ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De sacramentis libri sex

Liber V, Caput IV 第V巻 第IV章

Ambrose of Milan · De sacramentis libri sex · PL 16, 450A · 34 sectiones

De sacramentis libri sex 5.4.1

1

Ut novos fideles instituat orandi forma, propositam ipsis instar speculi Dominicam orationem paucis exponit. 18. Nunc quid superest, nisi oratio? Et nolite putare mediocris esse virtutis scire quemadmodum oretis.

PL 16, 450A

新しい信徒たちに祈りの型を教えるために、鏡のように彼らの前に置かれた主の祈りを、簡潔に解き明かす。18. さて、祈りのほかに何が残っているか。どのように祈るかを知ることが、並の徳にすぎないと思うな。

De sacramentis libri sex 5.4.2

2

Apostoli sancti dicebant ad Dominum Jesum: Domine, doce nos orare, quemadmodum Joannes docuit discipulos suos.

PL 16, 450A

聖なる使徒たちは主イエスに言っていた。「主よ、ヨハネがその弟子たちに教えたように、我々に祈ることを教えよ」。

De sacramentis libri sex 5.4.3

3

Tunc ait Dominus orationem: Pater noster qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum: adveniat regnum tuum: fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra: panem nostrum quotidianum da nobis hodie: et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: et ne nos patiaris induci in tentationem, sed libera nos a malo (Luc. XI, 1 et seq.) .

PL 16, 450B

そのとき主は祈りを述べた。「天にいる我々の父よ。汝の名が聖とされよ。汝の国が来たれ。汝の意志が、天におけるように地においても行われよ。我々の日ごとのパンを、今日我々に与えよ。我々の負い目を我々に赦せ。我々も我々に負い目のある者たちに赦すように。我々が試みに導き入れられるのを許すな。むしろ我々を悪から救い出せ」(ルカ11:1以下)。

De sacramentis libri sex 5.4.4

4

Vides quam brevis oratio, et omnium plena virtutum: primus sermo quantae sit gratiae! 19. O homo! faciem tuam non audebas ad coelum attollere, oculos tuos in terram dirigebas, et subito accepisti gratiam Christi, omnia tibi peccata dimissa sunt.

PL 16, 450B

この祈りがいかに短く、あらゆる徳に満ちているかを、あなたは見る。最初の言葉は、何と大いなる恩寵であることか。19. 人よ、あなたは顔を天に上げることをあえてせず、目を地に向けていたのに、たちまちキリストの恩寵を受け、すべての罪があなたに赦された。

De sacramentis libri sex 5.4.5

5

Ex malo servo factus es bonus filius; ideo praesume, non de operatione tua, sed de Christi gratia: gratia enim salvati estis (Ephes. II, 5) , Apostolus ait. Non ergo hic arrogantia est, sed fides: praedicare quod acceperis non est superbia, sed devotio.

PL 16, 450B

あなたは悪い僕から良い子となった。それゆえ、自分の働きではなく、キリストの恩寵に基づいて、あえて〔父と〕呼べ。使徒は言う。「汝らは恩寵によって救われたのである」(エフェソ2:5)。ゆえに、ここにあるのは思い上がりではなく、信仰である。受けたものを宣べ伝えることは、高慢ではなく、献身である。

De sacramentis libri sex 5.4.6

6

Ergo attolle oculos ad Patrem, qui te per lavacrum genuit: ad Patrem qui te per Filium redemit, et dic: Pater noster. Bona praesumptio, sed moderata. Patrem dicis quasi filius: sed noli tibi specialiter aliquid vindicare.

PL 16, 450C

それゆえ、洗いを通してあなたを生んだ父に、子を通してあなたを贖った父に、目を上げよ。そして言え。「我々の父よ」。その大胆さは良いものであるが、控えめでなければならない。あなたは子として父と呼ぶ。しかし、自分だけのために何かを主張するな。

De sacramentis libri sex 5.4.7

7

Solius Christi specialis est Pater, nobis omnibus in commune est Pater; quia illum solum genuit, nos creavit. Dic ergo et tu per gratiam: Pater noster; ut filius esse merearis. Ecclesiae contuitu et consideratione te ipse commenda.

