ユリウス・フィルミクス・マテルヌスfl. c. 335–350

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 12 › De errore profanarum religionum

Caput XXVIII 第XXVIII章

Julius Firmicus Maternus · De errore profanarum religionum · PL 12, 1040A · 25 sectiones

De errore profanarum religionum 28.1

1

Draconem fictorum numinum auctorem dicit, sacrorumque suorum per lignum instaurationem semper curasse.

PL 12, 1040A

竜は作り上げられた神々の創始者であり、自らの祭儀を木によって新たにすることを常に図ってきたと述べる。

De errore profanarum religionum 28.2

2

Ligni hinc in sacris idolorum abusum exemplis paucis ex sacris Phrygiis, Osiridis et Proserpinae petitis notat; Crucis deinde ordinem expositurus, novi Testamenti affert, quos prisca Ecclesia atque illud aevum de cruce interpretabatur.

PL 12, 1040A

ここから、偶像の祭儀における木の濫用を、フリュギアの祭儀、オシリスとプロセルピナの祭儀から取った少数の例によって指摘する。次いで十字架の次第を説こうとして、新約の〔箇所〕を挙げる〔quos の先行詞が示されていない。「箇所」を補った〕。古い教会とその時代は、それらを十字架について解釈していた。

De errore profanarum religionum 28.3

3

Atque ita expositis et refutatis praecipuis, quae in cultu idolorum tum temporis viguere, symbolis signisque, ut imperatores, ad quos hoc scripsit, eo confidentius ad idola eorumque sacra penitus delenda accederent, sententias colligit.

PL 12, 1040A

こうして、当時の偶像崇拝で盛んであった主要な合言葉としるしを説き明かして論駁し終えたのち、この書の宛先である皇帝たちが、偶像とその祭儀を根底から滅ぼすことにいっそう確信をもって取りかかれるよう、彼は〔聖書の〕章句を集める。

De errore profanarum religionum 28.4

4

Sacra sua perditus carnifex pro nefas, per lignum semper renovari disposuit, ut, quia sciebat ita fore, ut ligno crucis affixa vita hominis perpetuae immortalitatis compagine stringeretur, ideo pertituros homines ex ligni imitatione deciperet.

PL 12, 1040B

滅びた刑吏〔悪魔〕は、ああ、不敬なことに、自らの祭儀を木によって常に新たにするよう定めた。十字架の木に付けられて、人間の生命が永続する不死の結びつきによって固く結ばれることになると知っていたため、滅びることになる〔底本は pertituros。perituros と読む〕人間たちを、木の模倣によって欺こうとしたのである。

De errore profanarum religionum 28.5

5

In sacris Phrygiis, quae Matris deum dicunt, per annos singulos arbor pinea caeditur, et in media arbore simulacrum juvenis subligatur.

PL 12, 1040B

フリュギアの祭儀、すなわち神々の母のそれと呼ばれるものでは、毎年、松の木が切られ、その木の真ん中に青年の像が縛り付けられる。

De errore profanarum religionum 28.6

6

In Isiacis sacris de pinea arbore caeditur truncus: hujus trunci media pars subtiliter excavatur illis de segminibus factum idolum Osiridis sepelitur.

PL 12, 1040B

イシスの祭儀では、松の木から幹が切り出される。その幹の真ん中が巧みにくり抜かれ、その削り屑から造られたオシリスの偶像が〔そこに〕葬られる。

De errore profanarum religionum 28.7

7

In Proserpinae sacris caesa arbor in effigiem virginis formamque componitur, et cum intra civitatem fuerit illata, quadraginta noctibus plangitur, quadragesima vero nocte comburitur.

PL 12, 1041A

プロセルピナの祭儀では、切られた木がおとめの姿と形に組み上げられ、町の内に運び入れられると、四十夜のあいだ嘆かれ、四十夜目に焼かれる。

De errore profanarum religionum 28.8

8

Sed et illa alia ligna, quae dixi, similis flamma consumit; nam etiam post annum ipsorum lignorum rogum flamma depascitur.

