を称えて、隷従する民衆により、埋葬を得ることのできなかった者が神とされたのである。またテーバイにも、別のリーベルという僭主がいた。魔術の力で人目を引く者であった。

De errore profanarum religionum 6.16

16

Hic cum muliebres animos venenis quibusdam et carminibus occupasset, pro arbitrio suo crudelia facinora furentibus imperabat, ut mente captas nobiles foeminas et libidinum ministras haberet et scelerum.

PL 12, 997B

彼は、女たちの心を毒物と呪文によって掴み、狂った彼女たちに、思いのままに残酷な悪行を命じた。それは、正気を奪われた貴族の婦人たちを、自分の欲情と悪事の召使いとして持つためであった。

De errore profanarum religionum 6.17

17

Qui qualia fecerit scelera, vel quantum matri contra filium, vel sororibus contra fratrem imperaverit facinus, in scenis quotidie a tragici carminis auctoribus traditur, ut scelerati tyranni facinorosa crudelitas in animis audientium funestis semper relationibus renascatur.

PL 12, 997C

彼がどのような悪事を行い、母に息子に対してどれほどの悪行を、姉妹たちに兄弟に対してどれほどの悪行を命じたかは、悲劇詩の作者たちによって毎日劇場で伝えられ、悪辣な僭主の罪深い残酷さが、聞く人々の心に、不吉な語りによって絶えず生まれ変わるようにされている。

De errore profanarum religionum 6.18

18

Hunc Lycurgus, sobria virorum conjuratione protectus, regno exuit, pellit patria. Neque enim effeminatus ille consensum virorum potuit diutius sustinere. Effeminatum enim fuisse, et amatorum serviisse libidinibus, Graecorum gymnasiis decantatur.

PL 12, 998A

リュクルゴスは、節度ある男たちの結束に守られて、彼を王位から追い、祖国から駆逐した。実際、あの女々しい者は、男たちの合意に長くは耐えられなかった。彼が女々しく、愛人たちの欲情に仕えていたことは、ギリシア人の体育場で歌い伝えられている。

De errore profanarum religionum 6.19

19

Nec fuga ejus Lycurgus tantum est exsilioque contentus, sed timens ne fugiens et ab aliis receptus, ludibriosa scelerum suorum etiam in alia regione conderet semina, succinctus ferro, patriae dedecus minaci persequitur edicto.

PL 12, 998A

リュクルゴスは、彼の逃亡と追放だけでは満足せず、彼が逃げ、ほかの人々に受け入れられて、自らの悪事の嘲弄すべき種を、別の地方にもまいてしまうことを恐れた。そこで剣を帯びて、威嚇の布告とともに、祖国の恥を追跡した。

De errore profanarum religionum 6.20

20

Tunc Liber projectis infulis, quas pampineis coronarum circulis illigabat, cum semiviro comitatu fugiens (soli enim eum secuti sunt stuprorum et flagitiorum et libidinum socii) per omnes oras vicini maris cum summa trepidatione desperationis erravit.

PL 12, 998A

そのときリーベルは、ブドウの葉の冠の輪に結びつけていた飾り紐を投げ捨て、半ば男でなくなった一行とともに逃げた(彼に従ったのは、淫行と恥行と欲情の仲間たちだけだったからである)。そして、近隣の海のあらゆる岸辺を、絶望のきわみの慌てふためきとともにさまよった。

De errore profanarum religionum 6.21

21

Illic inter ebrias puellas et vinolentos senes, cum adhuc eum scelerum pompa praecederet, et alter nigro amictu teter, alter ostenso angue terribilis, alter cruentus ore, dum viva pecoris membra discerpit, a Lycurgo comprehensus per proximam rupem, quae immensum praecipitium saxis inviis fecerat, in mare praecipitatur, ut lacerum corpus marinis diu jactatum fluctibus, errantium populorum animos ad sanitatis ac sobrietatis ordinem severa animadversione revocaret.

