Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 1De Spectaculis

Caput X 第X章

Tertullian · De Spectaculis · PL 1, 642A · 14 sectiones

De Spectaculis 10.1

1

Transeamus ad scenicas res, quarum et originem communem, et titulos pares secundum ipsam ab initio ludorum appellationem et administrationem conjunctam cum re equestri jam ostendimus.

PL 1, 642A

さて、演劇に関わる事柄へと移ろう。それらについては、共通の起源、また競技会という当初からの呼称そのものに即した対応する名称、そして馬術に関わる事柄と結びついた運営とを、我々はすでに示した。

De Spectaculis 10.2

2

Apparatus etiam ex ea parte consortes, quae ad scenam spectat: nam a templis et aris, et illa infelicitate thuris et sanguinis inter tibias et tubas itur, duobus inquinatissimis arbitris, funerum et sacrorum, designatore et haruspice.

PL 1, 642A

見世物のための装備もまた、舞台にかかわるその側面において、(競走の装備と)軌を一にする。すなわち、神殿や祭壇から、そして香と血というかの不吉な行いから、笛と喇叭の音とともに進み行くのであり、そこには最も穢れた二人の司式者――葬儀を司る差配人と、祭儀を司る臓卜官(ハルスペクス)――が伴っているのである。

De Spectaculis 10.3

3

Ita cum de originibus ludorum ad circenses transimus, inde nunc ad scenicos ludos dirigimus, a loci vitio Theatrum proprie sacrarium Veneris est. Hoc denique modo id genus operis in saeculo evasit.

PL 1, 642A

こうして我々は、競技会の起源についての話から競走へと移り、そこから今、その場所の欠陥から説き起こして、演劇の見世物へと歩みを進める。劇場とは、本来ウェヌスの聖所にほかならない。この種の建造物はこうして、ついにはこの世に居場所を得るに至ったのである。

De Spectaculis 10.4

4

Nam saepe censores renascentia cum maxime theatra destruebant, moribus consulentes, quorum scilicet periculum ingens de lascivia providebant, ut jam hinc ethnicis in testimonium cedat sententia ipsorum nobiscum faciens, et nobis in exaggerationem disciplinae etiam humanae praerogativa.

PL 1, 642B

実に監察官たちは、劇場がまさに再建されようとするたびに、それをしばしば取り壊した。風紀のことを気にかけ、そこから生じる淫蕩の甚大な危険を見越していたからである。それゆえ今やこれによって、異教徒に対しては我々と一致する彼ら自身の判断が証しとして立ち、我々に対しては、人間の規律でさえもがこれを裏付けるというその優位性によって、議論を強めるものとなるのである。

De Spectaculis 10.5

5

Itaque Pompeius Magnus solo theatro suo minor, cum illam arcem omnium turpitudinum exstruxisset, veritus quandoque memoriae suae censoriam animadversionem, Veneris aedem superposuit, et ad dedicationem edicto populum vocans, non theatrum, sed Veneris templum nuncupavit: Cui subjecimus, inquit, gradus spectaculorum: ita damnatum et damnandum opus templi titulo praetexuit, et disciplinam superstitione delusit.

PL 1, 642B

かくして、ただ自らの劇場にのみ凌駕される者、偉大なるポンペイウスは、あらゆる恥辱の牙城たるその建物を築き上げたとき、いつか自分の名がこうむるであろう監察官の譴責を恐れ、その上にウェヌスの神殿を重ねて建てた。そして布告によって民を奉献式に呼び集めると、それを劇場ではなくウェヌスの神殿と呼んだ。『我々はこの神殿の下に』と彼は言う、『見世物のための階段状の座席を据えたのである』と。こうして彼は、断罪されており今後も断罪されるべき業を、神殿という名目で覆い隠し、迷信によって規律を欺いたのである。

De Spectaculis 10.6

6

Sed Veneri et Libero convenit. Duo ista daemonia conspirata et conjurata inter se sunt, ebrietatis et libidinis. Itaque theatrum Veneris, Liberi quoque domus est.

PL 1, 643A

しかし、それはウェヌスとリベルにこそふさわしい。この二つの悪霊――酩酊の悪霊と情欲の悪霊――は、互いに共謀し徒党を組んでいるのである。それゆえ、ウェヌスの劇場は、リベルの館でもある。

De Spectaculis 10.7

7

Nam et alios ludos scenicos Liberalia proprie vocabant, praeterquam Libero devotos, quod sunt Dionysia penes Graecos, etiam a Libero institutos.