PL 12, 1041A

しかし、私が述べたほかの木々も、同様の炎が焼き尽くす。一年ののちにも、それらの木々の薪の山を炎が食い尽くすからである。

De errore profanarum religionum 28.9

9

Errasti miser, et vehementer errasti, nihil tibi poterit ignis iste prodesse, frustra tibi ex ista flamma blandiris, hunc ignem commentis tuis semper renovans. Ignis, qui de facinoribus tuis exigit poenas, perpetua tormentorum continuatione grassatur.

PL 12, 1041A

汝は誤った、哀れな者よ。激しく誤った。この火は汝に何の益にもなりえない。この炎によって汝は空しく自らを慰めている。汝の作り事によって、この火を常に新たにしながら。汝の凶行に対する罰を取り立てる火は、苦しみの絶え間ない継続のうちに荒れ狂う。

De errore profanarum religionum 28.10

10

Divini ac liberantis ligni ordinem disce, ut scias nulla tibi posse ratione succurri. De cataclysmo humanum genus arca lignea liberavit (Gen. VII, VIII) . Deinde Abraham ligna unici filii humeris imponit (Gen. XXII 6) .

PL 12, 1041A

神聖な、解放をもたらす木の次第を学べ。汝に、いかなる理によっても助けは来ないことを知るためである。大洪水から、人類を木の箱舟が解放した(創世記7, 8)。次いでアブラハムは、薪を独り子の肩に載せる(創世記22:6)。

De errore profanarum religionum 28.11

11

De Aegypto recedentem populum Dei plebem lignea virga protexit (Exod, XIV, 21, 26). Lignum dulcem saporem amarae myrrhae fontibus reddidit (Exod. XV, 25) . Lignea virga ex spirituali petra salutaris unda profertur (Exod. XVII, 6; I Cor. X, 4) .

PL 12, 1041B

エジプトから去る神の民、その群衆を、木の杖が守った(出エジプト記14:21, 26)。木は、苦いミュルラの泉に、甘い味を返した〔myrrha は香料のミュルラではなく、出エジプト記15:23 の苦い水の地マラを指すらしい〕(出エジプト記15:25)。木の杖によって、霊的な岩から、救いの水が出される(出エジプト記17:6; 一コリント10:4)。

De errore profanarum religionum 28.12

12

Et, ut Amalech vinceretur, circa virgam Moyses expansis manibus extenditur (Exod. XVII, 11, 12) . Scalae ligneae patriarcha incumbentem angelum somniat, et per eamdem alios ascendere, alios cernit descendere Gen. XXVIII, 12).

PL 12, 1041B

またアマレクが打ち負かされるために、モーセは杖のそばで、両手を広げて身を伸ばした(出エジプト記17:11, 12)。族長〔ヤコブ〕は、木の梯子に身を寄せる天使を夢に見、また同じ梯子を、ある者たちは上り、ある者たちは下るのを見る(創世記28:12)。

De errore profanarum religionum 28.13

13

Et lex Dei arcae ligneae creditur (Exod. XL, 20) . ut his omnibus, quasi per gradus quosdam, ad lignum crucis salus hominum perveniret. Quapropter lignum crucis coeli sustinet machinam, terrae fundamenta corroborat, affixos sibi homines ducit ad vitam.

PL 12, 1041B

また神の律法が木の櫃に託される(出エジプト記40:20)。これらすべてによって、あたかも階段を昇るように、人間の救いが十字架の木に至るためである。それゆえ十字架の木は、天の構造を支え、地の基を強め、自らに付けられた人間たちを生命へ導く。

De errore profanarum religionum 28.14

14

Lignum diaboli ardet semper et moritur, et ad ima tartari credentes homines cum favillis suis ducit. Illud etiam quale sit ratione tractetur. Arborem suam diabolus consecrans, intempesta nocte arietem in caesae arboris facit radicibus immolari.

PL 12, 1041C

悪魔の木は常に燃え、そして死に、信じる人間たちを、燃えさしとともにタルタルスの底へ導く。次のことがどういうものかも、理に即して論じておこう。悪魔は自らの木を聖別するとき、真夜中に、切られた木の根もとで雄羊を屠らせる。

De errore profanarum religionum 28.15

15

Quis tibi hoc scelerate persuasit? unde hoc pestifera cupiditate didicisti? Semperne te contra Dominum summum nefaria cupiditate componis? ideo te de coelo severum divinitatis judicium caduca humilitate praecipitat, ideo tibi Dei sententia perpetua poena decernitur, quod facinoribus tuis per dies singulos novum semper additur facinus, quod hominem Dei fraudulenta conaris persuasione decipere.

