Ad Candidum Arianum de Generatione Divini Verbi 23.1
Id si ita est, neque ex nihilo Jesus, qui ab eo quod est esse, apparuit actio; cum ipsa actio, et hoc fuit quod est esse: neque non est propter ista duo τὸ ὁμοούσιον· quia idem est, quod substantiae unius ejusdem est.
PL 8, 1031Cもしこれがそうであるならば、イエスは無から在るのではない。彼は、存在することであるところのものから、働きとして現れたのであり、その働き自体が、まさに存在することであったからである。またこの二つのゆえに、ホモウシオス(同一実体)であることが妨げられるのでもない。同一であるということは、一なる同じ実体に属するということだからである。
- ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。
Ad Candidum Arianum de Generatione Divini Verbi 23.2
Unum utique est una actio: quippe cum ipsum agere et esse sit. Hic est filius, hic a patre, hic circa Deum, hic qui in gremio patris, hic est intus, hic est foris.
PL 8, 1032A一つの働きは、当然、一つである。まさに働くこと自体が存在することだからである。これが子であり、これが父から出る方であり、これが神の傍らに在る方であり、これが父の懐に在る方であり、これが内に在る方であり、これが外に在る方である。
Ad Candidum Arianum de Generatione Divini Verbi 23.3
Opere enim foris, in eo quod est esse intus: et in Patre ipse Deus in Deo, qui idem omnino est ei: actione autem qui sit filius. Et ubicumque est, et esse est et actio: et isto modo, et pater est et Deus est, et filius est et λόγος.
PL 8, 1032Aなぜなら、働きにおいては外にありながら、存在することにおいては内にあるからである。父の内において彼自身が神の内なる神であり、彼と全く同一であるが、働きに即しては子である方である。そしてどこに在ろうとも、存在することも働きもある。このようにして、父であり神であり、また子でありロゴスである。