Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 1De Spectaculis

Caput V 第V章

Tertullian · De Spectaculis · PL 1, 636A · 10 sectiones

De Spectaculis 5.1

1

De originibus quidem ut secretioribus et ignotis penes plures nostrorum altius, nec aliunde investigandum fuit: quam de instrumentis ethnicarum litterarum. Exstant auctores multi, qui super ista re commentarios ediderunt.

PL 1, 636A

起源については、それが我々の側の多くの者にとってはいくぶん秘められ知られていないものであるだけに、より深く探らねばならず、しかも異教の文献という記録によるほかはなかった。この事柄について注解を著した著者は数多く現存する。

De Spectaculis 5.2

2

Ab his ludorum origo sic traditur: Lydos ex Asia transvenas in Hetruria consedisse, ut Timaeus refert, duce Tyrrheno, qui fratri suo cesserat regni contentione: igitur in Hetruria, inter caeteros ritus superstitionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituunt: inde Romani accersitos artifices mutuantur, tempus, enuntiationem, ut ludi a Lydis vocarentur.

PL 1, 636A

これらの著者たちによれば、競技会の起源はこう伝えられている。アジアから渡来したリュディア人が、王位を争って兄弟に譲ったテュレヌスに率いられ、エトルリアに住み着いた、とティマイオスは伝えている。そこでエトルリアにおいて、彼らは自分たちの迷信の他の祭儀と並んで、見世物をも宗教の名のもとに制定した。そこからローマ人は招き寄せた技芸者たちを借り受け、時期も、呼称も受け継いだので、競技会はリュディア人にちなんで呼ばれることになった。

De Spectaculis 5.3

3

Sed etsi Varro ludos a ludo, id est a lusu interpretarur, sicut et Lupercos ludos appellabant, quod ludendo discurrant; tamen eum lusum juvenum et diebus festis, et templis, et religionibus reputat. Nihil jam de caussa vocabuli, cum rei caussa idololatria sit.

PL 1, 636B

しかしワッロは、競技会(ルディ)を遊戯(ルドゥス)すなわち遊び(ルスス)から解釈しており、ルペルクス祭司団のことも、走り回って遊ぶことから同じ語で呼んでいたのと同様である。とはいえワッロ自身も、その若者たちの遊びを、祝祭の日と、神殿と、祭儀に結びつけて考えている。もはや語の由来を論じるまでもない、事柄そのものの由来が偶像崇拝である以上は。

De Spectaculis 5.4

4

Nam et cum promiscue ludi Liberalia vocarentur, honorem Liberi patris manifeste sonabant. Libero enim a rusticis primo fiebant ob beneficium quod ei adscribunt pro demonstrata gratia vini. Exinde ludi Consualia dicti, qui initio Neptunum honorabant.

PL 1, 636B

事実、競技会が広くリベラリア祭と呼ばれていたときには、それは明らかにリベル・パテルへの敬意を示していた。というのも、それはもともと農夫たちによって、リベルに帰せられる恩顧のゆえに、すなわち彼がぶどう酒の恩恵を示してくれたことに報いて、行われていたからである。それに続いてコンスアリア祭と呼ばれる競技会があり、これは当初ネプトゥヌスを称えるものであった。

De Spectaculis 5.5

5

Eumdem enim et Consum vocabant Dehinc Equiria Marti Romulus dixit: quanquam et Consualia Romulo defendunt, quod ea Conso dicaverit Deo, ut volunt, consilii: ejus scilicet, quo tunc Sabinarum virginum rapinam militibus suis in matrimonia excogitavit.

PL 1, 636C

というのも、彼らは同じ神をコンススとも呼んでいたからである。次いでロムルスはマルスにエクィリア祭を捧げた。もっとも彼らはコンスアリア祭もロムルスに帰しており、それは彼が、彼らの言うところでは「思慮」の神であるコンススにこの祭儀を捧げたからだとする。すなわち、その思慮こそ、当時彼が自分の兵士たちのために、サビニ人の乙女たちを略奪して妻とすることを考案した、あの思慮である。

De Spectaculis 5.6

6

Probum plane consilium, et nunc quoque apud ipsos Romanos justum et licitum, ne dixerim, penes Deum.

PL 1, 637A

確かに立派な思慮であり、今もローマ人自身の間では正しく合法的なことである――神のもとでもそうだ、とは言うまいが。

De Spectaculis 5.7

7

Facit etenim ad originis maculam, ne bonum existimes, quod initium a malo accepit, ab impudentia, a violentia, ab odio, a fratricida institutore, a filio Martis: et nunc ara Conso illi in Circo defossa est ad primas metas sub terra, cum inscriptione hujusmodi, CONSUS CONSILIO, MARS DUELLO, LARES COMITIO POTENTES.

PL 1, 637A

というのも、これは起源の汚点となるからである。始まりが悪から――恥知らずから、暴力から、憎しみから、兄弟殺しの創始者から、マルスの子から――生じたものを、お前が善いものと見なすことのないようにするためである。そして今なお、競走場の第一の折り返し標の下、地中に、あのコンススの祭壇が埋め置かれており、次のような銘が刻まれている。「コンススは思慮において、マルスは戦において、そしてラレスたちは集会において、力ある者たちである」。

De Spectaculis 5.8

8

Sacrificant apud eam nonis Juliis sacerdotes publici, XII. Kalen. Septembres flamen Quirinalis, et virgines. Dehinc idem Romulus Jovi Feretrio ludos instituit in Tarpeio, quos Tarpeios dictos et Capitolinos Piso tradidit.

PL 1, 637A

その祭壇のもとで、七月のノナエの日(七月七日)には公の祭司たちが、九月朔日より十二日前の日(八月二十一日)にはクィリナリス神官と処女たちが、生贄を捧げる。次いで同じロムルスが、ユピテル・フェレトリウスのためにタルペイウムで競技会を制定し、それはタルペイア競技会、またカピトリウム競技会と呼ばれたと、ピソは伝えている。

De Spectaculis 5.9

9

Post hunc Numa Pompilius Marti et Robigini fecit Nam et Robiginis Deam finxerunt. Dehinc Tullus Hostilius. Dehinc Ancus Martius, et caeteri.

PL 1, 637B

この後、ポンピリウス・ヌマはマルスとロビゴーに(競技会を)捧げた。というのも、彼らはロビゴーという女神をも作り出したからである。次いでトゥッルス・ホスティリウスが、次いでアンクス・マルキウスが、その他の者たちも同様に行った。

De Spectaculis 5.10

10

Qui quotque per ordinem et quibus idolis ludos instituerunt, positum est apud Suetonium Tranquillum, vel a quibus Tranquillus accepit. Sed haec satis erunt ad originis de idololatria reatum.

PL 1, 637B

誰が、いくつ、順を追って、いかなる偶像のために競技会を制定したかは、スエトニウス・トランクィッルスのもとに、あるいはトランクィッルスがそれを受け継いだ典拠のもとに、記されている。しかし、起源が偶像崇拝であるという罪咎については、これで十分であろう。