PL 12, 1041C

悪党よ、誰が汝にこれを説き伏せたのか。どこから、汝は有害な欲望によってこれを学んだのか。汝は、不敬な欲望によって、常に至高の主に逆らう構えを取るのか。それゆえ、神性の厳格な裁きが、汝をはかない卑しさのうちに天から突き落とし、それゆえ、神の宣告によって汝に永遠の罰が定められる。汝の凶行に、日ごとに新たな凶行が常に加えられ、汝が神に属する人間を、偽りの説得によって欺こうと試みるからである。

De errore profanarum religionum 28.16

16

Vide quid sibi ludibriosus hostis invenerit. Abrahae immolaturo filium jussu Dei aries supponitur, et in vicinae arboris radicibus alligatur (Gen. XXIX, 13) .

PL 12, 1041C

見よ、嘲弄する敵が何を自分のために案出したかを。神の命令によってアブラハムが息子を犠牲に捧げようとするとき、雄羊が代わりに置かれ、近くの木の根もとにつながれる(創世記29:13〔底本の引照のまま。22:13 にあたる〕)。

De errore profanarum religionum 28.17

17

Liberaturus Deus summus ex Aegyptiorum tyrannide plebem suam, arietem nocte jussit occidi, et sanguine ejus postes liniri praecepit. Ipsum a certo numero hominum per nocturnas epulas confici jubet, et sacrificio ipsi Paschae nomen imponit.

PL 12, 1042A

最高の神は、自らの民をエジプト人の圧政から解放しようとして、夜に雄羊を屠るよう命じ、その血を戸口の柱に塗るよう命じた。また、一定数の人間によって夜の宴のうちにそれを調理させ、その生贄そのものに過越という名を与えた。

De errore profanarum religionum 28.18

18

Sed hoc ad imaginem futurorum providentia divinae majestatis invenit, ut per signum verum Pascha nobis ostenderet.

PL 12, 1042A

しかし、これは神の威厳の摂理が、来たるべきものの像として案出したのであり、真のしるしによって我々に過越を示すためであった。

De errore profanarum religionum 28.19

19

Ideo cum de passione Domini nostri divino Spiritu jubente Propheta praecaneret, ait: Sicut ovis ad victimam ductus est, sicut agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ei sublatum est.

PL 12, 1042A

それゆえ、預言者が、神の霊の命ずるままに、我々の主の受難について予め歌ったとき、こう言う。「羊のように屠り場へ引かれ、毛を刈る者の前の小羊のように、彼は口を開かなかった。卑しめられて、彼の裁きは取り去られた。」

De errore profanarum religionum 28.20

20

Nativitatem ejus quis enarravit? quoniam auferetur a terra vita ejus. (Esai. LIII, 7, 8) . Alius etiam propheta haec eadem simili respondit oraculo: Domine, significa mihi, et cognoscam; tunc vidi meditationes eorum.

PL 12, 1042A

「彼の生まれを誰が語り伝えただろうか。その命は地から取り去られるからである」(イザヤ53:7, 8)。別の預言者もまた、これと同じことに、同様の託宣をもって応じている。「主よ、私に示せ、そうすれば私は知るであろう。そのとき私は彼らの企みを見た。」

De errore profanarum religionum 28.21

21

Ego sicut agnus sine malitia perductus sum ad victimam. In me cogitaverunt cogitatum dicentes: Venite: mittamus lignum in panem ejus, et eradamus a terra vitam ejus (Jerem. XVIII, 18, 19) . Agnum autem appellari Dominum nostrum, sancta nobis revelatione monstratur.