PL 16, 451A

父はキリストだけに特別に属し、我々すべてには共通の父である。父は彼だけを生み、我々を創造したからである。それゆえ、あなたも恩寵によって言え。「我々の父よ」。子であるにふさわしくなるためである。教会を目に留め、顧みることによって、あなた自身を〔父に〕委ねよ。

De sacramentis libri sex 5.4.8

8

20. Pater noster, qui es in coelis. Quid est in coelis? Audi Scripturam dicentem: Excelsus super omnes coelos Dominus (Psal. CXII, 4) . Et ubique habes quod super coelos coelorum Dominus sit, quasi non in coelis et angeli, quasi non in coelis et Dominationes.

PL 16, 451A

20. 「天にいる我々の父よ」。「天に」とは何か。聖書が言うのを聞け。「主はすべての天の上に高い」(詩篇112:4)。そして、主が天の天の上にいるということを、あなたは至るところで見いだす。あたかも、天に天使たちもいないかのように、あたかも、天に主天使たちもいないかのように。

De sacramentis libri sex 5.4.9

9

Sed in illis coelis, de quibus dictum est: Coeli enarrant gloriam Dei (Psal. XVIII, 2) . Coelum est ibi, ubi cessavit culpa; coelum est ibi, ubi flagitia feriantur: coelum est ibi, ubi nullum mortis est vulnus.

PL 16, 451A

しかし〔我々が言うのは〕、「天は神の栄光を語る」と言われたあの天においてである(詩篇18:2)。天とは、咎がやんだところにある。天とは、恥ずべき行いが休むところにある。天とは、死の傷が全くないところにある。

De sacramentis libri sex 5.4.10

10

21. Pater noster, qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum. Quid est, sanctificetur? Quasi optemus ut sanctificetur ille qui ait: Estote sancti, quia ego sanctus sum (Levit. XIX, 2) , quasi aliquid ei ex nostra precatione sanctificationis accedat.

PL 16, 451B

21. 「天にいる我々の父よ、汝の名が聖とされよ」。「聖とされよ」とは何か。あたかも、「汝らは聖なる者となれ。私が聖なる者だからである」(レビ記19:2)と言うその者が聖とされるよう、我々が願うかのようである。あたかも、我々の祈りから、彼に何かの聖化が加わるかのようである。

De sacramentis libri sex 5.4.11

11

Non, sed sanctificetur in nobis, ut ad nos ejus possit sanctificatio pervenire. 22. Pater noster, qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum: veniat regnum tuum. Quasi non aeternum sit Dei regnum.

PL 16, 451B

そうではなく、「我々のうちで聖とされよ」、すなわち、彼の聖化が我々に及びうるようにということである。22. 「天にいる我々の父よ、汝の名が聖とされよ、汝の国が来たれ」。あたかも、神の国が永遠でないかのようである。

De sacramentis libri sex 5.4.12

12

Ipse Jesus dicit: Ego in hoc natus sum (Joan. XVIII, 37) ; et tu dicis Patri: Veniat regnum tuum (Luc. XVII, 21) ; quasi non venerit. Sed tunc venit regnum Dei, quando ejus estis gratiam consecuti (De Consec., dist. 2, c. In calicem, § Fiat voluntas) .

PL 16, 451B

イエス自身が言う。「私はこのために生まれた」(ヨハネ18:37)。そして、あなたは父に言う。「汝の国が来たれ」(ルカ17:21)。あたかも、まだ来ていないかのようである。しかし、神の国が来るのは、諸君がその恩寵を得たときである(『教令集』第3部『聖別について』第2区分「In calicem」法文、§「Fiat voluntas」)。

De sacramentis libri sex 5.4.13

13

Ipse enim ait: Regnum Dei intra vos est. 23. Veniat regnum tuum: fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: panem nostrum quotidianum da nobis hodie.

