マリウス・ウィクトリヌスc. 290–c. 365

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 8 › Ad Candidum Arianum de Generatione Divini Verbi

Caput XXVIII 第XXVIII章

Marius Victorinus · Ad Candidum Arianum de Generatione Divini Verbi · PL 8, 1033C · 3 sectiones

Ad Candidum Arianum de Generatione Divini Verbi 28.1

1

Sed quomodo ὁμοούσιον, nondum exsistente substantia? Nomina vero ab iis quae posterius sunt, et ab iis quae post Deum, et inventa et assumpta sunt.

PL 8, 1033C

しかし、実体がいまだ存在していないのに、どうしてホモウシオスであるのか。しかるに諸々の名は、後に存在するものから、また神の後にあるものから、見出され採用されたものである。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。

Ad Candidum Arianum de Generatione Divini Verbi 28.2

2

Et quoniam non est invenire nomen dignum Deo, ab iis quae scimus nominamus Deum; habentes in intellectu, quoniam non proprie nominamus nec appellamus: quemadmodum dicimus, Vivit Deus, intelligit Deus.

PL 8, 1033C

そして、神にふさわしい名を見出すことができないので、我々が知っているものから神に名をつける。それは、我々が本来の意味で名づけたり呼んだりしているのではないことを心得た上でのことである。たとえば、「神は生きる」「神は知解する」と我々が言うようにである。

Ad Candidum Arianum de Generatione Divini Verbi 28.3

3

Proinde a nostris actionibus nominamus actiones Dei, existente tamen illo super omnia; neque tantum existente, sed quasi existente, οὐδὲ ὄντως ὑπάρχοντος, ἀλλὰ ὄντος μικροῦ ὑπάρχοντος, Isto etiam modo substantiam, existentiam, et caetera hujusmodi apponimus Deo, et ejus essentiae οὐσίαν aliter dicimus, aliter se habente substantia creata ad quod inest sibi, et ad suum etiam esse.

PL 8, 1034A

したがって我々は、我々自身の働きから神の働きに名をつける。しかも神は万物を超えて存在しているのであって、単に存在しているのではなく、いわば存在しているかのように、すなわち「ウーデ・オントース・ヒュパルコントス、アッラ・オントス・ミークルー・ヒュパルコントス」(真に実在するのではなく、わずかな存在として実在する)〔「小さい」(mikrou)は文脈に合わず、本文の崩れが疑われる〕というようにである。この仕方によっても、我々は実体・実在などをこのように神に付与するのであるが、神の本質のウーシア(実体)については別様に語るのであり、造られた実体がそれ自身に内在するものとの関係、また自らの存在との関係において在る仕方とは異なるのである。