De Spectaculis 9.1
Nunc de artificio quo circenses exhibentur. Res equestris retro simplex de dorso agebatur, et utique communis usus reus non erat. Sed cum ad ludos coactus est, transiit a Dei munere ad daemoniorum officia.
PL 1, 641Aさて、競走がいかなる技巧によって催されるかについて述べよう。馬術は、かつては単純に馬の背に乗って行われるものであり、日常の用途としては何ら咎められるものではなかった。しかし、それが競技会のために強いられるようになったとき、神の賜物から悪霊どもの務めへと移ってしまったのである。
De Spectaculis 9.2
Itaque Castori et Polluci deputatur haec species, quibus equos a Mercurio distributos Stesichorus docet. Sed et Neptunus equestris est, quem Graeci iÂppion appellant. De jugo vero quadrigas soli, bigas lunae sanxerunt.
PL 1, 641Aかくしてこの部門は、カストルとポルックスに帰せられる。ステシコロスは、彼らにメルクリウスが馬を分け与えたと伝えている。だが、ネプトゥヌスもまた馬に関わる神であり、ギリシア人は彼を『ヒッピオス』と呼ぶ。軛については、四頭立ての戦車は太陽に、二頭立ての戦車は月に捧げられた。
De Spectaculis 9.3
Sed et Primus Erichthonius currus et quattuor ausus Jungere equos, rapidusque rotis insistere victor. Erichthonius Minervae et Vulcani filius, et quidem de caduca in terram libidine, portentum est daemonicum, imo diabolus ipse, non coluber.
PL 1, 641Aさらに、戦車と四頭の馬とを繋ぎ合わせることを初めて敢えてなし、勝利者として速やかに車輪の上に立ったのはエリクトニウスである。エリクトニウスはミネルウァとウルカヌスの子であり、しかも(ウルカヌスの)大地に滴り落ちた欲情から生まれた者であって、悪霊的な怪異、それどころか悪魔そのものであって、蛇ではないのである。
De Spectaculis 9.4
Si vero Trochilus Argivus auctor est currus, primo Junoni id opus suum dedicavit. Si Romae Romulus quadrigam primus ostendit, puto et ipse inter idola conscriptus, si idem est Quirinus.
PL 1, 641Aもしアルゴスのトロキルスが戦車の創始者であるとするなら、彼はまずこの自らの作品をユノに捧げたのである。もしローマではロムルスが最初に四頭立ての戦車を示したのだとすれば、もし彼がクィリヌスと同一人物であるならば、彼もまた偶像の列に記載された者だと私は思う。
De Spectaculis 9.5
Talibus auctoribus quadrigae productae, merito et aurigis coloribus idololatriam vestierunt, et ab initio duo soli fuerunt albus et russeus: albus hiemi, ob nives candidas; russeus aestati, ob solis ruborem, voti erant.
PL 1, 641Bこのような創始者たちによって世に送り出された四頭立ての戦車は、当然にも、戦車御者たちの色をもって偶像崇拝に衣を着せたのである。そして初め、色はただ白と赤の二つのみであった。白は白い雪ゆえに冬に、赤は太陽の赤みゆえに夏に捧げられていたのである。
De Spectaculis 9.6
Sed postea tam voluptate, quam superstitione provecta, russeum alii Marti, alii album Zephyris consecraverunt; Prasinum vero terrae matri vel verno Venetum coelo et mari, vel autumno.
PL 1, 641Bだがその後、快楽も迷信もともに進んだ末、ある者は赤をマルスに、またある者は白をゼピュロス(西風の神々)に奉献した。そして緑は大地母神に、あるいは春に、青は天と海に、あるいは秋に奉献されたのである。
De Spectaculis 9.7
Cum autem omnis species idololatriae damnata sit a Deo, utique etiam illa damnatur, quae elementis mundialibus profanatur.
PL 1, 641Bしかるに、あらゆる種類の偶像崇拝が神によって断罪されている以上、世界の諸元素によって涜聖されるこの慣行もまた、当然に断罪されるのである。