PL 16, 451C

彼自身が言うからである。「神の国は汝らの内にある」。23. 「汝の国が来たれ。汝の意志が、天におけるように地においても行われよ。我々の日ごとのパンを、今日我々に与えよ」。

De sacramentis libri sex 5.4.14

14

Sanguine Christi pacificata sunt omnia, vel in coelo, vel in terra: sanctificatum est coelum, dejectus est diabolus. Ubi versatur? Ubi et homo, quem ille decepit. Fiat voluntas tua, hoc est, sit pax in terra, quemadmodum in coelo.

PL 16, 451C

キリストの血によって、天にあるものも地にあるものも、すべてが平和にされた。天は聖とされ、悪魔は投げ落とされた。悪魔はどこにとどまるか。彼が欺いた人間のいるところである。「汝の意志が行われよ」とは、すなわち、天におけるように地に平和があれ、ということである。

De sacramentis libri sex 5.4.15

15

24. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Memini sermonis mei cum de sacramentis tractarem (Sup. lib. IV, cap. 4) .

PL 16, 452A

24. 「我々の日ごとのパンを、今日我々に与えよ」。私は、秘跡について論じたときの自分の言葉を覚えている(上、第4巻第4章)。

De sacramentis libri sex 5.4.16

16

Dixi vobis quod ante verba Christi quod offertur, panis dicatur: ubi Christi verba deprompta fuerint, jam non panis dicitur, sed corpus appellatur (De Consec., dist. 2, c. In calicem, § Dixi vobis) .

PL 16, 452A

私は諸君に言った。キリストの言葉の前には、献げられるものはパンと呼ばれるが、キリストの言葉が発せられると、もはやパンとは呼ばれず、体と呼ばれる、と(『教令集』第3部『聖別について』第2区分「In calicem」法文、§「Dixi vobis」)。

De sacramentis libri sex 5.4.17

17

Quare ergo in oratione Dominica quae postea sequitur, ait: Panem nostrum (Joan. VI, 35) ? Panem quidem dixit, sed ἐπιούσιον, hoc est supersubstantialem.

PL 16, 452A

それなら、なぜ、のちに続く主の祈りの中で、彼は「我々のパン」と言うのか(ヨハネ6:35)。確かにパンと言ったが、「来る日の(エピウーシオン)」〔ギリシア語〕パン、すなわち実体を超えるパンと言ったのである。

De sacramentis libri sex 5.4.18

18

Non iste panis est, qui vadit in corpus: sed ille panis vitae aeternae, qui animae nostrae substantiam fulcit (De Consec. dist. 2, c. Non iste panis) .

PL 16, 452A

これは、体に入っていくこのパンではなく、我々の魂の実体を支える、永遠の生命のあのパンである(『教令集』第3部『聖別について』第2区分「Non iste panis」法文)。

De sacramentis libri sex 5.4.19

19

Ideo Graece ἐπιούσιος dicitur: Latinus autem hunc panem quotidianum dixit quem Graeci dicunt advenientem; quia Graeci dicunt τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν advenientem diem.

PL 16, 452B

それゆえ、ギリシア語では「来る日の(エピウーシオス)」〔ギリシア語〕と言われる。ラテン語の訳者は、ギリシア人が「やって来る」と呼ぶこのパンを、「日ごとの」と呼んだ。ギリシア人が「来る日(テーン・エピウーサン・ヘーメラン)」〔ギリシア語〕と言うのは、やって来る日のことだからである。

De sacramentis libri sex 5.4.20

20

Ergo quod Latinus dixit, et quod Graecus, utrumque utile videtur: Graecus utrumque uno sermone significavit, Latinus quotidianum dixit. 25. Si quotidianus est panis, cur post annum illum sumis, quemadmodum Graeci in Oriente facere consuerunt.