PL 12, 998B

そこで、酔った娘たちと酒に浸った老人たちのあいだ、彼の前をなお悪事の行列が進んでいた。一人は黒い衣で不気味な姿、一人は蛇を示して恐ろしく、一人は家畜の生きた肢体を引き裂いて口を血に染めていた。そのうちに彼はリュクルゴスに捕らえられ、近くの断崖――道のない岩で巨大な断崖をなしていた――から海に突き落とされた。それは、引き裂かれた体が長く海の波に翻弄されることで、迷える民の心を、健全さと節度の秩序へと、厳しい懲らしめによって呼び戻すためであった。

De errore profanarum religionum 6.22

22

Hunc finem Liberi Homerus, ut fugam et trepidationem detegeret, et ut ostenderet mortem, ait: . . . . . . . Διώνυσος δὲ φοβηθεὶς Δύσαθ' ἁλὸς καπὰ κῦμα· Θίτις δ' ὑπεδέξατο κόλπῳ Δειδιότα· κρατερὸς γὰρ ἔχε τρόμος ἀνδρὸς ὁμοκλῇ.

PL 12, 998B

リーベルのこの最期を、ホメロスは、逃亡と慌てふためきを示し、死を示すために、こう言う。……〔写本の欠損〕「ディオニュソスは恐れて、海の波の下に潜った。テティスは、恐れおののく彼を懐に受け入れた。男の叱咤の声に、激しい震えが彼を捕らえていたからである」〔ギリシア語。底本の綴りは崩れている。ミーニュの脚注はホメロス『イリアス』6.135 を指し、それに従って「海の波の下に」と読む〕。

De errore profanarum religionum 6.23

23

Imitatur te, Lycurge, et sobrium tuum institutum sequitur, nec a salutaribus tuis legibus exorbitat etiam consul noster Posthumius. Nam sicut in libris Annalibus invenimus, Bacchanaliorum scelera Ebutio quodam adolescente deferente detecta sunt.

PL 12, 998B

リュクルゴスよ、汝を我々の執政官ポストゥミウスもまた真似て、汝の節度ある規律に従い、汝の健全な法から外れることがない。我々が年代記の書物に見いだすところでは、バッカナリア祭の悪事は、エブティウスという若者が告発して明るみに出された。

De errore profanarum religionum 6.24

24

Erant adhuc in urbe Roma integri mores, nec quis- quam peregrinas superstitiones dissolutis moribus appetebat: tunc nec senatus consuli nec leges Reipublicae nec consul legibus defuit.

PL 12, 998C

ローマの都にはなお、風俗が損なわれていなかった。放縦な風俗に染まって、異国の迷信を求める者は誰もいなかった。そのころ、元老院が執政官を、法が国家を、執政官が法を見捨てることはなかった。

De errore profanarum religionum 6.25

25

Sed investigatis omnibus, qui hujus sacri scelerata commenta tradebant, contra omnes servos, immo Romanos quaestionis examine capitalis poena de senatus sententia decreta est.

PL 12, 999A

しかし、すべてが調べ尽くされると、この祭儀の悪辣な作り話を伝えていた者たちに対して、奴隷はもちろん、ローマ人に対しても、尋問の吟味を経て、元老院の判決により死刑が決められた。

De errore profanarum religionum 6.26

26

Nec tam diu vindices gladii consulis conquierunt, quamdiu hoc malum fuisset radicitus amputatum. O digna Romano nomine animadversio!

PL 12, 999A

この悪が根こそぎ断たれるまで、執政官の剣による懲らしめは、休むことがなかった。ああ、ローマの名にふさわしい懲罰よ。

De errore profanarum religionum 6.27

27

O priscae virtutis laudanda constantia! nec civibus suis consul parcere voluit, cum ob purgandam patriam peregrina vitia corriguntur.

PL 12, 999A

ああ、古の徳の、称えられるべき不動の心よ。国を清めるために異国の悪徳が正されるとき、執政官は自らの市民をも容赦しようとはしなかった。