PL 12, 1042B

「私は、悪意のない小羊のように、屠り場へ連れて行かれた。彼らは私に対して企みを企てて言った。『来い、彼のパンに木を投げ入れよう。彼の命を地から消し去ろう』」(エレミヤ18:18, 19〔底本の引照のまま。11:18, 19 にあたる〕)。我々の主が小羊と呼ばれることは、聖なる啓示によって我々に示されている。

De errore profanarum religionum 28.22

22

In Apocalypsi enim ita invenimus esse perscriptum: Et vidi in medio throni et quatuor animalium et in medio seniorum agnum stantem, quasi occisum, habentem cornua septem, et oculos septem, qui sunt septem spiritus Dei missi per orbem terrae.

PL 12, 1042B

実際、黙示録には次のように書かれているのを我々は見いだす。「そして私は、玉座と四つの生き物の真ん中、また長老たちの真ん中に、屠られたかのような小羊が立っているのを見た。小羊は七つの角と七つの目をもち、それらは、全地に遣わされた神の七つの霊である。」

De errore profanarum religionum 28.23

23

Et venit et accepit librum de dextra sedentis in throno. Et cum accepisset librum, quatuor animalia et viginti quatuor seniores prostraverunt se ante agnum, habentes singuli aureas citharas plenas odoramentis supplicationum, quae erant orationes sanctorum, et cantaverunt novum canticum dicentes: Dignus es accipere librum, et aperire signa ejus, quoniam occisus es, et redemisti nos Deo sanguine tuo ex omni tribu et lingua et populo et natione, et nos regnum Deo nostro sacerdotesque fecisti, et regnabimus super terram.

PL 12, 1042B

「そして彼は来て、玉座に座る者の右の手から巻物を受け取った。巻物を受け取ると、四つの生き物と二十四人の長老は小羊の前にひれ伏した。それぞれが、祈願の香料に満ちた金の竪琴を持っており、その香料は聖徒たちの祈りであった。彼らは新しい歌を歌って言った。『汝は巻物を受け取り、その封印を開くにふさわしい。汝は屠られ、汝の血によって、あらゆる部族、言語、民、国民から、我々を神のために贖い、我々を、我々の神のために、国とし、祭司としたからである。我々は地の上を治めるであろう』」。

De errore profanarum religionum 28.24

24

Joannes quoque Filium Dei agni nomine appellat, ut et ipse propheticae pollicitationi respondeat; ait enim in Evangelio: Altero die videt Joannes Jesum venientem ad se et ait: Ecce agnus Dei, ecce qui aufert peccata mundi. (I, 35, 36) Pro salute hominum agni istius venerandus sanguis effunditur, ut sanctos suos Filius Dei profusione pretiosi sanguinis redimat: ut qui Christi sanguine liberantur, majestate prius immortali sanguinis consecrentur.

PL 12, 1042C

ヨハネもまた、神の子を小羊の名で呼び、自らも預言者の約束に応えている。福音書でこう言うからである。「翌日、ヨハネは、イエスが自分のほうへ来るのを見て言う。『見よ、神の小羊、世の罪を取り除く者を』」(〔ヨハネ〕1:35, 36)。人間の救いのために、この小羊の崇むべき血が流される。それは、神の子が、尊い血の流出によって自らの聖徒たちを贖うためであり、キリストの血によって解放される者たちが、まず血の不死の威厳によって聖別されるためである。

De errore profanarum religionum 28.25

25

Neminem apud idola profusus sanguis juverit. Et ne cruor pecudum miseros homines aut decipiat aut perdat: polluit sanguis iste, non redimit, et per varios casus homines premit in mortem. Miseri sunt, qui profusione sacrilegi sanguinis cruentantur. Tauribolium vel Criobolium scelerata te sanguinis labe perfundit.

PL 12, 1043A

偶像のもとで流された血は、誰をも助けないであろう。家畜の血が哀れな人間たちを欺くことも、滅ぼすこともないように〔この句は主文を欠く。そのまま目的の句として訳した〕。この血は汚し、贖わず、さまざまな災難によって人間たちを死へ追い込む。瀆聖的な血の流出に血まみれになる者たちは哀れである。タウロボリウムあるいはクリオボリウム〔それぞれ雄牛、雄羊を屠って、その血を浴びる儀〕は、汝を罪深い血の汚れで浸す。