PL 16, 452B

それゆえ、ラテン語の訳者が言ったことも、ギリシア語の者が言ったことも、どちらも有益に思われる。ギリシア語の者は一つの言葉で両方を表したが、ラテン語の訳者は「日ごとの」と言った。25. パンが日ごとのものであるなら、なぜあなたは一年のちにそれを受けるのか。東方でギリシア人が行うのを常としているようにである。

De sacramentis libri sex 5.4.21

21

Accipe quotidie, quod quotidie tibi prosit. Sic vive, ut quotidie merearis accipere. Qui non meretur quotidie accipere, non meretur post annum accipere.

PL 16, 452B

日ごとに受けよ、日ごとにあなたの益となるものを。日ごとに受けるにふさわしくなるように生きよ。日ごとに受けるにふさわしくない者は、一年のちに受けるにもふさわしくない。

De sacramentis libri sex 5.4.22

22

Quomodo Job sanctus pro filiis suis offerebat quotidie sacrificium (Job, I, 5) ne forte aliquid vel in corde, vel in sermone peccassent?

PL 16, 452B

聖なるヨブは、子らが心か言葉で何か罪を犯したかもしれないとして、子らのために毎日いけにえを献げていたではないか(ヨブ記1:5)〔Quomodo(どのように)で始まるこの問いは前後との接続が定かでない。日ごとに献げた例としてヨブを引く反語の問いと取った〕。

De sacramentis libri sex 5.4.23

23

Ergo tu audis quod quotiescumque offertur sacrificium, mors Domini, resurrectio Domini, elevatio Domini significetur, et remissio peccatorum: et panem istum vitae non quotidianum assumis (I Cor. XI, 26) ? Qui vulnus habet, medicinam requirit.

PL 16, 452C

それゆえ、あなたは、いけにえが献げられるたびに、主の死、主の復活、主の高挙、そして罪の赦しが示されると聞いている。それなのに、この生命のパンを日ごとに受けないのか(一コリント11:26)。傷を持つ者は、薬を求める。

De sacramentis libri sex 5.4.24

24

Vulnus est, quia sub peccato sumus: medicina est coeleste et venerabile sacramentum. 26. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Quotidie si accipis, quotidie tibi hodie est. Si tibi hodie est Christus, tibi quotidie resurgit. Quomodo?

PL 16, 452C

我々が罪の下にあるから、傷がある。薬は、天の尊ぶべき秘跡である。26. 「我々の日ごとのパンを、今日我々に与えよ」。日ごとに受けるなら、あなたには日ごとに「今日」である。あなたにとってキリストが「今日」であるなら、あなたにとって彼は日ごとに復活する。どのようにしてか。

De sacramentis libri sex 5.4.25

25

Filius meus es tu, ego hodie genui te (Psal. II, 7) . Hodie ergo est, quando Christus resurgit. Heri et hodie ipse est, apostolus Paulus ait (Hebr. XIII. 8) .

PL 16, 453A

「汝は私の子である。私は今日、汝を生んだ」(詩篇2:7)。それゆえ「今日」とは、キリストが復活するときである。「昨日も今日も、彼は同じである」と使徒パウロは言う(ヘブライ13:8)。

De sacramentis libri sex 5.4.26

26

Sed et alibi ait: Nox praecessit, dies autem appropinquavit (Rom. XIII, 12) : nox hesterna praecessit, dies hodiernus appropinquavit. 27. Sequitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debitum quid est, nisi peccatum?

PL 16, 453A

またほかの箇所で彼は言う。「夜は過ぎ去り、昼は近づいた」(ローマ13:12)。昨日の夜は過ぎ去り、今日の昼が近づいた。27. 続く言葉は次のとおりである。「我々の負い目を我々に赦せ。我々も我々に負い目のある者たちに赦すように」。負い目とは、罪でなくて何であろうか。

De sacramentis libri sex 5.4.27

27

Ergo si non acciperes alieni fenoris pecuniam, non egeres; et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris.

