De errore profanarum religionum 26.1
Breviter Ecclesiae de Christo cum Adamo comparato dogma exponit; quidquid Adamus perdidisset, eum, e Maria Virgine natum, invenisse. Redit in viam.
PL 12, 1037B教会の教えを簡潔に説く。キリストをアダムと比べ、アダムが失ったものはすべて、おとめマリアから生まれたキリストが見いだしたのだと述べる。話は本筋に戻る。
De errore profanarum religionum 26.2
Vos, domini imperatores, sanctarum aurium vestrarum mihi commodate patientiam, ut totum clementiae vestrae, quod promittimus, explicemus. Cur Deus, id est, Filius Dei, homo passus est fieri, brevi ac vera pietati vestrae ratione monstrabitur.
PL 12, 1037B主なる皇帝たちよ、諸君の聖なる耳の忍耐を私に貸してほしい。我々が約束したことのすべてを、諸君の寛大さに向けて説き明かすためである。神、すなわち神の子が、なぜ人となることを甘んじて受けたのかを、諸君の敬虔に対して、簡潔で真実な理によって示そう。
De errore profanarum religionum 26.3
Cum hominem primum, id est, Adam, ad imaginem suam Deus faceret (Gen. II, 27) , certam illi mandatorum dedit legem. Is per feminam, id est, Evam deceptus, diaboli persuasionibus, promissae sibi gloriae perdidit dignitatem.
PL 12, 1037B神が最初の人間、すなわちアダムを自らの似姿に造ったとき(創世記2:27)〔底本の引照のまま。創世記2章に27節は無く、1:27 にあたる〕、神は彼に、定まった戒めの法を与えた。彼は女、すなわちエバによって、悪魔の説得のままに欺かれ、自らに約束された栄光の尊厳を失った。
De errore profanarum religionum 26.4
Lignum erat in paradiso, quo promissorum a Deo praemiorum perdidit gratiam. De virginis terrae limo homo factus est: nondum enim, ut ait Scriptura, supra terram pluerat. Hic contemptis mandatis Dei, humanum genus mortalitatis laqueis afflixit.
PL 12, 1037B楽園には木があり、それによって〔彼は〕神から約束された褒賞の恩寵を失った。人間はおとめなる地の土から造られた。聖典の言うとおり、まだ地の上に雨は降っていなかったからである。彼は神の戒めを軽んじ、人類を死すべき定めの罠によって苦しめた。
De errore profanarum religionum 26.5
Oportebat hoc totum et reformari et corrigi, et reformatio originis debuit reformare primordia. Ex virginis terrae limo factus Adam praevaricatione propria promissam perdidit vitam.
PL 12, 1037Bこれはすべて作り直され、正されねばならなかった。起源の刷新が、根源を作り直さねばならなかったのである。おとめなる地の土から造られたアダムは、自らの背反によって、約束された生命を失った。
De errore profanarum religionum 26.6
Per virginem Mariam ac Spiritum sanctum Christus natus, et immortalitatem accepit et regnum. Arbor ligni pestiferum deceptis pabulum praebuit: lignum crucis vitam immortali compage restituit. Contempsit Adam, obedivit Deo Christus.
PL 12, 1038Aおとめマリアと聖なる霊によってキリストは生まれ、不死と国とを受けた。木の樹は、欺かれた者たちに有害な糧を与えたが、十字架の木は、不死の結合によって生命を回復させた。アダムは軽んじ、キリストは神に従った。
De errore profanarum religionum 26.7
Sic divina dispositione quidquid Adam perdidit Christus invenit. Nam post multa tempora novissimis temporum spatiis (id est, novissima pene saeculorum hebdomade) Verbum Dei humano se miscuit corpori, ut hominem liberaret, ut mortem vinceret, ut fragilitatem humani corporis cum divina immortalitate conjungeret.
PL 12, 1038Aこうして、神の配剤によって、アダムが失ったものを、キリストはすべて見いだした。すなわち、多くの時を経たのち、時の最後の期間(すなわち、世のほとんど最後の週)に、神の言葉は自らを人間の身体に混ぜ合わせた。人間を解放し、死に打ち勝ち、人間の身体のもろさを神の不死と結びつけるためである。
De errore profanarum religionum 26.8
Quid enim faceret tanta turba sanctorum? quae illis spes salutis? quod meritorum praemium, si sub una eademque conditione sortis ineluctabilibus mortalitatis laqueis etiam ipsa obligata teneretur?
PL 12, 1038A実際、これほど多くの聖徒たちの群れは、どうしたであろうか。彼らにどんな救いの望みがあろうか。どんな功績の褒賞があろうか。もし彼らもまた、一つの同じ運命の境遇のもとで、逃れがたい死すべき定めの罠に縛られたままであるとすれば。
De errore profanarum religionum 26.9
Nihil Abel, nihil Enoch, nihil Noe, nihil Sem, nihil Abraham, nihil Isaac, nihil Jacob de Dei sibi misericordia ac majestate promitterent: irent etiam ipsi post tantum fidei meritum cum caeteris omnibus pariter addictis, et omnes Dei sanctos unum mortis exitium exciperet, nec haberet apud Deum praemium pietas, si una eademque omnes conditio mortis hauriret.
PL 12, 1038Bアベルも、エノクも、ノアも、セムも、アブラハムも、イサクも、ヤコブも、神の慈しみと威厳から、自らに何ひとつ期待できなかったであろう。彼らもまた、これほどの信仰の功ののちに、ひとしく〔死に〕定められたほかのすべての者とともに行くことになり、神の聖徒たちすべてを、一つの死の終わりが迎えることになろう。もし同じ一つの死の境遇がすべての者を呑み尽くすなら、敬虔は神のもとで褒賞を得ないことになる。
De errore profanarum religionum 26.10
Sed Deus Abrahae clarius a coeli sideribus promiserat regnum: ideo ex genere Abrahae descendens Maria virgo Deum concipit, ut supradictorum hominum soboles immortalis societatis vinculo jungeretur, et sic humanum genus per hominem pariter et Deum aequata societatis comparatione conjunctum, ad immortalitatis imperium obedientiae merito perveniret.
PL 12, 1038Bしかし神は、アブラハムに、天の星々を示して〔clarius a coeli sideribus は「天の星々よりも明らかに」とも読める〕、いっそう明らかに国を約束していた。それゆえ、アブラハムの血統から下ったおとめマリアが神を宿した。前述の人々の子孫が、不死の交わりの絆に結ばれるためであり、こうして人類は、人であると同時に神でもある者を通して、等しくされた交わりの釣り合いによって〔aequata societatis comparatione の意味は定かでない。人と神との交わりが対等に釣り合わされたことと取った〕結ばれ、従順の功によって不死の支配へ至るのである。
De errore profanarum religionum 26.11
Quia itaque, sacratissimi imperatores, curiosis auribus satisfecimus, reliqua prosequamur, ut vel sic pollutarum aurium sordes purificans possit sermo purgare.
PL 12, 1038Cそれゆえ、いとも聖なる皇帝たちよ、我々は好奇の耳を満たしたのだから、残りを続けよう。こうしてでも、汚れた耳の汚れを清めつつ、この話が〔それを〕浄めることができるように。