PL 1, 643A

実に彼らは、リベルに特に捧げられたもの――ギリシア人のもとでのディオニュシア祭に当たり、これもまたリベルによって定められたものである――のほかにも、他の演劇の見世物を『リベラリア祭』と本来呼んでいたのである。

De Spectaculis 10.8

8

Et est plane in artibus quoque scenicis Liberi et Veneris patrocinium, quae privata et propria sunt scenae, de gestu et corporis fluxu. Nam mollitiam Veneri et Libero immolabant illi per sexum, illi per fluxum, dissoluti.

PL 1, 643A

そして、演劇の技芸そのものにおいても、ウェヌスとリベルの後ろ盾があることは明らかである。すなわち、身振りと身体の動きという、舞台だけに属し舞台に固有の技芸においてである。実に、だらしなく身を持ち崩した彼らは、ある者は性を通じてウェヌスに、ある者は身体の動きを通じてリベルに、柔弱さを生贄として捧げていたのである。

De Spectaculis 10.9

9

Quae vero voce et modis et organis et lyris transiguntur, Apollines et Musas et Minervas et Mercurios mancipes habent. Oderis, christiane, quorum auctores non potes non odisse.

PL 1, 643A

だが、声や旋律、楽器や竪琴によって行われる技芸は、アポロンたちやムーサたち、ミネルウァたちやメルクリウスたちを主としている。キリスト教徒よ、その創始者たちを憎まずにいられない以上、これらの技芸もまた憎むべきである。

De Spectaculis 10.10

10

Jam nunc volumus suggerere de artibus, et de his, quorum auctores in nominibus exsecramur. Scimus nihil esse nomina mortuorum, sicut nec ipsa simulacra eorum.

PL 1, 643B

さて今、これらの技芸について、すなわち、その創始者たちを我々が名において呪詛する当の技芸について、なお述べておきたい。死者たちの名がそれ自体何ものでもないことは、彼らの像そのものが何ものでもないのと同様、我々は知っている。

De Spectaculis 10.11

11

Sed non ignoramus, qui sub istis nominibus et institutis simulacris operentur et gaudeant, et divinitatem mentiantur, nequam spiritus scilicet daemones.

PL 1, 643B

しかし、これらの名と、定められた像とのもとで働き、喜び、神性を偽り装う者が誰であるかを、我々は知らないわけではない。すなわち邪悪な霊、悪霊どもである。

De Spectaculis 10.12

12

Videmus igitur etiam artes eorum honoribus dicatas esse, qui nomina incolunt auctorum earum nec ab idololatria vacare, quarum institutores etiam propterea dii habentur.

PL 1, 643B

したがって我々は、これらの技芸もまた、その創始者たちの名の内に住まう者たちへの誉れとして捧げられており、偶像崇拝から自由ではないことを見て取る。それゆえにこそ、その創始者たちは神とみなされているのである。

De Spectaculis 10.13

13

Imo quod ad artes pertinet, altius praescripsisse debemus, daemonas ab initio prospicientes sibi inter caetera idololatriae etiam spectaculorum inquinamenta, quibus hominem a Deo avocarent, et suo honori obligarent, ejusmodi quoque artium ingenia inspirasse.

PL 1, 643B

それどころか、これらの技芸に関して言えば、我々はさらに根本から先取りして規定しておくべきであった。すなわち、悪霊どもは初めから、偶像崇拝の様々な汚れの中でも、とりわけ見世物という汚れをも、人間を神から呼び離し自分たちの栄誉へと縛りつけるためのものとして見越しており、この種の技芸の才知をも吹き込んでいた、ということである。

De Spectaculis 10.14

14

Neque enim ab aliis praeoccupatum fuisset, quod ad illos perventurum esset. Nec per alios tunc homines edidissent, quam per ipsos, in quorum nominibus et imaginibus et historiis fallaciam consecrationis sibi negotium acturae constituerant

PL 1, 643C

というのも、いずれ自分たちのものとなるはずのものを、他の誰かに先取りされるようなことはあり得なかったからである。そして彼らは、その名と像と物語とのうちに、まやかしの神格化という企てを行おうと定めていた当のその者たちを通してでなければ、当時、他の人間を通してそれを世に送り出すことはなかったであろう。