PL 16, 453A

それゆえ、他人からの利息つきの金を受け取らなかったなら、あなたは困窮しなかったであろう。そしてそれゆえ、罪があなたに帰される。あなたは、それによって富む者として生まれる金を持っていた。

De sacramentis libri sex 5.4.28

28

Dives eras, ad imaginem et similitudinem Dei factus (Gen. I, 26) : perdidisti quod habebas, hoc est, humilitatem, dum arrogantiam desideras vindicare: perdidisti pecuniam, sicut Adam nudus est factus (Gen. III, 7) : accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium.

PL 16, 453A

あなたは富んでいた。神の像と似姿に造られていたからである(創世記1:26)。あなたは、持っていたもの、すなわち謙遜を失った。高慢を自分のものにしようと望んだときである。あなたは金を失った。アダムが裸になったようにである(創世記3:7)。あなたは悪魔から、必要でもなかった負債を受け取った。

De sacramentis libri sex 5.4.29

29

Et ideo qui eras liber in Christo, debitor factus es diaboli. Cautionem tuam tenebat inimicus, sed eam Dominus crucifixit, et suo cruore delevit (Coloss. II, 14) : abstulit debitum tuum, reddidit libertatem.

PL 16, 453B

そして、キリストにあって自由であったあなたは、悪魔の債務者となった。敵はあなたの証文を握っていたが、主はそれを十字架につけ、自らの血で消し去った(コロサイ2:14)。主はあなたの負債を取り除き、自由を返した。

De sacramentis libri sex 5.4.30

30

28. Bene ergo ait: Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Vide quid dicas: Quomodo ego dimitto, sic et tu dimitte mihi? Si dimiseris, bene convenis, ut dimittatur tibi. Si non dimittis, quomodo eum convenis, ut dimittatur tibi.

PL 16, 454A

28. それゆえ、彼は正しく言う。「我々の負い目を我々に赦せ。我々も我々に負い目のある者たちに赦すように」。あなたが何と言っているかを見よ。「私が赦すように、そのように汝も私に赦せ」と言っているのではないか。あなたが赦したなら、赦されるようにと求めるのは正しい。赦さないなら、どうして彼に、赦されるようにと求めるのか。

De sacramentis libri sex 5.4.31

31

29. Et ne patiaris induci nos in tentationem, sed libera nos a malo. Vide quid dicat: Et ne patiaris induci nos in tentationem, quam ferre non possumus.

PL 16, 454A

29. 「我々が試みに導き入れられるのを許すな。むしろ我々を悪から救い出せ」。彼が何と言うかを見よ。「我々が、耐えられない試みに導き入れられるのを許すな」。

De sacramentis libri sex 5.4.32

32

Non dicit: Non inducas in tentationem, sed quasi athleta talem vult tentationem, quam ferre possit humana conditio; et unusquisque a malo, hoc est, ab inimico, a peccato liberetur.

PL 16, 454A

彼は「我々を試みに導き入れるな」とは言わず、競技者のように、人間の境遇が耐えうる試みを望み、また、一人一人が悪から、すなわち敵から、罪から救い出されることを望む。

De sacramentis libri sex 5.4.33

33

30. Potens est autem Dominus qui abstulit peccatum vestrum, et delicta vestra donavit, tueri et custodire vos adversum diaboli adversantis insidias; ut non vobis obrepat inimicus, qui culpam generare consuevit.

PL 16, 454A

30. 諸君の罪を取り除き、諸君の罪を赦した主は、敵対する悪魔の罠に対して、諸君を守り、見守る力がある。咎を生み出すのを常とする敵が、諸君に忍び寄らないようにである。

De sacramentis libri sex 5.4.34

34

Sed qui Deo se committit, diabolum non timet; Si enim Deus pro nobis, qui contra nos (Rom. VIII, 31) ? Ipsi ergo laus et gloria a saeculis, et nunc, et semper, et in omnia saecula saeculorum, Amen.

PL 16, 454B

しかし、神に身を委ねる者は、悪魔を恐れない。「神が我々の味方であるなら、誰が我々に敵対するのか」(ローマ8:31)。それゆえ、彼に賛美と栄光が、世の初めから、今も、常に、世々限りなくある。アーメン。